Czytaj też: Los pakietu CPN przesądzony. Premier zabrał głos w sprawie cen paliw

Flagowe, najnowsze narzędzia producenta nie mogą trafić do jakichkolwiek obcokrajowców — zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i poza ich granicami, włączając w to zagranicznych pracowników samej firmy. Ze względu na globalny i sieciowy charakter swoich usług, Anthropic został zmuszony do podjęcia drastycznego kroku: całkowitego wyłączenia obu systemów dla wszystkich swoich dotychczasowych klientów.

Zbyt potężne, by je udostępnić

Zablokowane systemy zadebiutowały na rynku zaledwie trzy dni wcześniej, 9 czerwca, i z miejsca zostały okrzyknięte technologicznym przełomem. Fable 5, pozycjonowany jako bezpośredni konkurent dla GPT-5.5 od OpenAI oraz Gemini od Google'a, wykazywał niespotykane dotąd możliwości w programowaniu i realizacji złożonych, autonomicznych zadań.

Jeszcze większe kontrowersje budziła jednak architektura klasy Mythos. Podczas kwietniowych testów laboratoryjnych jej wersja podglądowa okazała się tak skuteczna w automatycznym wykrywaniu i wykorzystywaniu luk w systemach operacyjnych, że sam producent określił ją jako "zbyt potężną do publicznego udostępnienia".

Czytaj też: Napięcie rośnie. Ukraiński szczyt w Polsce, spór o kredyty, debiut SpaceX

Choć w komercyjnej wersji Fable 5 wprowadzono filtry bezpieczeństwa, administracja Donalda Trumpa uznała, że ryzyko dla cyberprzestrzeni jest zbyt duże. Z oficjalnego komunikatu wynika, że rząd wszedł w posiadanie raportu demonstrującego metodę obejścia zabezpieczeń, która pozwalała modelowi na analizę baz kodu i wskazywanie krytycznych podatności. Mogłoby to zostać wykorzystane przez wrogich hakerów do ataków na infrastrukturę krytyczną, np. energetyczną czy bankową.

Dolina Krzemowa odpiera zarzuty

Twórcy technologii stanowczo odrzucają te oskarżenia. Anthropic podkreśla, że przed premierą system przeszedł tysiące godzin testów typu red-teaming z udziałem m.in. brytyjskiego AI Safety Institute oraz agencji rządowych USA.

Wykazano wówczas, że zapory Fable 5 są najskuteczniejsze w branży, a wspomniane przez urzędników podatności są powszechnie znane i możliwe do odtworzenia w modelach konkurencji, takich jak GPT-5.5. Według firmy rząd podjął drastyczne kroki na podstawie jednej, wąskiej i nieszkodliwej prezentacji, co stanowi głębokie nieporozumienie.

Jednak gdy Humphreys i jego doktorant przeanalizowali wskazane momenty, odkryli coś niepokojącego. W tym samym czasie odbiorniki rozmieszczone w wielu krajach odnotowały gwałtowny spadek stosunku sygnału do szumu tła (SNR). Innymi słowy — sygnały nawigacyjne były chwilowo zagłuszone, a siła sygnału spadła nawet dziesięciokrotnie.

Jeszcze bardziej zaskakujące było to, co odkryto później. Analiza historycznych zapisów wykazała, że pomiędzy 2019 i 2026 r. podobne zdarzenia wystąpiły aż 75 razy. Za każdym razem wzorzec był identyczny: stacje w różnych częściach Europy rejestrowały ten sam spadek dokładnie w tej samej chwili.

Skala zjawiska była bezprecedensowa. Efekt obserwowano od Svalbardu na północy po Hiszpanię na południu, od Kanady na zachodzie po wschodnią Polskę na wschodzie. Rozkład zakłóceń sugerował, że ich centrum mogło znajdować się w rejonie Polski lub rosyjskiego obwodu kaliningradzkiego.

Ustalenia naukowców

Odkrycie skłoniło naukowców do dalszej, obszernej analizy. Oto najważniejsze ustalenia opublikowanego badania.

Zakłócenia krótkie, ale częste i silne

Zdarzenia były rejestrowane nawet przez kilkadziesiąt stacji równocześnie. Pojedyncze zakłócenia trwały zwykle od 3 do 10 sekund, ale występowały wielokrotnie w ciągu godzin i danych dni dnia.

W tym czasie obserwowano spadek jakości odbioru sygnałów GPS nawet o 10 dB, co wystarczy do poważnego pogorszenia działania odbiorników.

Najbardziej dotknięte były Polska i region Bałtyku.

Najsilniejsze efekty obserwowano regularnie w Polsce, krajach bałtyckich i okolicach Morza Bałtyckiego. Największy odnotowany spadek jakości sygnału wystąpił w Polsce.

Zakłócenia w działaniu GPS potwierdził polski rząd, np. w komunikacie z 2025 r.

Zakłócenia nie mają pochodzenia naziemnego, a kosmiczne

Pierwszym podejrzeniem było zagłuszanie radiowe z powierzchni Ziemi. Kaliningrad wydawał się logicznym kandydatem — to silnie zmilitaryzowana rosyjska enklawa znana z aktywności związanej z wojną elektroniczną. Jednak tę hipotezę szybko odrzucono. Zakłócenia pojawiały się jednocześnie na bardzo dużym obszarze, co wykluczało całkowicie pojedyncze źródło naziemne. Nawet bardzo silny nadajnik naziemny nie byłby w stanie jednocześnie oddziaływać na odbiorniki rozmieszczone w tak oddalonych rejonach, bo na dużych odległościach sygnał blokowałaby krzywizna Ziemi.

Analiza geometrii zasięgu zakłóceń wskazuje, że aby móc oddziaływać równocześnie na wszystkie odbiorniki, źródło musiałoby znajdować się w kosmosie, co najmniej 1200 km nad powierzchnią Ziemi.

To nie są rozbłyski słoneczne

Naturalnym kandydatem stały się zjawiska słoneczne. Silne burze słoneczne potrafią zakłócać działanie systemów GPS na całym świecie. Autorzy porównali obserwowane zakłócenia z silnymi burzami słonecznymi. Jednak analizowane zdarzenia nie przypominały znanych efektów aktywności słonecznej. Typowe zakłócenia powodowane rozbłyskami słonecznymi rozwijają się stopniowo, trwają od kilkudziesięciu do setek sekund, występują na obszarze całej półkuli, powodują większe pogorszenie jakości sygnałów i na znacznie większym spektrum częstotliwości. Opisywane zakłócenia też były znacznie krótsze, bardziej selektywne i miały odmienną charakterystykę czasową.

