W Polsce, pod Babią Górą, znajduje się wieś, która przyciąga miłośników górskich wędrówek, a przy okazji bije rekordy najdłuższej wsi w Polsce. Mowa o Zawoi, której powierzchnia przekracza 100 kilometrów kwadratowych - to więcej niż powierzchnia Tarnowa, i która ciągnie się na 18 kilometrów. Zabudowania wiją się przez kilkanaście kilometrów wzdłuż malowniczej doliny, co sprawia, że podróż przez całą miejscowość zajmuje znacznie więcej czasu niż w przypadku typowych wsi - ale za to można podziwiać wspaniałe widoki. W jej obrębie istnieje sześć sołectw: Zawoja Górna, Centrum, Przysłop, Dolna, Mosorne i Wełcza.

Pierwsza wzmianka o "zwvoi" (z wołoskiego "las nad rzeką") pochodzi z 1646 roku. Pierwsi osadnicy przybyli tu najprawdopodobniej wraz z falą osadnictwa wołoskiego. Z biegiem lat powstały liczne legendy tłumaczące nazwę wsi działalnością zbójników lub charakterystycznymi góralskimi chustami.

---

Zawoja to największa pod względem powierzchni wieś w Polsce./ na zdj. Skansen Kultury Materialnej im. Józefa Żaka, który znajduje się w Babiogórskim Parku Narodowym. MAREK LASYK/REPORTER East News

---

Przez te wszystkie lata wieś przeżyła wiele - zarówno czasu spokoju, jak i trudne chwile, kiedy w 1847 roku wybuchła epidemia tyfusu i cholery przez wszechobecny głód. Obecnie jednak wieś jest jednym z najpopularniejszych punktów wypadowych w Beskidy.

Nad Zawoją góruje Babia Góra, nazywana też Królową Beskidów. Szczyt wznosi się na wysokość 1725 m n.p.m. i słynie z gwałtownych zmian pogody. To właśnie z tego powodu przez lata zyskał przydomek "Matki Niepogód" - nawet podczas słonecznego dnia warunki na szczycie mogą zmienić się w ciągu kilkunastu minut w bardzo niesprzyjające. Nie trzeba się ograniczać jedynie do tego szczytu - sieć szlaków turystycznych prowadzi na inne, nieco niższe, idealne na rodzinne wędrówki.

---

Babia Góra jest nazywana "Królową Beskidów". To najwyższy szczyt Beskidu ŻywieckiegoAlbin MarciniakEast News

---

Zawoja od dawna przyciąga miłośników przyrody. To właśnie tutaj znajduje się siedziba Babiogórskiego Parku Narodowego, jednego z najcenniejszych obszarów chronionych w Polsce. Można tam spotkać wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt, a liczne szlaki prowadzą przez malownicze lasy, polany i górskie grzbiety.

Na dobrą lokalizację wsi wpływają również stacje narciarskie, które cieszą się popularnością - szczególnie ośrodek narciarski Mosorny Groń z kolejką liniową i półtorakilometrową szeroką trasą zjazdową. Latem można wjechać kolejką na szczyt z rowerem, a później pokonać trasę na dwóch kółkach. To nie jest jednak jedyne miejsce, gdzie można się wyszaleć na rowerach. Region jest znany z Babia Góra Trails, czyli tras rowerowych liczących ponad 20 kilometrów wśród lasów, z różnym poziomem trudności. Każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Miejscowość zachowała bogate tradycje góralskie. Do dziś można podziwiać regionalną architekturę drewnianą, lokalny haft babiogórski oraz zwyczaje przekazywane z pokolenia na pokolenie - mieszkańcy wciąż posługują się specyficzną gwarą. Symbolem wsi są trzy kamienne piwniczki, w których dawniej przechowywano warzywa, oraz dzwonnica loretańska, używana do ostrzegania przed pożarami i burzami.

W Zawoi znajduje się skansen im. Józefa Żaka, w którym mieści się muzeum. Tworzą go obecnie trzy budynki mieszkalne, kapliczka, kuźnia i wolno stojąca piwnica ze spichlerzem. Całość prezentuje tradycyjne drewniane budownictwo Babiogórców.

Zwierzęta są tu traktowane z czułością. W Happy Alpaca można spotkać 6 różnokolorowych alpak, a nawet wziąć je na dłuższy spacer. A na jeszcze dłuższą przejażdżkę można wybrać się konno, ponieważ w Zawoi znajduje się stajnia. Widoki z końskiego grzbietu zapierają dech w piersiach. Są tu i również barany - na Hali Barankowej, gdzie do dziś odbywa się tradycyjny wypas owiec (od kwietnia do września). Zwierząt pilnuje prawdziwy Baca.

---

W Zawoi możesz poznać alpaki. Zdj. ilustracyjne123RF/PICSEL

---

Mieszkańcy północnych dzielnic Gdyni codziennie korzystają z kilku głównych tras prowadzących do centrum, a te coraz są mocno przeciążone. Władze miasta wracają do pomysłu, który może wydawać się nietypowy jak na polskie warunki. Chodzi o budowę kolei gondolowej nad miastem. Zwolennicy widzą w niej nowoczesny środek transportu, przeciwnicy mówią o kosztownej fanaberii.

Rozważana kolej linowa miałaby połączyć Śródmieście z północnymi dzielnicami Gdyni, takimi jak Oksywie, Obłuże, Pogórze i Babie Doły. Według miejskich założeń mogłaby stać się alternatywą dla zatłoczonych tras, przede wszystkim Estakady Kwiatkowskiego oraz ulicy Janka Wiśniewskiego. To właśnie tam koncentruje się znaczna część ruchu samochodowego i autobusowego.

Pomysł nabiera znaczenia także w kontekście planowanej modernizacji estakady. Jeśli jedna z najważniejszych arterii komunikacyjnych miasta będzie przechodziła gruntowne prace, dodatkowy środek transportu mógłby częściowo przejąć część pasażerów podróżujących między centrum a północą Gdyni.

---

Współczesna panorama Gdyni123RF/PICSEL

---

Miasto zabezpieczyło około 1,1 mln zł na opracowanie analiz i koncepcji, które mają pokazać, czy inwestycja jest realna i opłacalna. Wcześniej wydano również ponad 35 tys. zł na wykonanie wizualizacji przyszłej kolei.

Szacowany koszt budowy jest znacznie większy i może wynieść od 300 do nawet 600 mln zł. Taka inwestycja wymagałaby także uzgodnień z wieloma instytucjami i podmiotami związanymi z terenami, przez które mogłaby przebiegać trasa.

Choć część osób dostrzega potencjalne korzyści, w internetowych dyskusjach dominują sceptyczne opinie. Wielu mieszkańców uważa, że priorytetem powinny być inne inwestycje transportowe. Wśród proponowanych rozwiązań pojawiają się rozbudowa istniejącej infrastruktury drogowej, nowe połączenia kolejowe czy budowa dodatkowych przepraw.

Pojawiają się również pytania o techniczne możliwości realizacji projektu. Wątpliwości dotyczą między innymi przebiegu trasy, obecności infrastruktury portowej i wojskowej oraz wpływu lokalnych warunków pogodowych. Dlatego zanim nad Gdynią pojawią się gondole, potrzebne będą szczegółowe analizy.

Źródła: propertydesign.pl, portalsamorzadowy.pl

Zaledwie 16 mieszkańców szkockiej wyspy musi mierzyć się z natłokiem turystów po wyemitowanym programie w BBC. Teraz zostanie zamknięta raz w tygodniu, aby mogli odpocząć od gości.

Maleńka wyspa Ulva w Hebrydach Wewnętrznych przeżywa prawdziwy boom turystyczny po emisji programu BBC o nieruchomościach "Banjo and Ro's Grand Island Hotel". Firma obsługująca prom zmaga się z nadmiernym obciążeniem, a popyt znacznie przekroczył oczekiwania także w lokalnej restauracji Boathouse.