Zakłócenia mają charakterystyczne częstotliwości

Do tego nie obserwowano szerokiego spektrum zakłóceń, jak przy rozbłyskach słonecznych, ale emisję bardzo wąskiego sygnału około 1577,5 MHz, czyli blisko głównego pasma GPS L1. W części przypadków pojawiało się także drugie pasmo w okolicy 1558,5 MHz. Oba rodzaje sygnałów miały powtarzalną strukturę i nie przypominały przypadkowego szumu.

Zjawisko nie wygląda na naturalne

Co więcej, analiza siedmiu lat danych wykazała, że zakłócenia występowały zwłaszcza we wtorki, środy i czwartki, w godzinach pracy obowiązujących w Europie. Taki rozkład czasowy sugeruje działalność człowieka, a nie proces naturalny.

Identyfikacja źródła

Trop prowadził do satelitów

Po wykluczeniu innych możliwości, autorzy postanowili przeanalizować położenie wszystkich znanych satelitów znajdujących się nad obszarami objętymi zakłóceniami. W pierwszym etapie badacze ograniczyli listę ponad 15 tys. aktywnych satelitów do ok. 200 podejrzanych znajdujących się na odpowiednio wysokich orbitach. Po dalszej analizie liczba ta zmalała do 14.

Jednym z głównych kandydatów był satelita należący do Algierii, który posiadał nadajnik pracujący w interesującym paśmie częstotliwości. Jednak dalsze badania wykazały, że satelita ten sam był ofiarą zakłóceń, a nie ich źródłem.

Przez kilka miesięcy śledztwo utknęło w martwym punkcie. Kluczowym problemem był brak dostępu do surowych danych radiowych. Standardowe odbiorniki GNSS zapisują jedynie uproszczone informacje o jakości sygnału raz na sekundę, podczas gdy zakłócenia trwały zaledwie kilka sekund. Przełom nastąpił zaledwie 3 miesiące temu, w lutym 2026 r., gdy naukowcy otrzymali szczegółowe zapisy sygnałów z dwóch stacji: w Amsterdamie w Holandii i w Trondheim w Norwegii.

Metoda, która wskazała jednego winowajcę

Dzięki takim surowym zapisom z próbkowaniem milionów razy na sekundę, badacze mogli dokładnie określić moment dotarcia zakłócenia do stacji od siebie odległych. Sygnał pojawił się w Trondheim około 139 µs wcześniej niż w Amsterdamie oddalonym o 1 270 km. To znaczy, że satelita był nieznacznie bliżej Trondheim.

Tak niewielka różnica pozwoliła wyznaczyć geometryczną powierzchnię. Ponieważ surowe dane mają tak dużą rozdzielczość, pozwoliło to ustalić płaszczyznową lokalizację źródła z marginesem błędu wynoszącym zaledwie około 5 m.

Dzięki temu naukowcy mogli sprawdzić zgodność lokalizacji nie tylko dla 14 wytypowanych wcześniej satelitów, ale też dla innych możliwych źródeł, o zbliżonej znanej lokalizacji w tym dniu. Wynik był jednoznaczny. Tylko jeden satelita idealnie pasował do danych — znajdował się na płaszczyźnie gwarantującej taką różnicę czasu. Źródłem zakłóceń okazał się rosyjski satelita wojskowy Kosmos 2546.

Kosmos 2546 – główny podejrzany

Satelita Kosmos 2546 został wyniesiony w przestrzeń kosmiczną 22 maja 2020 r. na pokładzie drugiego stopnia Fregat-M rakiety Soyuz-2.1b z kosmodromu Plesieck w północnej Rosji, położonego około 400 km od granicy z Finlandią.

Kosmos 2546 porusza się po orbicie silnie eliptycznej (HEO), która w najbliższym miejscu ma 1654 km, a w najdalszym aż 35 807 km.

Kosmos 2546 to 4. z 6 satelitów należących do konstelacji EKS — rosyjskiego systemu monitorowania i wczesnego ostrzegania przed atakiem pociskami balistycznymi. Satelity te poruszają się po tzw. orbitach Mołnia ("błyskawica"), które zapewniają długotrwałą obserwację wysokich szerokości geograficznych.

Konstelacja ma potencjalnie zdolność obserwowania (a więc i oddziaływania) na znacznie większy obszar niż Europa, obejmujący również część terytorium Stanów Zjednoczonych.

Choć badania nie przeszły jeszcze pełnego procesu recenzji naukowej, niezależne zespoły europejskie potwierdziły część wyników.

Wnioski

Badanie dostarcza silnych i jednoznacznych dowodów, że od 2019 r. nad Polską i Europą regularnie występują krótkotrwałe, szerokoobszarowe zakłócenia GNSS wywoływane przez rosyjskie satelity wojskowe. Autorzy podkreślają, że jest to pierwszy tak dobrze udokumentowany przypadek bardzo silnego i dużego zakłócania sygnałów GNSS przez satelity niebędące częścią systemów nawigacyjnych. Zjawisko budzi szczególne obawy, ponieważ:

• obejmuje obszary wielkości kontynentu
• wpływa na najważniejsze pasmo GPS L1 wykorzystywane w lotnictwie, żegludze i systemach ustalania czasu
• wskazuje, że źródła zakłóceń mogą znajdować się w przestrzeni kosmicznej, co utrudnia ich monitorowanie i przeciwdziałanie

Test nowej broni czy ukryta komunikacja?

Najważniejsze pytanie pozostaje jednak bez odpowiedzi: po co emitowano te sygnały? Według jednego z autorów najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem są okresowe testy systemu zdolnego do zagłuszania nawigacji satelitarnej. Przemawia za tym fakt, że emisje pojawiały się głównie w dni robocze i w godzinach pracy. Taki wzorzec trudno uznać za przypadkowy. Co więcej, sygnał był bardzo silny, ale znajdował się nieco obok właściwego pasma GPS. Zdaniem badacza może to oznaczać, że operatorzy testowali sprawność systemu, nie ujawniając jednocześnie jego pełnych możliwości.

Jednak przez ostatnie miesiące i tygodnie wciąż występują zakłócenia GPS w Polsce. Tak wygląda mapa zakłóceń z dnia 10 czerwca 2026 r. Samodzielnie można to sprawdzać np. na tej stronie.

Istnieje też inna hipoteza. Pewna część ekspertów uważa, że krótkie impulsy mogą być formą wojskowej komunikacji między satelitami i segmentem naziemnym. Wykorzystanie częstotliwości sąsiadujących z GNSS dawałoby dodatkowe bezpieczeństwo, ponieważ przeciwnik nie chciałby zagłuszać własnych systemów nawigacyjnych.