---

Lokalna restauracja Boathouse jest pod dużym obciążeniem.Zenit, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia CommonsWikimedia Commons

---

- Nikt z nas nie przewidział, jak bardzo wzrośnie liczba odwiedzających - napisali operatorzy w mediach społecznościowych.

Aby chronić życie codzienne mieszkańców, zdecydowano o wstrzymaniu w okresie letnim niedzielnych rejsów promu turystycznego między Ulvą a wyspą Mull. Dzięki temu wyspa raz w tygodniu będzie praktycznie zamknięta dla odwiedzających. Ze względu na swoją wielkość, Ulva nie dysponuje rozbudowaną infrastrukturą ani usługami, które pozwoliłyby obsłużyć tak duży napływ turystów.

- Aby dać sobie, Boathouse i pozostałym mieszkańcom szansę na odpoczynek i przygotowanie się do nadchodzącego tygodnia, podjęliśmy trudną decyzję, że tego lata w niedziele nie będziemy kursować.

Jeśli jednak ktoś zarezerwował wycieczkę na Ulvę wcześniej, wciąż będzie mógł się na nią dostać także w niedzielę. Przeprawa trwa około pięciu minut.

Ulva w 2018 roku została zakupiona przez North West Mull Community Woodland Company i wówczas liczyła zaledwie sześciu stałych mieszkańców. Celem było wspieranie rozwoju i zwiększenie lokalnej populacji, czego efektem jest wzrost liczby ludności do szesnastu.

To właśnie brak nadmiernej infrastruktury pozwala zachować to miejsce naturalne. Nie ma tam utwardzonych dróg, krajobrazy są dzikie, a życie morskie bogate, z fokami, wydrami i delfinami. Obecna presja turystyczna zaburzyła ten spokój, wywołując niepokój wśród mieszkańców i lokalnych operatorów.

Krótki wypad w niskiej cenie w Europuie jest jak najbardziej możliwy. Zazwyczaj jednak szukając docelowych miejsc podróży, skupiamy się na poszukiwaniu tanich lotów i w zależności od tego wybieramy konkretne miasto. Czasami dopiero na miejscu okazuje się, że niska cena przelotu to za mało, by city brak był tani. W danym mieście portfel mogą drenować koszty noclegów, transportu czy wyżywienia.

Z pomocą przychodzi Post Office Travel Money. Ten każdego roku przygotowuje listę najtańszych europejskich miast na city break. W założeniu przygotowywany jest on dla Brytyjczyków, nic jednak nie stoi na przeszkodzie, abyśmy także i my z niego skorzystali. Barometr kosztów wskazuje, gdzie podróżni mogą uzyskać najlepszy stosunek jakości do ceny po przyjeździe. Ostatni raport to 10 najtańszych europejskich miast. Został on zdominowany przez miasta europy wschodniej, choć na liście znalazły się także dwa miasta francuskie.

Co ważne, w ocenie taniego city breaku pod uwagę wzięto aż 12 różnych wydatków i na tej podstawie powstał ranking. Są to typowe wydatki dla przeciętnego turysty, dlatego w koszyku znalazły się między innymi filiżanka kawy, butelka piwa, puszka Coca-Coli lub Pepsi, kieliszek wina oraz trzydaniowa kolacja dla dwóch osób z winem domowym. Uwzględniono także koszty transportu, w tym przejazd autobusem lub pociągiem z i na lotnisko oraz 48-godzinny bilet komunikacji miejskiej.

Do tego doliczono cenę objazdowej wycieczki autobusem po mieście, wstęp do ważnego zabytku, czołowego muzeum i galerii sztuki. Na koniec raport uwzględnił także koszt dwóch nocy w trzygwiazdkowym hotelu dla dwóch osób.

W 2026 roku, według Post Office Travel Money, najtańszym miejscem na krótki wypad w Europie jest Sarajewo. Stolica Bośni i Hercegowiny to prawdziwa mieszanka wielu kultur i religii. Najstarszą i najważniejszą w kontekście historycznym częścią stolicy jest oczywiście Stare Miasto. Ile kosztuje city break w Sarajewie? Brytyjscy analitycy wyliczyli, że najtańsze miasto na krótki wypad to koszt 248 funtów, czyli około 1213 zł. Tyle trzeba zapłacić za możliwość zobaczenia Bascarsiji czy za przejście się Latiniskim Mostem, gdzie miał miejsce zamach na arcyksięcia Ferdynanda.

Na podium najtańszych miast w Europie znalazły się także Bukareszt oraz Tirana. Jeśli chodzi o Bukareszt, ten to różnorodność atrakcji oraz rozsądne ceny jedzenia i picia. Do tego niskie ceny noclegów, posiłków i transportu sprawiają, że miasto niezmiennie pozostaje wśród najtańszych kierunków na city break w tym roku, a koszty w Bukareszcie zamyka się w 258 funtach, czyli około 1260 zł.

Tirana z kolei, czyli stolica Albanii, ma wszystko, co potrzeba na spokojny, krótki wypad na weekend. Tirana to miks wielu stylów architektonicznych, przemieszane dużą liczbą parków, setkami knajpek działających na ulicy i pełnymi życia chodnikami, na których kwitnie handel. City break w Tiranie to wydatek rzędu 263 funtów, czyli około 1280 zł. Inne miejsca na tani city break w Europie to:

Zestawienie tanich miast na city break w Europie zamyka czarnogórska Podgorica. Stolica Czarnogóry to miasto na dwa dni zwiedzania, z nowoczesnym Mostem Milenijnym, zabytkowym Starym Mostem nad Ribnicą i ruinami rzymskiego miasta Dioclea. Wśród zieleni znajdziemy wzgórze Gorica z panoramą na miasto, a po spacerze możemy spróbować lokalnych dań, takich jak ćevapi czy baklava. Za city break w Podgoricy zapłacimy 332 funty, czyli około 1630 zł.

Choć w wielu państwach Unii Europejskiej turystyka pozostaje jednym z najważniejszych źródeł dochodu narodowego, dla lokalnych społeczności stała się ona zarzewiem frustracji. Gwałtowny wzrost liczby podróżnych zaostrza konflikty z lokalnymi społecznościami i utrudnia im życie, nie dając nic w zamian. Kryzys napędzają drastycznie rosnące koszty utrzymania oraz coraz gorszy dostęp do rynku nieruchomości dla stałych mieszkańców. Duża część mieszkań jest po prostu skupywana przez inwestorów i przeznaczana na najem krótkoterminowy. Lokalsi coraz częściej decydują się na protesty.

Dane rządowe bezlitośnie tłumaczą powody tego buntu. W pierwszych czterech miesiącach 2026 r. liczba turystów odwiedzających Hiszpanię wzrosła o 3,4 proc. Co więcej, tamtejsze Ministerstwo Turystyki szacuje, że w samym czerwcu liczba pasażerów przylatujących rejsami międzynarodowymi podskoczy aż o 7,1 proc. w porównaniu do analogicznego okresu w 2025 r. Prognozy opublikowane w komunikacie prasowym hiszpańskiego resortu wskazują na podobne, potężne wzrosty w innych częściach południowej Europy. W czerwcu spodziewany jest skok liczby podróżnych o 12 proc. we Włoszech oraz o 2,6 proc. we Francji (w ujęciu rok do roku).

Na przeciwległym biegunie zestawienia znalazły się Cypr oraz Albania. Według raportu JB.com kraje te uchodzą za najbardziej gościnne dla przyjezdnych - nie odnotowano tam żadnych protestów społecznych, a presja regulacyjna nakładana na podróżnych pozostaje minimalna.

Analiza danych przeprowadzona przez autorów raportu pozwoliła utworzyć listę najmniej przyjaznych turystom państw Unii Europejskiej. Liczba punktów (w skali od 0 do 100) odzwierciedla intensywność protestów, uwagę mediów, poziom podatków turystycznych oraz stosunek liczby gości do stałych mieszkańców.

Pod względem stosunku liczby turystów do rezydentów najgorzej wypadają Dania, Malta i Chorwacja, pod względem podatków turystycznych - Holandia, Francja i Grecja, pod względem nasilenia protestów - Hiszpania, Portugalia i Włochy, zaś pod względem rocznego przyrostu liczby turystów - Cypr, Węgry i Francja.

Wakacje czy nawet jednodniowa wycieczka w krajach ze szczytu tego rankingu nie oznacza koniecznie, że spotkamy się z przemocą, próbami oszustwa, kradzieżami czy wyrażaną słownie, otwarta wrogością. Jest jednak statystycznie wyższa szansa, że lokalni mieszkańcy będą patrzeć na nas krzywym okiem, będziemy musieli przeciskać się przez tłumy i doświadczymy pomniejszych nieprzyjemności - zwłaszcza w szczycie sezonu.

Hiszpania, która otwiera globalną listę 30 analizowanych państw, zarejestrowała demonstracje skierowane przeciw turystom w ponad 40 miastach na terenie całego kraju - od Barcelony po Wyspy Kanaryjskie. Sama tylko Katalonia, w której leży Barcelona, przyjęła w 2025 r. około 20,1 mln turystów (wzrost o 0,6 proc. w porównaniu z 2024 r.). Tuż za nią uplasowały się Baleary oraz Wyspy Kanaryjskie.

W czerwcu zeszłego roku manifestanci przemaszerowali przez centrum stolicy Katalonii z transparentami "Turystyka zabija Barcelonę", a w obleganych strefach miasta dochodziło nawet do oblewania turystów wodą z plastikowych pistoletów.

We Włoszech fala protestów przetoczyła się przez Wenecję, Rzym, Florencję, Neapol i Mediolan. Lokalni aktywiści uciekali się tam m.in. do niszczenia i blokowania skrzynek na klucze, z których korzystają właściciele mieszkań na wynajem krótkoterminowy, demonstrując w ten sposób sprzeciw wobec braku lokali dla stałych mieszkańców. Aby walczyć z nadmierną turystyką, Wenecja ponownie wprowadziła specjalną opłatę wstępu dla jednodniowych rzesz turystów, o której pisaliśmy wcześniej w GeekWeeku. Obowiązuje ona w wybrane dni - od piątku do niedzieli (w kwietniu, maju, czerwcu i lipcu).

Z kolei we Francji niepokoje społeczne dotknęły Marsylię, Niceę oraz Paryż. Coraz silniejszy opór stawiają też przeciwnicy gigantycznych statków wycieczkowych. Pokazuje to, że mieszkańcy aktywnie sprzeciwiają się dotychczasowemu modelowi turystyki zarówno w głębi kraju, jak i w regionach nadmorskich.

Twierdza Wisłoujście otrzymała ponad 12 mln zł dofinansowania na kompleksowe prace konserwatorskie i modernizacyjne. Dzięki inwestycji odwiedzający zobaczą nie tylko odnowione fortyfikacje, ale także element, który od lat można podziwiać jedynie na dawnych rycinach. Nad wieżą ponownie pojawi się historyczny hełm niczym ten z XVIII wieku.

---

Twierdza Wisłoujście. Rycina z czasów napoleońskich. Carl August Helmsauer wg Christiana Gottlieba Ludwiga, Twierdza Wisłoujście, 1825 rok. Na grafice wieża Twierdzy Wisłoujście. Na bastionie działo i francuski żołnierz.Muzeum Gdańskamateriały prasowe

---

Twierdza Wisłoujście znajduje się w miejscu, gdzie przez stulecia Wisła wpadała do Zatoki Gdańskiej. Jej początki sięgają średniowiecza, kiedy funkcjonowała tu latarnia morska pomagająca statkom wpływać do portu w Gdańsku. Z czasem obiekt rozbudowano o kolejne umocnienia, tworząc jedną z najważniejszych nadmorskich twierdz dawnej Rzeczypospolitej.

Dziś jest uznawana za jeden z najcenniejszych przykładów nowożytnej architektury obronnej w Polsce. Znalazła się też na liście Pomników Historii, czyli najważniejszych zabytków objętych szczególną ochroną.

Najbardziej widoczną zmianą będzie rekonstrukcja historycznego hełmu wieży. Charakterystyczne zwieńczenie istniało jeszcze w XVIII wieku, jednak nie przetrwało do naszych czasów. Teraz zostanie odtworzone na podstawie zachowanej dokumentacji archiwalnej.

---

Projekt rewaloryzacji hełmu wieży Twierdzy Wisłoujście. Po lewej fragment ryciny z około 1828 roku, po prawej projekt nowego hełmu wzorowany na wizerunku historycznym w przekroju i od frontu.Muzeum Gdańskamateriały prasowe

---

To właśnie ten element ma stać się symbolem całego przedsięwzięcia. Po zakończeniu prac sylwetka twierdzy będzie znacznie bliższa temu, jak wyglądała przed wiekami. Dla mieszkańców i turystów będzie to jedna z najbardziej zauważalnych zmian w zabytku.

Warto zaznaczyć,że projekt obejmuje więcej niż samą rekonstrukcję historycznych elementów. Prace będą prowadzone na obszarze liczącym blisko 180 tys. metrów kwadratowych, a ich zakończenie zaplanowano na połowę 2029 roku. Celem jest zarówno ochrona zabytku, jak i zwiększenie jego atrakcyjności dla zwiedzających.

W twierdzy powstaną nowe przestrzenie wystawiennicze i warsztatowe oraz Centrum Obsługi Zwiedzających. Znajdzie się tam również nowa wystawa stała. Jedną z jej największych atrakcji ma być liczący ponad trzy metry długości model okrętu królewskiej floty wojennej z XVII wieku, który będzie największym tego typu obiektem w Polsce.

Przewidziano także działania poprawiające dostępność i komfort zwiedzania. Obejmą one uporządkowanie przestrzeni oraz rozwiązania ułatwiające korzystanie z obiektu przez gości.

Źródło: Muzeum Gdańska

---

Ile wiesz o najstarszych polskich zamkach? Sprawdź się w historycznym quizie

Gmina Darłowo skrywa spokojną i urokliwą miejscowość, w której mieści się nowoczesne uzdrowisko i masa atrakcji. Dąbki są idealnym kierunkiem, jeśli szukasz spokoju oraz kontaktu z naturą. Ta urokliwa wieś otoczona jest szeroką plażą, a w jej obrębie znajduje się dodatkowo jezioro Bukowo. Pobyt w niej jest szczególnie polecany osobom z problemami z tarczycą, ponieważ powietrze bogate jest w jod, który wspiera proces regeneracji.

Uzdrowisko Dąbki powstało w 2007 roku, więc jest jednym z najmłodszych polskich uzdrowisk. Leży przy leśnej promenadzie, w której rośnie sosna - to właśnie dzięki niej klimat w Dąbkach ma właściwości bakteriobójcze. Powietrze wspomaga leczenie alergii i schorzeń dróg oddechowych, wspierając jednocześnie wzrost odporności i zmniejszając skłonność do przeziębień.

Za wydmami znajduje się piaszczysta plaża, a w południowej części wsi rozciąga się jezioro o powierzchni 18 kilometrów kwadratowych. Jest to raj dla miłośników sportów wodnych - można spacerować, wypożyczyć kajak, SUP lub rowerek wodny. W sezonie działają także rejsy statkiem wycieczkowym, które pozwalają zobaczyć okolicę z innej perspektywy.