Na razie żadna z tych teorii nie została ostatecznie potwierdzona.

Ostrzeżenie dla świata

Niezależnie od rzeczywistego celu emisji, odkrycie pokazuje, jak podatna na zakłócenia jest infrastruktura oparta na sygnałach satelitarnych. Eksperci od lat ostrzegają, że GPS nie powinien być jedynym źródłem pozycjonowania i synchronizacji czasu. Dlatego niektóre państwa rozwijają alternatywne rozwiązania, takie jak systemy naziemne czy sieci światłowodowe rozprowadzające sygnały z zegarów atomowych.

Badania pokazują, że zagrożenie nie jest już wyłącznie teoretyczne. Jeśli ustalenia zostaną potwierdzone, świat może mieć do czynienia z pierwszym udokumentowanym przypadkiem działania systemu, który z orbity potrafi zakłócać nawigację satelitarną na Ziemi – i to na skalę całego kontynentu.

Wśród 48 krajów grających na mundialu są wielkie państwa pokroju Stanów Zjednoczonych i Niemiec, a także małe wyspy takie jak Republika Zielonego Przylądka i Curacao. Zmierzą się ze sobą reprezentacje gospodarek, których wielkość szacowana jest zarówno na niemal 26 bln euro, jak i niecałe 3 mld euro. W sumie nominalny produkt krajowy brutto (PKB) w 2025 r. wszystkich krajów występujących na mistrzostwach według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) to ok. 63 bln euro.

Co ciekawe, w wielu przypadkach wartość drużyn piłkarskich mocno rozjeżdża się z tym, jak duże lub małe gospodarczo kraje reprezentują.

Mundial 2026. Gospodarcze potęgi i malutkie wyspy

Gdybyśmy spojrzeli na potencjał gospodarczy (a więc także finansowy, ludzki i organizacyjny), to zdecydowanym faworytem mistrzostw świata w piłce nożnej byłyby Stany Zjednoczone. Ich PKB w 2025 r. szacuje się na niecałe 27 bln euro. Daleko z tyłu są Niemcy, a więc drugi mundialowy kraj w zestawieniu, którego wartość gospodarki to ok. 4,4 bln euro. Na trzecim stopniu podium pod tym względem byłaby Japonia (3,8 bln euro).

W sumie na mundialu mamy reprezentacje 14 krajów, których PKB przekracza 1 bln euro. Są wśród nich m.in. Anglia, Francja, Brazylia i Hiszpania.

Gdyby Polska dostała się na mundial, gospodarczo byłaby na 17. miejscu. Z wynikiem na poziomie 898 mld euro znaleźlibyśmy się tuż za Szwajcarią (905 mld euro), ale bardzo wyraźnie przed Belgią (628 mld euro).

Zdecydowanie najsłabszy potencjał ekonomiczny mają wyspiarskie kraje takie jak: Republika Zielonego Przylądka i Curacao, których PKB jest na poziomie niecałych 3 mld euro. Przed nimi w dolnej części tabeli są: Haiti, Bośnia i Hercegowina oraz Senegal (po ok. 30 mld euro).

Mundial 2026. Najwięcej i najmniej warte reprezentacje

Duże przetasowania są w zestawieniu 48 krajów biorących udział w mundialu, jeśli weźmiemy pod uwagę wyceny piłkarzy. Numerem jeden jest reprezentacja Francji, którą rynek transferowy wycenia na ok. 1,52 mld euro. Za nią jest Anglia, której wartość piłkarzy na mistrzostwach ocenia się na 1,36 mld euro, a podium zamyka Hiszpania (1,22 mld euro).

Jeszcze tylko jedna reprezentacja może się pochwalić wynikiem przekraczającym 1 mld euro. To Portugalia. Dopiero za nią są Niemcy, Brazylia i Argentyna.

Gdyby Polska dostała się na mundial, pod względem wartości reprezentacji mogłaby się znaleźć w okolicach 26. miejsca. Transfermarkt szacuje wartość naszych piłkarzy na 231 mln euro. To wynik nieco gorszy od Ghany i wyraźnie lepszy od Kanady.

Zdecydowanie najsłabszych piłkarzy (pod względem wycen transferowych) ma Katar, Jordania i Irak. Cała trójka ma reprezentacje wyceniane po ok. 20 mln euro. Co ciekawe, nieco wyżej jest Curacao i Iran.

Mundial 2026. Wartość reprezentacji względem PKB

Mając dane o PKB i wartości piłkarzy wszystkich krajów biorących udział w mundialu 2026, można policzyć wskaźnik względnej siły piłkarskiej do potęgi ekonomicznej. Pokazuje on, czy dany kraj dobrze, czy źle wykorzystuje potencjał sportowy, jaki niesie ze sobą siła gospodarki.

Jeśli na 1 euro wartości piłkarza przypada ogromna kwota PKB, oznacza to jedną z dwóch sytuacji:

• Potęgi gospodarcze o niskiej kulturze piłkarskiej: kraje takie jak USA, Arabia Saudyjska czy Australia mają wielki PKB, ale ich kadry narodowe nie są równie jakościowe
• Kraje bogate w przeliczeniu na mieszkańca (np. Katar), które generują wielki dochód, ale nie szkolą najdroższych zawodników świata

Jeśli na 1 euro piłkarza przypada niska kwota PKB, oznacza to, że reprezentacja piłkarska jest "warta" względnie dużo w stosunku do wielkości całej gospodarki. Taki wynik mają małe kraje takie jak Republika Zielonego Przylądka czy Curacao oraz afrykańskie reprezentacje: Senegal i Wybrzeże Kości Słoniowej.

Kraje, które wyciskają z potencjału gospodarczego piłkarsko względnie najwięcej, mają wyniki na poziomie kilkudziesięciu euro PKB przypadających na 1 euro wartości piłkarza. Po przeciwnej stronie są kraje, gdzie są to dziesiątki tysięcy euro.

Polska z wynikiem 3878 euro (to kwota PKB przypadająca na 1 euro wartości piłkarza reprezentacji) znalazłaby się wśród krajów, które nie wykorzystują w pełni swojego potencjału. Znaleźlibyśmy się pomiędzy Niemcami i Turcją.

Autor: Damian Słomski, dziennikarz Business Insider Polska

Czytaj też: Oszustwo na mObywatela. Tak wygląda nowy sposób wyłudzania pieniędzy

Szef rządu został zapytany przez dziennikarzy o to, jak długo będzie jeszcze obowiązywał wprowadzony pod koniec marca pakiet interwencyjny określany skrótem CPN.

"Myśmy zakładali i z tego się wywiązaliśmy, że do lata będziemy dopłacać do tego, aby ceny paliw nie wystrzeliły w górę — zrealizowaliśmy. Mieliśmy najtańsze paliwo w Europie przez ten czas kryzysu, ale oczywiście ten projekt będziemy kończyli teraz, latem" — poinformował Donald Tusk.

Nadzieja płynie z Bliskiego Wschodu. Donald Tusk o "niezłych" perspektywach

Program "Ceny Paliwa Niżej" (CPN) powstał jako tarcza chroniąca konsumentów przed drastycznymi skutkami kryzysu paliwowego wywołanego wojną na Bliskim Wschodzie. Atak USA i Izraela na Iran 28 lutego doprowadził do gwałtownego wzrostu notowań ropy naftowej i paliw gotowych na światowych giełdach, co natychmiast uderzyło w kieszenie polskich kierowców.

W ramach przeciwdziałania kryzysowi rząd obniżył stawkę VAT z 23 do 8 proc., a akcyzę ściął o 29 groszy na litrze benzyny oraz o 28 groszy na litrze oleju napędowego (do minimalnych poziomów unijnych). Wprowadzono też mechanizm cen maksymalnych na stacjach.

Choć w piątek opublikowano nowelizację rozporządzenia przedłużającego niższy VAT, PAP ustaliła w źródłach zbliżonych do Ministerstwa Finansów, że ulgi w akcyzie nie zostaną przedłużone. W efekcie od połowy do końca czerwca obok obniżonego VAT-u będą obowiązywać już tylko ceny maksymalne wyznaczane codziennie przez ministra energii. Przepisy stanowią bowiem, że odgórne limity cenowe na stacjach funkcjonują tak długo, jak długo utrzymuje się obniżona stawka podatku VAT.

Czytaj też: Centra danych kontra kryzys wodny. Odpowiadamy na najważniejsze pytania

Wycofanie się z kosztownych dopłat budżetowych zbiega się z optymistycznymi sygnałami z areny międzynarodowej. Jak ocenił premier, perspektywy zakończenia konfliktu amerykańsko-irańskiego "są niezłe".

Tusk podkreślił, że choć pozytywne symptomy pojawiały się już wcześniej, to obecne "pierwsze informacje, decyzje o m.in. odblokowaniu pieniędzy irańskich przez Emiraty (Arabskie) w związku z postępem w rozmowach pokojowych, dają nadzieję na to, że wzrost cen paliw spowodowany wojną zostanie zatrzymany i one wrócą do jakiegoś normalnego poziomu".

Czytaj też: Oszustwo na mObywatela. Tak wygląda nowy sposób wyłudzania pieniędzy

Od godziny 9:00 w sobotę 13 czerwca aż do godziny 2:00 w nocy w poniedziałek 15 czerwca całkowicie niedostępne będą bankowość internetowa, aplikacja mobilna oraz popularny system płatności Blik.

Choć tradycyjne płatności kartami w sklepach stacjonarnych oraz wypłaty z bankomatów mają działać bez zakłóceń, instytucja ostrzega, że w tym czasie nie uda się zrealizować transakcji kartowych w sieci, które wymagają autoryzacji za pomocą kodu ePIN.

"Przygotowujemy się do kolejnego ważnego etapu rozwoju VeloBanku. W związku z migracją bankowości detalicznej Citi Handlowy zaplanowaliśmy przerwę techniczną w weekend 13-14 czerwca" — przekazało biuro prasowe banku, uspokajając jednocześnie, że operacja to rutynowy i niezbędny krok do bezpiecznego połączenia obu systemów.

Koniec epoki w Citi, nowy gigant rośnie w siłę

Prace technologiczne to finał transakcji, której warunkową umowę podpisano pod koniec maja 2025 r. VeloBank postawił sobie za cel formalne domknięcie fuzji operacyjnej do 15 czerwca. W ramach tego przejęcia bank przejmuje wszystkich klientów detalicznych Citi Handlowego oraz około 1,6 tys. jego pracowników.

Czytaj też: Centra danych kontra kryzys wodny. Odpowiadamy na najważniejsze pytania

Ponadto VeloBank kupuje całe portfolio usług dla osób prywatnych i mikrofirm: od segmentu zarządzania majątkiem i usług maklerskich, przez karty kredytowe, pożyczki i kredyty detaliczne, aż po fizyczną sieć oddziałów.

Z kolei Bank Handlowy — jeden z najstarszych polskich banków, kontrolowany w 75 procentach przez amerykańskiego giganta Citibank i obecny na warszawskiej giełdzie od 1997 r. — zdecydował się na niemal całkowity odwrót od tradycyjnego klienta indywidualnego. Przy strukturach Citi Handlowego pozostanie jedynie niszowy, detaliczny portfel kredytów hipotecznych wyrażonych w walutach obcych, którego wartość szacuje się na około 24 mln zł.

Czytaj też: Oszustwo na mObywatela. Tak wygląda nowy sposób wyłudzania pieniędzy

Z informacji uzyskanych od osób zaznajomionych ze sprawą wynika, że unijny komisarz ds. handlu, Maros Sefovic, przedstawił ministrom państw członkowskich propozycję radykalnego uproszczenia procedur.

Podczas ubiegłomiesięcznego spotkania zaproponował, aby proces przygotowania niedawnego porozumienia z Indonezją — w tym szczegółowa weryfikacja prawna (tzw. legal scrubbing) — odbywał się w całości wyłącznie po angielsku.

Standardowo procedury te ciągną się nawet do dwóch lat. Wynika to z faktu, że każda, nawet najmniejsza zmiana w tekście umowy musi zostać uzgodniona i formalnie wprowadzona we wszystkich 24 oficjalnych językach UE.

Sefovic, słowacki polityk, chce skrócić ten czas o połowę, odkładając pełne tłumaczenie traktatu na sam koniec procesu. Argumentuje, że biurokratyczne opóźnienia hamują europejską gospodarkę, odsuwając w czasie realne zyski z wymiany handlowej. W ostatnich dwóch latach UE podpisała pięć takich porozumień, próbując uniezależnić się od USA i Chin, które coraz mocniej ograniczają import.

"Jeśli spojrzeć na jakiekolwiek szacunki dotyczące tego, ile pieniędzy tracimy, gdy ten proces trwa długo, uważam, że — szczególnie w tym niestabilnym świecie — jest to coś, na co nie możemy już sobie pozwolić" — tłumaczył dziennikarzom na początku roku, podając za przykład umowę z południowoamerykańskim blokiem Mercosur, sfinalizowaną w styczniu. Według raportu think-tanku ECIPE każdy rok zwłoki we wdrożeniu tego paktu kosztuje UE ponad 50 mld euro utraconego wzrostu PKB.