Jezioro Bukowo jeszcze kilka tysięcy lat temu było zatoką naszego morza. To fale, prądy i wiatry odcięły go od Bałtyku piaszczystą mierzeją, która obecnie ma około 7 km długości. Nie jest szczególnie popularnym turystycznie miejscem, więc szukając spokoju nad morzem, warto się tam wybrać.

---

Dąbki mają idealne położenie dla osób spragnionych aktywnego wypoczynku.Mapy Google/zrzut ekranumateriał zewnętrzny

---

Wzdłuż nadmorskiej plaży rozpościera się leśna promenada o długości około 6 kilometrów, idealnie nadając się na spacery z kijkami czy swobodne bieganie. Trasy rowerowe ciągnące się przez miejscowość, umożliwiają bezpieczną podróż nawet do Koszalina. Powierzchnia trasy jest gładka, co pozwala na przyjemną jazdę na rolkach czy hulajnogach.

Kilka minut od Dąbek znajduje się Bobolin z klimatyczną plażą i pozostałościami militarnymi z czasów II wojny światowej. Są to tajemnicze, betonowe konstrukcje położone wzdłuż wybrzeża, które niegdyś służyły prawdopodobnie jako tarcze strzelnicze do testowania broni wielkiego kalibru.

---

Na plaży w Bobolinie możemy zobaczyć pozostałości starych bunkrów123RF/PICSEL

---

Na rzece Wieprzy w Darłówku atrakcję turystyczną stanowi most rozsuwany jeszcze z lat osiemdziesiątych. Jest to jedyna taka konstrukcja w całej Polsce, więc warto go zobaczyć. W pobliskim Darłowie można się przyjrzeć latarni morskiej, ciągnącej się w górę na 22 metry, oraz Zamku Książąt Pomorskich, który został wybudowany w stylu gotyckim w XIV wieku, a dziś pełni rolę muzeum.

Przy ulicy Sztormowej w Dąbkach stoi chałupa rybacka nr 21 z 1855 roku, zbudowana na konstrukcji szachulcowej. Ściany pobielano wapnem, a belki pomalowano czarną farbą. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków, a prócz niego w Dąbkach znajdują się jeszcze trzy podobne domy.

---

Chałupa rybacka we wsi Dąbki nr 21Ewkaa, CC BY-SA 3.0 PL, via Wikimedia CommonsWikimedia Commons

---

Nie brak tu również sezonowych wydarzeń tematycznych, takich jak Międzynarodowy Festiwal Latawców, który odbywa się od 4 do 7 czerwca na plaży przy wejściu nr 1 w Dąbkach. W programie znalazły się pokazy ogromnych, kolorowych latawców, loty synchroniczne, warsztaty budowania latawców czy imprezy z DJ-em na plaży.

Województwo kujawsko-pomorskie to region, w którym nie sposób się nudzić - znajdziemy tu miasta pełne zabytków, malownicze trasy spacerowe, jak i miejsca idealne do aktywnego wypoczynku na łonie natury. Do tej szerokiej gamy atrakcji dołączyła właśnie kolejna propozycja dla miłośników pięknych widoków.

To niedawno oddana do użytku wieża widokowa w miejscowości Łopatki Polskie w gminie Książki, powiecie wąbrzeskim, około 30 km od Grudziądza. Konstrukcja pozwala spojrzeć na okolicę z zupełnie nowej perspektywy. Z jej tarasu wyposażonego w lunetę rozciąga się malowniczy widok na jezioro i otaczający je krajobraz, co czyni tę wieżą nową, wartą odwiedzenia atrakcją regionu.

Maj przyniósł wiele ciekawych wydarzeń i nowych atrakcji, w tym również otwarcie nowej wieży widokowej w Łopatkach. Odwiedzający mogą już korzystać z położonej nad Jeziorem Łopatowickim budowli, z której roztaczają się malownicze widoki na okolicę.

- Nowoczesna konstrukcja doskonale wpisuje się w otaczający krajobraz i już teraz stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów w okolicy. Z jej szczytu rozciąga się przepiękna panorama pól, lasów i okolicznych miejscowości. Przy dobrej widoczności można dostrzec m.in. zamek w Radzyniu Chełmińskim oraz Grudziądz - informuje Gmina Książki, dodając, że obiekt ten stanowi istotny punkt na turystycznej mapie rejonu, wzbogacając ofertę dla mieszkańców i odwiedzających.

Stalowo-drewniana konstrukcja zlokalizowana jest na niewielkim wzniesieniu, w pobliżu Centrum Aktywnego Wypoczynku. Jak informuje Gazeta Pomorska, można wystartować z pobliskiego parkingu, podejście jest krótkie, lecz strome. Sama wieża liczy ponad 150 schodów i oferuje taras widokowy z lunetą, który wystaje ponad korony drzew. Roztacza się z niego panorama okolicy. U stóp obiektu zamontowano natomiast ławki.

Wstęp na wieżę jest całodobowy i bezpłatny, natomiast skorzystanie z lunety to koszt w wysokości 5 zł.

Jezioro Łopatki zyskało tym samym kolejny atut. Działa tu już przestrzeń stworzona z myślą o miłośnikach sportów wodnych, rodzinach z dziećmi oraz zorganizowanych grupach - można wypożyczyć różne sprzęty, np. rowerki wodne, jest zadbana Plaża Łopatki z pomostem, są atrakcje dla najmłodszych i pole biwakowe.

Biskupia Kopa znajduje się na południu województwa opolskiego przy granicy z Czechami. Jej wierzchołek znajduje się po stronie polskiej. Od wieków pełniła funkcję graniczną, administracyjną i polityczną. W XIX wieku na tamtejszych terenach rozwinęła się turystyka, dzięki czemu Biskupia Kopa stała się częstym celem pieszych wędrówek. W 1898 roku wybudowano na jej szczycie wieżę widokową, a w 1924 schronisko turystyczne. Obecnie na jej szczyt prowadzi wiele szlaków, które różnią się stopniem trudności i długością.

Najpopularniejsze trasy prowadzą z Pokrzywnej i Jarnołtówka - niewielkich miejscowości położonych u podnóża Gór Opawskich. Każda z nich ma nieco inny charakter.

Szlak z Pokrzywnej przez Gwarkową Perć jest najbardziej widowiskowy. To propozycja dla osób, które lubią bardziej urozmaicone wędrówki. Trasa prowadzi przez słynną Gwarkową Perć z charakterystyczną metalową drabinką ustawioną w dawnym kamieniołomie, w którym wydobywano łupek filitowy i złoto. Drabinka ma 10 metrów i ustawiona jest na ścianie Góry Bukowej. Jest to najbardziej techniczny fragment szlaku. Osoby z lękiem wysokości mogą wybrać obejście.

Na szlaku z Pokrzywnej mija się również Piekiełko - kolejne wyrobisko skalne. Do schroniska prowadzi droga Amalii i ścieżka Langego nazwana na cześć niemieckiego burmistrza Prudnika, który odegrał dużą rolę w rozwoju turystyki w tym regionie. Obie ścieżki są łagodne i szerokie. Tuż przy schronisku szlak zmienia się z leśnego na widokowy. Odsłonięty szczyt pozwala podziwiać piękną panoramę.

Czerwony szlak z Jarnołtówka jest najkrótszy, ale również najbardziej stromy. Jest opcją, dla osób, które jak najszybciej chcą zdobyć szczyt. Podejście zajmuje ok. 1 godz. i 50 min.

Jeśli wybierasz się z dziećmi, najlepszą opcją będzie żółty szlak z Jarnołtówka. Jego przejście zajmuje ok. 2,5 godz. Jest to najłagodniejsza trasa na szczyt Biskupiej Kopy. Polecana jest również osobom rozpoczynającym przygodę z pieszymi wędrówkami.