Konstytucyjny mur i strach przed erozją zasad

Choć komisarz przekonywał o "szerokim konsensusie" i otrzymał silne poparcie od części dyplomatów dążących do szybszego otwierania rynków dla firm, na drodze stanęły kwestie fundamentalne. Francja i Włochy zgłosiły oficjalne obiekcje natury konstytucyjnej.

— To kwestia francuskiej konstytucji. Francja nie może być związana ani zobowiązać się do tekstu, który nie został sporządzony po francusku — ucina jednoznacznie francuski urzędnik w rozmowie z gazetą. Podobne ograniczenia prawne, jak potwierdzają źródła, posiada w swojej ustawie zasadniczej rzymski rząd.

Przeciwnicy forsowania języka angielskiego obawiają się również niebezpiecznej erozji unijnego zobowiązania do wielojęzyczności. Co prawda angielski, francuski i niemiecki dominują w codziennej pracy instytucji, ale od rozszerzenia UE w 2004 r. pozycja angielskiego drastycznie wzrosła (zwłaszcza w krajach takich jak Polska czy Czechy, gdzie jest najpopularniejszym drugim językiem). Jednak Karta Praw Podstawowych gwarantuje każdemu obywatelowi UE prawo do komunikacji z urzędami w dowolnym z 24 języków, a akty prawne muszą być bezwzględnie dostępne we wszystkich oficjalnych wersjach.

Komisja odpiera zarzuty

Rzecznik Komisji Europejskiej zapewnia, że Bruksela jest "całkowicie skoncentrowana na jak najszybszym wejściu w życie umów o wolnym handlu". Zapewnia jednocześnie, że nowa strategia nie jest drogą na skróty kosztem tradycji.

— Praca w jednym języku jako lingua franca podczas przeglądu techniczno-prawnego jest standardową praktyką w skomplikowanych negocjacjach międzynarodowych. Nie przesądza to w żaden sposób ani nie skraca pełnego tłumaczenia umowy na wszystkie 24 oficjalne języki UE, wymagane przez prawo UE i przy pełnym poszanowaniu naszych instytucjonalnych prerogatyw oraz procesów kontroli demokratycznej — podsumowuje rzecznik.

Spór o to, czy unijny pośpiech może stać ponad tradycją językową, pozostaje jednak otwarty.

Czytaj też: Oszustwo na mObywatela. Tak wygląda nowy sposób wyłudzania pieniędzy

Miliarder oficjalnie przekroczył barierę, która do tej pory pozostawała w sferze teorii — stał się pierwszym na świecie bilionerem. Amerykański "Newsweek" podkreślił w swojej piątkowej analizie, że skalę tak gigantycznego majątku jest nam niezwykle trudno sobie wyobrazić. Aby przybliżyć czytelnikom ten finansowy fenomen, dziennikarze postanowili przełożyć abstrakcyjne liczby na konkretne, choć wciąż hipotetyczne, zakupy.

Własne miasto lub zastrzyk gotówki dla obywateli

Jak przeliczył "Newsweek", gdyby Elon Musk zdecydował się na bezpośrednie i równe rozdysponowanie swojego biliona dolarów między wszystkie gospodarstwa domowe w Stanach Zjednoczonych — których liczbę szacuje się na około 128 mln — na każde z nich przypadłaby niebagatelna kwota około 7,8 tys. dol. (prawie 30 tys. zł). Taki jednorazowy zastrzyk gotówki diametralnie zmieniłby sytuację finansową milionów amerykańskich rodzin.

Łączna wartość wszystkich mieszkań i domów w metropolii takiej jak Chicago opiewa na setki miliardów dolarów. W praktyce oznacza to, że za swój bilion dolarów Musk mógłby teoretycznie wykupić każdą nieruchomość mieszkalną w dużym amerykańskim mieście. Co najbardziej zdumiewające, po dokonaniu tej transakcji na jego koncie wciąż pozostałyby setki miliardów dolarów rezerwy. Eksperci rynkowi potwierdzają te niecodzienne wyliczenia.

"Za taką kwotę mógłby kupić ponad 2 mln domów w USA" — wskazuje wprost Alex Beene, analityk z Uniwersytetu Tennessee w Martin.

W skali makroekonomicznej majątek szefa SpaceX wytrzymuje porównanie z potencjałem finansowym całych państw oraz potężnych instytucji rządowych. Wartość fortuny Muska jest w pełni porównywalna z roczną wartością PKB średniej wielkości rozwiniętego kraju, takiego jak chociażby Szwajcaria.

Czytaj też: Centra danych kontra kryzys wodny. Odpowiadamy na najważniejsze pytania

Sam bilion dolarów odpowiada również około dwóm miesiącom nieprzerwanego funkcjonowania rządu Stanów Zjednoczonych. — Mógłby sfinansować roczne wydatki na obronność, które zazwyczaj stanowią największą pozycję w budżecie federalnym — podkreśla Alex Beene.

Gdyby natomiast przedsiębiorca zapragnął zainwestować w infrastrukturę transportową, wspomniana kwota pozwoliłaby mu na teoretyczne sfinansowanie budowy kilkudziesięciu najnowocześniejszych portów lotniczych na całym świecie.

Kosmiczny debiut SpaceX

Ten nagły i bezprecedensowy skok wartości majątku to bezpośredni efekt spektakularnego sukcesu giełdowego SpaceX. W ramach jednej z największych w historii pierwszych ofert publicznych (IPO) spółka sprzedała dużym inwestorom 555,6 mln akcji w cenie 135 dol. za sztukę.

Pozwoliło to na pozyskanie z rynku około 75 mld dol. gotówki. Taki wynik przekłada się na całkowitą wycenę SpaceX na poziomie od 1,75 do 1,77 bln dol. Spółka z miejsca stała się jedną z największych firm publicznych na globie.

"Newsweek" tonuje jednak nadmierny entuzjazm i przypomina o kluczowej specyfice współczesnych fortun. Choć technicznie rzecz biorąc Musk jest teraz bilionerem, przeważająca większość jego majątku jest ulokowana w akcjach spółek takich jak Tesla i SpaceX, a nie w żywej gotówce. Miliarder nie ma możliwości swobodnego i natychmiastowego upłynnienia tak potężnego pakietu udziałów.

Czytaj też: Centra danych kontra kryzys wodny. Odpowiadamy na najważniejsze pytania

Według aktualnego, sobotniego cennika hurtowego za metr sześcienny benzyny bezołowiowej Eurosuper 95 przyjdzie zapłacić 5 tys. 228 zł. Z kolei benzyna bezołowiowa Super Plus 98 kosztuje obecnie 5 tys. 739 zł za m sześc., natomiast olej napędowy Ekodiesel wyceniono na 5 tys. 597 zł za m sześc.

Weekend z wyższymi limitami na stacjach

Przypomnijmy, że od 31 marca na wszystkich stacjach w Polsce obowiązują ceny maksymalne paliw, wprowadzone czasowo w ramach rządowego pakietu regulacji "Ceny Paliwa Niżej", który ma ograniczać wzrost cen tych produktów. Ceny te kalkulowane są na bazie średniej ceny hurtowej, powiększonej o akcyzę, opłatę paliwową, marżę oraz podatek VAT.

Jak wynika z ostatniego obwieszczenia ministra energii o cenach maksymalnych paliw, od soboty do poniedziałku włącznie litr benzyny bezołowiowej 95 kosztował będzie nie więcej niż 6,04 zł, benzyny bezołowiowej 98 — 6,58 zł, a oleju napędowego — 6,40 zł. Oznacza to wzrost ceny wszystkich tych paliw w porównaniu z piątkiem, gdy limity wynosiły odpowiednio 5,98 zł, 6,55 zł oraz 6,37 zł.

Kolejne obwieszczenie, które określi stawki na wtorek, poznamy w poniedziałek.

Warto pamiętać, że pierwszego dnia obowiązywania obostrzeń, czyli pod koniec marca, limity były zauważalnie wyższe — dla benzyny 95 wynosiły 6 zł i 16 gr, a dla oleju napędowego aż 7 zł i 60 gr za litr.

Czytaj też: Oszustwo na mObywatela. Tak wygląda nowy sposób wyłudzania pieniędzy

Geopolityka i podatkowe roszady

Głównym motorem wcześniejszych napięć na rynku była globalna geopolityka. Atak USA i Izraela na Iran 28 lutego spowodował wzrost notowań ropy naftowej na świecie, a także notowań paliw gotowych, co przełożyło się na ceny detaliczne tych produktów na stacjach, również w Polsce. Ostatnie godziny przyniosły jednak silne odprężenie na rynkach surowcowych.

W piątek w USA kontrakty na ropę WTI w dostawach na lipiec zniżkowały o 3,94 proc. do 84,25 dol. za baryłkę, natomiast sierpniowe futures na ropę Brent traciły 3,98 proc. do 86,78 dol. za baryłkę. To właśnie to tąpnięcie otworzyło Orlenowi przestrzeń do sobotnich obniżek hurtowych.

Przed rynkiem paliw rysują się jednak istotne zmiany podatkowe. W piątek opublikowano nowelizację rozporządzenia przedłużającego niższy, 8-procentowy VAT na paliwa.

Jednocześnie źródło zbliżone do Ministerstwa Finansów poinformowało tego dnia PAP, że nie będzie przedłużenia obniżki akcyzy na niektóre paliwa. Tym samym, od 16 do 30 czerwca, poza obniżką stawki VAT z 23 do 8 proc., będą obowiązywały ceny maksymalne na stacjach, które są codziennie wyznaczane przez ministra energii. Zgodnie z ustawą, odgórne ceny maksymalne obowiązują tak długo, jak długo utrzymana jest obniżka stawek podatku VAT.

Dyskusja na temat wieku emerytalnego — a konkretnie jego obniżenia lub podniesienia — toczy się w Polsce od wielu lat. Dane demograficzne są nieubłagane, przez co wielu ekspertów postuluje podwyższenie momentu, kiedy zgodnie z prawem można zakończyć aktywność zawodową.

Gdzie jest najwyższy wiek emerytalny?

Polska ma jeden z najniższych progów w Europie — 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. To efekt decyzji politycznych i społecznej akceptacji, a nie tylko poziomu rozwoju gospodarczego. A jaki kraj ma najwyższy wiek emerytalny? Który natomiast kraj ma najniższy wiek emerytalny?

Jak wyjaśnia serwis Rynekonline.pl, w Europie najwyższy ustawowy próg to 67 lat — m.in. w Danii, Norwegii czy Niemczech. Przy czym wspomniana Dania planuje dalsze podwyżki, powiązując wiek emerytalny z długością życia. W debacie pojawia się nawet liczba 74 lat dla osób przechodzących na emeryturę w 2060 r.

Zobacz także: Emerytury dla artystów dzielą Polaków. Mamy wyliczenia kosztów obsługi dopłat

Wśród europejskich krajów we Francji wiek emerytalny podniesiono kilka lat temu do poziomu 64 lat. W Niemczech próg dochodzi do 67 lat, zaś w Wielkiej Brytanii aktualnie granicę ustalono na poziomie 68 lat. I to właśnie tam — jak i w Irlandii — jest w Europie najwyższy obecnie wiek emerytalny.

Jaki kraj ma najwyższy wiek emerytalny?

Z kolei dla przeciwwagi — jak zauważa serwis Rynekonline.pl — najniższy wiek emerytalny jest aktualnie w Mołdawii, gdzie kobiety mogą przechodzić na emeryturę w wieku 57 lat, a mężczyźni w wieku 62 lat.

Większość pułapów dla wieku emerytalnego oscyluje w granicach 60-65 lat. Niemniej przykładowo w Arabii Saudyjskiej mężczyźni przechodzą na emeryturę w wieku 60 lat, a kobiety 55 lat. W Turcji zrównano wiek emerytalny i wynosi od 58 lat.

Zobacz także: Waloryzacja emerytur 2027. Tyle mają zyskać seniorzy

W Rosji granice ustalono na poziomie 62 lat dla mężczyzn i 57 dla kobiet. Z kolei w Chinach wiek emerytalny dla mężczyzn to 60 lat, zaś dla kobiet albo 55 lat, albo 50 lat w zależności od sektora, w którym pracują.

Jak podkreśla serwis Rynekonline.pl, wiek emerytalny to nie zawsze jedna liczba — różni się w zależności od kraju, płci, zawodu czy stażu pracy. Przykładowo, w USA można pobierać świadczenie już od 62 lat, ale z obniżką. Japonia zachęca do pracy nawet po 65. roku życia.

W czwartek SpaceX ustalił cenę akcji w ramach największej w historii oferty publicznej (IPO) na poziomie 135 dol. za sztukę. Jednak przez ponad półtorej godziny od oficjalnego rozpoczęcia notowań w piątek handel był wstrzymany z powodu równoważenia kursu. Ostatecznie notowania ruszyły z ceną 150 dol. za akcję, a popyt na walory spółki utrzymywał się na wysokim poziomie przez całą sesję, choć pod koniec dnia nieco osłabł.