Na szczyt Biskupiej Kopy można dostać się także od strony czeskiej zielonym szlakiem ze Zlatých Hor. Z tej samej miejscowości można obrać szlak niebieski, który prowadzi na szczyt przez ruiny zamku Leuchtenštejn. Z kolei osoby, które chcą dostać się do schroniska z dziecięcym wózkiem, mogą wybrać się nieoznakowaną ścieżką spod Ośrodka Ziemowit. Na końcu droga łączy się z żółtym szlakiem.

Biskupia Kopa ma 890 m n.p.m. wysokości. Niegdyś szczyt porastał gęsty las, jednak dziś mieszkańcy przekornie nazywają go "Łysą górą". Z powodu masowej wycinki drzew na potrzeby przemysłu w XIX i XX wieku las zastąpiono monokulturą świerkową. Okazało się, że nie była one odporna na zmiany klimatyczne. Brak deszczów w ostatnich latach, a także kwaśne deszcze z lat 70. i 80. XX, które utrzymywały zakwaszenie gleby i wpłynęły na rozwój szkodliwych grzybów, spowodowały, że las świerkowy na Biskupiej Kopie zaczął słabnąć. W latach 2014-2018 doszło do inwazji kornika drukarza, co wymagało wycinki 100 hektarów lasów.

Schronisko znajdujące się u podnóży szczytu niegdyś ukryte w gęstym lesie dziś jest dobrze odsłonięte. Prawdziwie imponujące widoki jednak zapewnia usytuowana na szczycie wieża widokowa. Można z niej podziwiać widok na Jesionki, Masyw Śnieżnika i Góry Złote. Przy dobrych warunkach atmosferycznych można dostrzec zarysy Karkonoszy, Gór Stołowych i Sowich. Ponadto na turystów czeka piękna panorama miasta Zlaté Hory, widoki na zbiorniki Nyski i Otmuchowski, a także ruiny zamku Leuchtenštejn z XIII wieku.

Zdobywcy szczytu mogą odpocząć w zlokalizowanym u podnóża szczytu schronisku, gdzie czaka na nich ciepły posiłek i napoje.

Zdobycie Biskupiej Kopy nie wymaga dużego doświadczenia turystycznego ani specjalistycznego sprzętu. Na bardziej technicznych odcinkach szlaku przyda się jednak obuwie turystyczne z bieżnikiem. Samochód można zostawić na parkingu pod Ośrodkiem Ziemowit. Parkingi dostępne są także w Pokrzywnej i Jarnołtówku.

Wejście na wieżę widokową jest płatne, dlatego warto mieć przy sobie gotówkę. Z relacji turystów wynika, że nie zawsze jest ona otwarta nawet w sezonie.

Jedna z najcenniejszych atrakcji przyrodniczych Dolnego Śląska szykuje się do dużych zmian. W Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie trwają prace nad nową trasą turystyczną, która pozwoli zajrzeć do miejsc dotąd dostępnych wyłącznie dla grotołazów, jak przekazała Polska Agencja Prasowa. Największą atrakcją będzie imponująca Sala Mastodonta.

Jaskinia Niedźwiedzia, położona w Masywie Śnieżnika, została odkryta w 1966 roku. To najdłuższa jaskinia w Sudetach, a długość poznanych dotąd korytarzy sięga około pięciu kilometrów. Niewykluczone jednak, że podziemny system jest jeszcze większy.

Od dwóch lat prowadzone są prace związane z udostępnieniem nowych fragmentów jaskini. Powstaje około kilometrowa trasa obejmująca tak zwane partie mastodonta. Jak wyjaśnił dyrektor Jaskini Niedźwiedziej Artur Sawicki, dotarcie do odkrytej w 2012 roku Sali Mastodonta wymagało wykonania nowego przejścia.

- Sala Mastodonta została odkryta w 2012 r. Drogą, którą grotołazi odkryli salę [zobacz film poniżej - red.], nie można poprowadzić ścieżki turystycznej, dlatego z zewnątrz przekuliśmy korytarz prowadzący do tej sali - powiedział PAP Artur Sawicki.

Nowo wykonany korytarz ma 160 metrów długości i został wydrążony w litej, białej skale marmurowej. Na jego końcu znajduje się największa atrakcja nowej trasy.

Sala Mastodonta ma ponad 30 metrów wysokości, 30 metrów szerokości i ponad 100 metrów długości.

To jednak dopiero początek zwiedzania. Za salą rozpoczyna się bardziej zróżnicowany fragment jaskini.

- To jednak tylko jeden z elementów nowej trasy. Za salą trasa staje się wielopoziomowa, wieloetapowa. Można tu zobaczyć różnorodność tej jaskini, od obszernych przestrzeni, po ciasne, bardziej wymagające. Będą schody, platformy widokowe, będą zejścia i wejścia. Będzie można zobaczyć bogatą szatę naciekową - podkreślił dyrektor.

Przejście całej trasy ma zająć około godziny. Pierwsi turyści skorzystają z niej w 2028 roku.

Jaskinia Niedźwiedzia wyróżnia się tym, że powstała w marmurze, a nie w skałach wapiennych, jak większość polskich jaskiń krasowych. Znana jest także z wyjątkowo licznych znalezisk paleontologicznych. Odkryto tu około 400 tysięcy szczątków niedźwiedzia jaskiniowego, wymarłego około 27 tysięcy lat temu. Według Artura Sawickiego jest to zjawisko wyjątkowe w skali świata.

Obecna trasa turystyczna liczy 500 metrów i została otwarta w latach 80. XX wieku. Od tamtej pory Jaskinię Niedźwiedzią odwiedziło już ponad 3 miliony osób.

Jeśli chodzi o czeskie spacery w chmurach, prawdopodobnie najpopularniejszą atrakcją tego typu jest Ścieżka w Obłokach (Sky Walk) w Dolní Morava. Ta niezwykła konstrukcja ma aż 55 m, a jej szczyt znajduje się na wysokości 1116 m n. p. m. Z kolei długość drewnianej kładki dla spacerowiczów wynosi 710 m. Jak czytamy na stronie internetowej atrakcji, ścieżkę możemy pokonać zarówno pieszo, jak i kolejką linową.

Inną ciekawą atrakcją oferowaną przez Czechy jest Sky Bridge 721. To spektakularny most wiszący dla pieszych o długości 721 m. Konstrukcja rozciąga się na wysokości 95 m nad górską doliną. Spacer w chmurach oferuje rewelacyjne widoki i niezapomniane przeżycia. Co jest warte podkreślenia - Sky Bridge 721 to najdłuższa kładka wisząca dla pieszych na świecie. Konstrukcja była budowana przez 2 lata, a jej otwarcie nastąpiło w 2022 roku.

---

Sky Bridge w Czechach ma 721 m długości123RF/PICSEL

---

Miejsce, w którym można pospacerować wśród koron drzew, znajduje się również na Słowacji, a konkretniej w Dolinie Bachledzkiej , nieopodal miejscowości Zdziar. Mowa tutaj o Ścieżce w Koronach Drzew Bachledka. Długość trasy zakończonej wysoką na 32 m wieżą widokową jest równa 1234 m. Z jej szczytu rozpościera się wspaniały widok na Tatry, Pieniny i Zamagurze.

Bachledka znajduje się w niedalekiej odległości od polskiej granicy. Z Zakopanego możemy do niej dojechać w około 40-50 minut samochodem. Podróż z Krakowa, z kolei, nie powinna zająć dłużej niż 2 godziny.