Debiut SpaceX i rekordowa wycena

SpaceX rozpoczęło notowania z ceną 150 dol. za akcję, co przełożyło się na wycenę spółki tuż poniżej 2 bln dol. W trakcie dnia kurs akcji kontynuował wzrosty, a na zamknięciu osiągnął poziom 161 dol., co oznaczało wzrost o 19 proc. i kapitalizację rynkową na poziomie 2,1 bln dol. Był to największy debiut giełdowy w historii, a inwestorzy objęli łącznie 555,6 mln akcji.

Elon Musk, założyciel SpaceX, podkreślał przed IPO, że firma od około 2015 r. notowała dodatni przepływ środków pieniężnych. Zaznaczył również, że wejście na giełdę ma umożliwić pozyskanie kapitału na ambitne plany rozwoju, w tym rozmieszczenie ponad 100 tys. satelitów na orbicie oraz budowę centrów danych sztucznej inteligencji w przestrzeni kosmicznej.

SpaceX, znane z produkcji rakiet wielokrotnego użytku, obecnie generuje zyski głównie dzięki działalności internetowej Starlink. W lutym 2026 r. spółka przejęła startup xAI, należący do Muska, wraz z jego centrami danych, modelem Grok AI, zaawansowanym chatbotem oraz siecią społecznościową X, wcześniej znaną jako Twitter.

Wyzwania finansowe i inwestycje w przyszłość

Mimo spektakularnego debiutu, SpaceX od momentu powstania w 2002 r. zanotowało deficyt w wysokości około 41,3 mld dol. Firma zainwestowała już ponad 15 mld dol. w rozwój rakiety Starship, która w przyszłości ma być w pełni wielokrotnego użytku i umożliwić powrót astronautów NASA na Księżyc, a docelowo także na Marsa.

Według prospektu emisyjnego, dział łączności SpaceX, oparty głównie na Starlinku, wygenerował w 2025 r. 11,39 mld dol., co stanowiło 61 proc. całkowitej sprzedaży. W pierwszym kwartale bieżącego roku udział ten wzrósł do 69 proc. Spółka informowała inwestorów o poniesionych stratach netto w przeszłości oraz o możliwości braku rentowności w przyszłości. W ubiegłym roku strata wyniosła 4,9 mld dol., a w pierwszym kwartale 2026 r. — 4,28 mld dol. Przewiduje się, że zarówno koszty kapitałowe, jak i operacyjne będą rosły wraz z inwestycjami w projekty Starship i sztuczną inteligencję.

Nowa fala debiutów firm AI

SpaceX jest pierwszą z trzech firm związanych ze sztuczną inteligencją, których wartość przekracza 1 bln dol. i które w tym roku debiutują na giełdzie. Podobne plany ogłosiły już Anthropic oraz OpenAI. Według analityków, łączna wycena tych trzech spółek może przekroczyć 3,6 bln dol., co przyciąga uwagę inwestorów technologicznych. Jednocześnie niektórzy eksperci ostrzegają przed możliwością korekty na rynkach, zwłaszcza że indeksy znajdują się blisko historycznych szczytów.

Mark Klein, dyrektor generalny SuRo Capital, zwrócił uwagę, że obecna fala IPO przypomina wręcz panikę, która narastała od dłuższego czasu. Według niego debiut SpaceX może stać się wyznacznikiem trendu na rynku. Jeff Kilburg, prezes KKM Financial, zauważył, że temat sztucznej inteligencji zyskuje na znaczeniu, a na Nasdaqu pojawiły się pewne zawirowania, które mogą być związane z napięciami geopolitycznymi wokół debiutu SpaceX. Dodał, że jego zdaniem przywództwo tzw. "Siedmiu Wspaniałych" powinno się utrzymać.

Wpływ sytuacji geopolitycznej i rynku surowców

W piątek na rynku ropy naftowej odnotowano spadki po tym, jak prezydent Donald Trump ostrzegł Iran, by "lepiej, żeby się ogarnął", mimo że pojawiły się doniesienia o możliwym porozumieniu między USA a Iranem. Premier Pakistanu Shehbaz Sharif poinformował później, że osiągnięto "ostateczny, uzgodniony tekst" umowy, co wpłynęło na częściowe odbicie głównych indeksów giełdowych.

Irańskie media państwowe podały, że projekt amerykańsko-irańskiego memorandum przewiduje zniesienie sankcji naftowych przez Stany Zjednoczone oraz ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz przez Iran. Według informacji Bloomberga, podpisanie porozumienia pokojowego w Szwajcarii może nastąpić już w niedzielę.

Analitycy podkreślają, że rosnąca jastrzębia postawa banków centralnych i wyższe stopy procentowe mogą negatywnie wpłynąć na wyceny spółek technologicznych. Lerner zauważył, że przy wyższej inflacji pojawia się ryzyko powtórzenia sytuacji z lat 1999–2000, kiedy to Rezerwa Federalna agresywnie podnosiła stopy procentowe aż do szczytu bańki internetowej.

Na rynku surowców kontrakty na ropę WTI na lipiec spadły o 3,94 proc. do 84,25 dol. za baryłkę, natomiast sierpniowe futures na Brent zniżkowały o 3,98 proc. do 86,78 dol. za baryłkę.

Według Ibhaisa, najbardziej widocznym przejawem politycznych aspiracji FIFA są działania jej przewodniczącego Gianniego Infantino. Jako przykład wskazał ustanowienie w listopadzie 2025 r. Pokojowej Nagrody FIFA i wręczenie jej miesiąc później Donaldowi Trumpowi, co nastąpiło niedługo po tym, jak amerykański prezydent ponownie nie otrzymał Pokojowej Nagrody Nobla.

Polityka i biznes w cieniu futbolu

Ibhais zwrócił uwagę, że aktywność Infantino nie wynika wyłącznie z jego osobistych ambicji, lecz odzwierciedla szerszy mechanizm działania FIFA. Organizacja oficjalnie podkreśla niezależność sportu od polityki, jednak w praktyce buduje swoją pozycję poprzez relacje z państwami, przywódcami i wielkim biznesem. W tym modelu mistrzostwa świata stają się nie tylko wydarzeniem sportowym, ale także narzędziem prestiżu, wpływu i międzynarodowej legitymizacji dla krajów starających się o ich organizację.

— FIFA zrozumiała produkt, który ma. Zrozumiała siłę piłki nożnej. Niestety, uświadomiła sobie również, czym dysponuje, i zdecydowała się to wykorzystać, nie dbając o etykę, uczciwość, równość i przejrzystość — powiedział Ibhais, oceniając, że w ten sposób federacja urosła do rangi jednego z kluczowych politycznych graczy na świecie.