---

W Świeradowie-Zdroju znajduje się najwyższa wieża widokowa w Polsce123RF/PICSEL

---

Miłośnicy ciekawych tras spacerowych "w chmurach" mogą skorzystać z tego rodzaju obiektów również w Polsce. W tym przypadku warte wyróżnienia okazują się atrakcje takie jak:

Fani natury i cudownych krajobrazów z pewnością nie będą zawiedzeni, składając wizytę w jednym z wyżej wymienionych miejsc. Warto zabrać ze sobą aparat, by uwiecznić fantastyczne widoki ze szczytu wieży. Co ciekawe, na trasach wiodących na szczyt znajdują się tabliczki informacyjne, dzięki którym można poznać historię danego regionu lub ciekawostki związane z okoliczną przyrodą.

Wyspa Elliðaey, leżąca w archipelagu Vestmannaeyjar u południowych wybrzeży Islandii, od lat budzi ogromne zainteresowanie internautów i podróżników. Ten niewielki, skalisty skrawek lądu o powierzchni zaledwie 0,45 km² stał się sławny za sprawą jednego, charakterystycznego budynku. Biały domek stojący samotnie pośród zielonych, stromych pagórków zyskał w mediach społecznościowych miano "najbardziej samotnego domu na świecie", stając się symbolem absolutnej izolacji i ucieczki od cywilizacji.

Budynek ten istnieje naprawdę, mimo że narosło wokół niego wiele nieprawdziwych legend. Przez lata spekulowano, że wyspa jest własnością słynnej islandzkiej piosenkarki Björk, co miało wynikać z błędnej interpretacji wypowiedzi premiera Islandii z 2000 r. W rzeczywistości propozycja podarowania wyspy ekscentrycznej artystce dotyczyła innego miejsca o tej samej nazwie, położonego w zachodniej części kraju. Inna plotka głosiła, że dom został zbudowany przez tajemniczego miliardera jako bunkier na wypadek apokalipsy zombie.

Prawda o pochodzeniu budowli jest jednak znacznie bardziej prozaiczna i związana z lokalnymi tradycjami. Obiekt został wzniesiony w 1953 r. przez Stowarzyszenie Myśliwskie Elliðaey jako baza wypadowa dla jego członków. Choć wyspa była zamieszkana przez kilka rodzin przez blisko 300 lat, jeszcze do lat 30. XX wieku, obecnie nikt nie rezyduje na niej na stałe. Nie jest to jednak typowe opuszczone miejsce. Chata służy myśliwym - głównie podczas sezonowych polowań na maskonury, które licznie gniazdują w tutejszych klifach. Co ciekawe, w pobliżu znajduje się jeszcze jedna, mniejsza i starsza konstrukcja, pełniąca niegdyś funkcję magazynu i warsztatu dla naukowców badających lokalną przyrodę.

Jeden z największych przebojów Budki Suflera z 1975 roku mógłby odnosić się do samotnego domu na wyspie Elliðaey ze względu na oniryczny charakter scenerii. Zdjęcia wyspy robią bowiem furorę w mediach społecznościowych, często sprawiając wrażenie nierealnych, stworzonych w Photoshopie, generatorze obrazów AI albo będących bramą do Backrooms ze względu na efekt przestrzeni liminalnej. "Biała Chata" może też budzić skojarzenia z Twin Peaks. Jeśli jednak wierzyć oficjalnym rekomendacjom biur podróży, nie dzieje się tam nic nadprzyrodzonego.

Wnętrze "najbardziej samotnego domu" utrzymane jest w prostym, skandynawskim stylu. Ściany wyłożone są drewnianą boazerią, a wyposażenie obejmuje przytulną strefę wypoczynkową z sofami, jadalnię oraz sypialnię z licznymi materacami na piętrze. Mimo braku luksusów znanych z nowoczesnych rezydencji goście mogą korzystać z sauny.

Dom nie posiada jednak dostępu do sieci elektrycznej ani tradycyjnej kanalizacji. Woda wykorzystywana w budynku pochodzi z systemów zbierania deszczówki. O unikalności tego miejsca świadczy księga gości, w której podpisało się już ponad 11 tysięcy osób, którym udało się dotrzeć na ten trudno dostępny teren.

Mimo że to niezwykłe miejsce odwiedziły już tysiące turystów, to w rzeczywistości dotarcie do posiadłości na Elliðaey stanowi ogromne wyzwanie logistyczne i fizyczne. Malownicza, lecz surowa wyspa nie posiada portu ani pomostu, co zmusza odwiedzających do przeskakiwania z łodzi bezpośrednio na śliskie, skaliste zbocze, a następnie do wspinaczki po linie na szczyt klifu.

Ze względu na surowe warunki panujące na północnym Atlantyku podróż morska często odbywa się wśród wysokich fal i w niskich temperaturach. Wyspa jest własnością prywatną i wstęp do samej chaty wymaga zgody właścicieli, jednak turyści mogą podziwiać ją z pokładów promów kursujących na sąsiednią wyspę Heimaey i robić jej zdjęcia na Instagrama lub brać udział w specjalistycznych wycieczkach łodzią, które pozwalają z bliska przyjrzeć się temu fascynującemu, odizolowanemu od świata miejscu.

Jeśli trudy dalekiej podróży nie są dla ciebie i preferujesz lokalne samotnie, zawsze możesz rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady - choćby na kilka dni.

Enter Air to polskie linie lotnicze, które specjalizują się w przewozach czarterowych na rzecz biur podróży. Do UOKiK docierały liczne sygnały od podróżnych poszkodowanych przez tego przewoźnika. Prezes UOKiK prowadził wobec spółki postępowanie, w którym zakwestionował 10 stosowanych przez nią praktyk. Działania Urzędu zakończyły się wydaniem decyzji zobowiązującej - konsumenci otrzymają rekompensaty.

Według decyzji UOKiK, Enter Air przyzna rekompensatę w wysokości 170 zł podróżnym, na których reklamacje odpowiedział z opóźnieniem i odrzucił je lub nie uznał w całości. Urząd podkreślił, że termin na ustosunkowanie się do reklamacji wynosi 14 dni i że przedsiębiorcy, w tym linie lotnicze, "nie mogą tego czasu wydłużać, a jeśli go przekroczą lub w ogóle nie odpowiedzą na roszczenia - oznacza to co do zasady ich uznanie".

Co więcej, zdaniem Urzędu sporządzany przez podróżnych na lotnisku PIR - raport zawierający wszystkie niezbędne informacje dotyczące stanu faktycznego i roszczeń, powinien być równoznaczny z wniesieniem reklamacji do linii lotniczych. Osoby, które sporządziły PIR, a mimo to ich późniejsze reklamacje zostały odrzucone przez Enter Air z uwagi na to, że za późno zwróciły się do przewoźnika z roszczeniami - otrzymają rekompensatę - poinformował UOKiK.

Podał także, że do uzyskania "przysporzenia konsumenckiego" od przewoźnika uprawniają sprawy związane z nieuznanymi reklamacjami z uwagi na wiek walizki, brak wymaganych przez Enter Air dokumentów czy arbitralne jednostronne zwolnienie się linii lotniczych z odpowiedzialności.

Konsumenci, którzy otrzymali odmowę uznania reklamacji w związku z opóźnieniem w dostarczeniu bagażu rejestrowanego bądź wniosku o zwrot wydatków związanych z tą sytuacją będą uprawnieni do otrzymania 200 zł przysporzenia. Enter Air odrzucał roszczenia podróżnych w przypadku lotów do ich kraju zamieszkania i zawężał zwroty do tzw. artykułów pierwszej potrzeby. Tymczasem odszkodowanie w takiej sytuacji przysługuje każdemu pasażerowi niezależnie od miejsca docelowego podróży, a prawo nie ogranicza odpowiedzialności przedsiębiorców do zwrotów w zakresie określonej kategorii produktów - podał UOKiK.

Urząd podał także, że linie Enter Air w przypadku odwołania lub opóźnienia zawierały z konsumentami ugody, w których oferowały niższe odszkodowanie niż to, które zapewniają przepisy. Zdaniem UOKiK, w takich ugodach zawieranych na podkładzie samolotu lub po jego opuszczeniu pasażerowie mogli nie być jasno informowani o tym, co im przysługuje i jakie mają prawa.

Przewoźnik przyzna rekompensaty w postaci wyrównania do kwoty określonej w przepisach oraz bezterminowy voucher na 50 zł do wykorzystania jednorazowo podczas dowolnego lotu obsługiwanego przez Enter Air - podał UOKiK.

Kwestie odpowiedzialności przewoźników lotniczych reguluje Konwencja Montrealska. Uzupełnia ją unijne Rozporządzenie 261/2004, które przyznaje minimalne prawa pasażerom m.in. w sytuacjach opóźnienia, odwołania lotów czy odmowy wejścia na pokład. W zależności od odległości do celu podróży jest to 250 euro (do 1500 km), 400 euro (od 1500 do 3500 km) lub 600 euro (przy innych lotach). Odszkodowanie obowiązuje, jeśli do miejsca docelowego podróżni dotarli z trzygodzinnym lub większym opóźnieniem lub gdy lot został odwołany - poinformował urząd.

W komunikacie czytamy, że konsumenci uprawnieni do otrzymania rekompensaty zostaną o tym poinformowani w indywidualnych wiadomościach od Enter Air w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. Kontakt ze strony spółki powinien nastąpić do 24 października 2026 r. Przekazane informacje będą wskazywać sposób i terminy automatycznej wypłaty przysporzeń. W sytuacji gdy dokonanie takiej wypłaty nie będzie możliwe (np. z uwagi na brak numeru rachunku pasażera), Enter Air dokona wypłaty na wniosek konsumentów, o czym szczegółowo zostaną oni powiadomieni przez spółkę.

Co ważne - konsumenci mogą być uprawnieni do więcej niż jednej rekompensaty z różnych tytułów. Przysporzeniem zostały objęte zarówno osoby, które składały reklamacje do spółki, jak również te, które w wyniku wprowadzenia w błąd tego nie zrobili. Takie osoby będą mogły zwrócić się do spółki Enter Air i powołać na decyzję Prezesa UOKiK. Jeśli uznają, że przyznana rekompensata nie odpowiada ich oczekiwaniom, mogą dalej dochodzić roszczeń - poinformował UOKiK.

W komunikacie czytamy, że według szacunków łączna kwota rekompensat przyznanych konsumentom może wynieść ponad 8,2 mln zł. Podkreślono także, że UOKiK będzie monitorował realizację zobowiązania.

Na Dolnym Śląsku, w niewielkiej wsi Żeliszów, stoi budynek sakralny, który od lat przyciąga fotografów (i nie tylko). Choć z zewnątrz dawny kościół ewangelicki może wydawać się niepozorny, jego wnętrze skrywa architekturę, której nie powstydziłaby się niejedna europejska stolica.

Dzieło Carla Gottharda Langhansa, twórcy słynnej Bramy Brandenburskiej, przez dekady popadało w ruinę, a ostatecznie stało się celem miłośników urbexu. Dziś to miejsce, znane jako "Perła Żeliszowa", przechodzi powolną renowację, ale wciąż zachowuje swój surowy i tajemniczy charakter, który tak bardzo fascynuje każdego, kto zajrzy do wnętrza.

Głównym powodem, dla którego zdjęcia z tego kościoła robią taką furorę w sieci, jest niespotykany układ wnętrza. Budynek zbudowano na planie elipsy, co w połączeniu z kilkoma piętrami drewnianych balkonów daje niesamowitą głębię i symetrię. Fotografowie nie muszą tu niczego ustawiać... wystarczy stanąć na środku, by kadr sam się domknął.

---

Fotografowie pokochali to miejsceAneta Pawska/CC BY-SA 3.0 PL (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/deed.en)Wikimedia Commons

---

Do tego dochodzi specyficzne światło. Ponieważ dach przez lata był nieszczelny, a okna są ogromne, słońce wpadało do środka pod różnymi kątami, oświetlając kurz i surową cegłę. To połączenie (pięknej, niemal pałacowej architektury z widocznym zniszczeniem) przez lata tworzyło klimat, który na zdjęciach wygląda po prostu spektakularnie. A dlaczego piszę to w czasie przeszłym? O tym za chwilę. Chciałbym wcześniej napisać kilka słów o architekturze, bo to - obok światła - jeden z głównych elementów, które tu zapierają dech.

Wnętrze w Żeliszowie wygląda bardziej jak teatr niż typowy kościół, który znamy, zwłaszcza jeśli przez lata przyzwyczailiśmy się do kościołów rzymskokatolickich. Ale trzeba pamiętać, że takie wnętrze jest charakterystyczne dla dawnego budownictwa ewangelickiego. W przeciwieństwie do świątyń katolickich, gdzie najważniejszy był ołtarz, u luteranów kluczowe było koncentrowanie się na czytaniu Biblii i słuchaniu kazań.

Aby każdy dobrze słyszał i widział księdza (lub jak kto woli pastora, ale ewangelicy także używają określenia ksiądz), budowano wysokie, piętrowe balkony, czyli tzw. empory. W Żeliszowie te konstrukcje oplatają całe wnętrze i to właśnie one tworzą niezwykły klimat. Kiedy światło wpada do środka, podkreśla rzędy kolumn i kolejne poziomy balkonów, co daje efekt ogromnej przestrzeni. Drewniane konstrukcje, mimo że dziś mocno nadgryzione zębem czasu, decydują o unikalnym charakterze tego miejsca.

---

Balkony, czyli empory to charakterystyczny element dawnych kościołów ewangelickich. Fot. kościół ewangelicki w ŻeliszowieAneta Pawska/ CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en)Wikimedia Commons

---

Mnie, jeśli chodzi o architekturę, stare świątynie ewangelików zachwycają. Jeśli nie byliście nigdy w Kościołach Pokoju w Jaworze i Świdnicy, koniecznie musicie to nadrobić podczas najbliższego wyjazdy na Dolny Śląsk, lub chociażby przejazdem w Sudety.

Kościół w Żeliszowie powstał pod koniec XVIII wieku i przez długi czas służył lokalnej społeczności ewangelickiej. Po II wojnie światowej, wraz ze zmianami ludnościowymi, świątynia przestała być używana zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Z czasem zaczęła niszczeć. Zawilgocony dach, uszkodzone elementy konstrukcyjne i brak opieki doprowadziły ją na skraj ruiny.

Przełom nastąpił dopiero w XXI wieku, kiedy rozpoczęto działania mające na celu zabezpieczenie budynku. Prace rozpoczęto w momencie, gdy budynek był już w bardzo złym stanie technicznym. Największym problemem okazał się dach, przez który do środka dostawała się woda. To właśnie wilgoć przez lata niszczyła drewniane empory i osłabiała całą konstrukcję. Dlatego pierwszym krokiem była jego naprawa i uszczelnienie, co zatrzymało proces degradacji.

Równolegle wzmocniono elementy nośne budynku, tak aby całość była bezpieczna dla odwiedzających. Co ważne, nie próbowano "upiększać" wnętrza na siłę. Nie odtworzono brakujących fragmentów w sposób, który zaburzyłby autentyczność miejsca. Zamiast tego zachowano ślady czasu - przetarcia, ubytki, surową cegłę i postarzałe drewno. Dzięki temu kościół nie stracił swojego charakteru, który wcześniej przyciągał fotografów.

Dzięki temu obiekt nie tylko przetrwał, ale też zaczął przyciągać jeszcze więcej odwiedzających jako wyjątkowe miejsce na mapie Dolnego Śląska. Można powiedzieć, że renowacja zachowała dawną świątynię w stanie, który nazywa się trwałą ruiną. W takim stanie zachowane jest wiele pozostałości zamków w Polsce - otacza się je opieką w takim stopniu, żeby nie ulegały dalszej degradacji, ale bez odbudowy.

---

Wnętrze Świątyni Sztuki i Światła: Perły, 2024 rok.W. Korwin-Szymanowski/CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en)Wikimedia Commons

---

Obecnie dawny kościół ewangelicki funkcjonuje od kilku lat jako Świątynia Sztuki i Światła - przestrzeń otwarta na wydarzenia kulturalne i turystów. Znajduje się w miejscowości Żeliszów, niedaleko Bolesławca, w województwie dolnośląskim. To miejsce, które łączy historię, architekturę i współczesną ciekawość świata. I wygląda na to, że dzięki przeprowadzonej renowacji zostanie z nami na dłużej.

Do incydentu doszło 11 listopada 2025 roku podczas lotu z Krakowa do Bristolu. Według relacji z Sądu Koronnego w Bristolu przytaczanej przez "Daily Mail", 61-latek tłumaczył, że zgubił leki na ból pleców, depresję i stany lękowe. Aby "ukoić nerwy" przed lotem pił alkohol kupiony w strefie wolnocłowej, co kontynuował po wejściu na pokład.

Z czasem mężczyzna stał się agresywny wobec personelu pokładowego i współpasażerów. Z zeznań wynika, że gdy załoga prosiła go o spokój, miał odpowiedzieć: "Nie możecie mi mówić, co mam robić, jestem Anglikiem". 

Sytuacja stała się krytyczna podczas podchodzenia do lądowania w Bristolu. Blofield stanowczo odmówił zajęcia miejsca i zapięcia pasów bezpieczeństwa. Z tego powodu pilot musiał przerwać pierwszą próbę posadzenia maszyny.

Gdy samolot w końcu wylądował, na krewkiego mężczyznę czekała policja. 61-latek nie zamierzał jednak współpracować - wyzywał funkcjonariuszy, a podczas zakuwania w kajdanki niemal uderzył osobę siedzącą obok.
Oficer policji zeznał później, że spotkał się z najgorszymi wyzwiskami w swojej 20-letniej karierze. Aby bezpiecznie ewakuować agresora, służby musiały użyć specjalnego podnośnika przeznaczonego na co dzień dla osób niepełnosprawnych. W tym czasie zszokowani pasażerowie byli uwięzieni w samolocie, wysłuchując kolejnych wulgaryzmów.

Mężczyzna przyznał się do zarzucanych mu czynów. Jego obrońca tłumaczył, że incydent był efektem głębokiego zespołu odstawiennego po utracie leków oraz panicznego strachu przed lataniem.
Sąd nie znalazł jednak usprawiedliwienia dla tak skrajnego narażenia bezpieczeństwa lotu i wymierzył bezwzględną karę 10 miesięcy więzienia.

Sądy w Polsce i w innych europejskich krajach coraz surowiej traktują agresywnych pasażerów. Jeśli ktoś liczy, że wyczyny w samolocie uchodzą na sucho, to jest w błędzie. Wyroki więzienia, czy kary finansowe, potrafią zrujnować budżet.

Jak w praktyce kończą się lotnicze awantury?

15 tys. euro (ponad 60 tys. zł) za zakłócanie lotu. W lutym 2026 roku taką grzywną ukarano pasażera lecącego z Dublina na Lanzarote (Wyspy Kanaryjskie). Jego zachowanie zmusiło załogę do przymusowego lądowania w portugalskim Porto. Awanturnik pokrzyżował plany 160 podróżnym i 6 członkom personelu pokładowego.

Więzienie i 10 tys. euro (ponad 40 tys. zł) za napaść. W listopadzie minionego roku hiszpański sąd w Vigo skazał pasażera Ryanaira, który podczas rejsu z Londynu do Lizbony atakował inne osoby na pokładzie (maszyna musiała awaryjnie lądować w Hiszpanii). Finał: 8 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności i potężna kara finansowa.

Zniszczenie samolotu i wyrok w zawieszeniu. Polskie sądy działają równie stanowczo. W czerwcu 2025 roku w Krakowie zapadł wyrok 8 miesięcy więzienia (w zawieszeniu na 3 lata) oraz 4700 euro kary (ok. 20 tys. zł) dla mężczyzny, który podczas lotu z Krakowa do Paryża ignorował polecenia załogi, atakował pasażerów i uszkodził samolot.

Awaryjne lądowanie w Rzeszowie. W połowie maja 2025 roku słono zapłacił również pasażer lecący rok wcześniej liniami Ryanair na trasie Glasgow-Kraków. Przez jego zachowanie samolot lądował awaryjnie na Podkarpaciu, skąd mężczyzna został usunięty siłą. Dostał za to grzywnę w wysokości 3230 euro (ok. 14 tys. zł).

Nad polskim Bałtykiem powstało miejsce, które coraz częściej porównywane jest do egzotycznych kurortów znanych z Bliskiego Wschodu. Mowa o Jarosławcu - niewielkiej miejscowości między Ustką a Darłowem, która dzięki jednej inwestycji zyskała zupełnie nowy wizerunek i przydomek "polskiego Dubaju".

Choć nazwa może brzmieć nieco przesadnie, kryje się za nią konkretna realizacja. To właśnie tutaj znajduje się największa sztuczna plaża w Europie, która powstała nie tylko z myślą o turystach, ale przede wszystkim jako odpowiedź na realny problem niszczenia wybrzeża przez morze.

Cały projekt ukończono w 2018 roku. W ramach niego usypano ogromny obszar piasku o powierzchni około 5 hektarów, tworząc szeroką, rozległą plażę, która znacząco różni się od typowych, wąskich pasów nad Bałtykiem.

Inwestycja była jednak znacznie bardziej złożona niż samo dosypanie piasku. W morzu powstały specjalne konstrukcje, które chronią brzeg przed dalszą erozją. Jest to pięć kamiennych ramion (falochronów), sięgających nawet 180 metrów w głąb Bałtyku. Do ich budowy dowożono granitowe bloki ciężarówkami przez około dwa lata niemal bez przerwy. Dzięki temu plaża pełni podwójną funkcję - jest jednocześnie zabezpieczeniem klifowego wybrzeża oraz atrakcyjnym miejscem wypoczynku.

Koszt realizacji wyniósł około 170 milionów złotych. To czyni go jednym z największych projektów ochrony wybrzeża w Polsce, ale też inwestycją, która szybko zaczęła się "zwracać" w postaci rosnącej liczby turystów.

Plaża nie była od razu dostępna - po zakończeniu prac przez kilka miesięcy obowiązywał zakaz wstępu. Dopiero po dokładnych testach Urząd Morski zezwolił na jej użytkowanie. Dziś Jarosławiec przyciąga odwiedzających nie tylko rozmiarem plaży, ale także jej wyglądem - szerokie, jasne pasy piasku i otwarta przestrzeń sprawiają, że miejsce faktycznie może kojarzyć się z bardziej egzotycznymi kierunkami. To właśnie ten efekt wizualny sprawił, że pojawiło się porównanie do Dubaju.

Na miejscu przygotowano strefy rekreacyjne, m.in. boiska do siatkówki i wyznaczone kąpieliska. Pojawiają się plany dalszego rozwoju, w tym budowy platformy widokowej.

Projekt początkowo miał charakter czysto inżynieryjny i ochronny. Dopiero z czasem okazało się, że sztucznie stworzona plaża stanie się jedną z największych atrakcji turystycznych polskiego wybrzeża.