Ibhais podkreślił, że wybór gospodarzy wielkich imprez piłkarskich od lat opiera się na politycznych wpływach i potencjalnych zyskach, a nie na przejrzystych zasadach. Jego zdaniem system wyboru nie jest transparentny i nie opiera się na uczciwym, tajnym głosowaniu. Według niego, działaczom FIFA zależy przede wszystkim na politycznych wpływach i zyskach, niezależnie od ich źródła.

Wpływ sponsorów i federacji

Były menedżer ds. mediów zauważył, że system stworzony przez FIFA obejmuje nie tylko samą federację, ale także sponsorów, nadawców telewizyjnych i krajowe federacje piłkarskie. Wszyscy oni korzystają z globalnej widowni mundialu, lecz jednocześnie pozostają zależni od organizacji, która kontroluje dostęp do rynku piłkarskiego. Ibhais stwierdził, że sponsorzy i federacje nie są skłonni krytykować FIFA, ponieważ sami czerpią korzyści z tego systemu i są jego integralną częścią.

Rola mediów i kibiców

W sytuacji, gdy ani sponsorzy, ani krajowe federacje piłkarskie nie chcą otwarcie mówić o nieetycznych działaniach FIFA czy jej politycznym zaangażowaniu, Ibhais uznał, że to niezależne media i aktywiści powinni informować kibiców o mechanizmach stojących za organizacją mundialu. Jego zdaniem fani piłki nożnej, którzy będą śledzić rozpoczynający się właśnie turniej w Meksyku, Kanadzie i USA, nie muszą rezygnować z oglądania meczów, ale powinni zachować krytyczny dystans wobec mistrzostw świata i pamiętać, że uczestniczą nie tylko w sportowym widowisku, ale także w produkcie FIFA, na którym zarabiają politycy, sponsorzy i nadawcy.

Ibhais zaapelował, by kibice nie bojkotowali piłki nożnej, lecz pamiętali, że mundial nie jest niezbędny do istnienia futbolu. Zwrócił uwagę, że warto zadawać pytania o to, kto korzysta na organizacji turnieju, kto ponosi jego koszty oraz czy globalna rozrywka może być oddzielona od warunków, w jakich powstaje, i motywacji, które za nią stoją.

Kontrowersje wokół Pokojowej Nagrody FIFA

Pod koniec 2025 r. organizacja FairSquare, zajmująca się ochroną praw człowieka, złożyła skargę do Komisji Etyki FIFA przeciwko Gianniemu Infantino. Zarzucono mu naruszenie zasady politycznej neutralności federacji po wręczeniu Donaldowi Trumpowi pierwszej Pokojowej Nagrody FIFA. Kilka dni przed rozpoczęciem tegorocznych mistrzostw norweska federacja piłkarska (NFF) poparła skargę FairSquare. Prezeska NFF, Lise Klaveness, zwróciła się o zbadanie, czy przewodniczący FIFA, przyznając nowo ustanowione wyróżnienie, nie naruszył statutów organizacji.

Copyright © (treści) 2025 Ringier Axel Springer Polska sp. z o.o.

Systematyczne pobieranie treści, danych lub informacji z tej strony internetowej (web scraping), jak również eksploracja tekstu i danych (TDM) (w tym pobieranie i eksploracyjna analiza danych, indeksowanie stron internetowych, korzystanie z treści lub przeszukiwanie z pobieraniem baz danych), czy to przez roboty, web crawlers, oprogramowanie, narzędzia lub dowolną manualną lub zautomatyzowaną metodą, w celu tworzenia lub rozwoju oprogramowania, w tym m.in. szkolenia systemów uczenia maszynowego lub sztucznej inteligencji (AI), bez uprzedniej, wyraźnej zgody Ringier Axel Springer Polska sp. z o.o. (RASP) jest zabronione. Wyjątek stanowią sytuacje, w których treści, dane lub informacje są wykorzystywane w celu ułatwienia ich wyszukiwania przez wyszukiwarki internetowe.

Jak przekazał urzędnik, porozumienie opiera się na czterech filarach:

• otwarciu cieśniny Ormuz i zakończeniu blokady;
• demontażu irańskiego programu jądrowego wraz z przekazaniem stronie amerykańskiej wzbogaconego materiału, który ma zostać "zniszczony na miejscu, a następnie wywieziony z kraju";
• długoterminowym pokoju regionalnym;
• reżimie inspekcji zapewniającym weryfikację zobowiązań.

Zobacz też: Przełom Iran-USA wisi w powietrzu. Rynek ropy reaguje

Porozumienie Iran-USA

W zamian Iran ma uzyskać stopniowe złagodzenie sankcji i reintegrację z gospodarką światową.

Przedstawiciel Białego Domu kategorycznie zdementował doniesienia o wypłaceniu Teheranowi konkretnych kwot przy podpisaniu memorandum.

— Irańczycy nie dostają niczego w momencie podpisania memorandum ani w trakcie samych negocjacji. Otrzymują korzyści ekonomiczne za wykonanie swoich zobowiązań — zaznaczył.

Zobacz też: Iran ostrzega USA. „Błędna strategia uderzy we wszystkich”

Ustępstwo, na którym zależało Donaldowi Trumpowi

Nie podał szczegółów tych korzyści, ograniczając się tylko do ogólnych zasad.

— Nie ufam, że dotrzymają umowy. Ufam natomiast, że skonstruowaliśmy ją w taki sposób, że nie dostaną swoich korzyści, dopóki my nie otrzymamy naszych — powiedział.

Iran ma się zobowiązać bezterminowo do niepozyskiwania broni jądrowej, co rozmówca określił jako "istotne ustępstwo, na którym prezydentowi bardzo zależało".

Porozumienie może być podpisane Europie

Po podpisaniu MOU przewidziano 60-dniowe negocjacje techniczne dotyczące szczegółów demontażu programu i wywozu materiału rozszczepialnego.

Urzędnik nie podał dokładnej daty ani miejsca podpisania porozumienia. Rozważana jest m.in. Europa jako "miejsce pośrednie" między USA a Iranem.

"Modżtaba Chamenei jest zadowolony"

Według przedstawiciela administracji amerykańskiej najwyższy przywódca Iranu Modżtaba Chamenei jest "zadowolony z tego, gdzie jesteśmy w negocjacjach", co potwierdzili rozmówcy zarówno z cywilnego, jak i wojskowego kierownictwa Iranu.

Urzędnik przyznał, że w irańskim systemie istnieją głosy sprzeciwu wobec porozumienia, ale — jak ocenił — "panuje szeroki konsensus w Korpusie Strażników Rewolucji (IRGC), wśród zwolenników twardej linii i wśród kierownictwa cywilnego, że to jest dobre i akceptowalne porozumienie".

Wśród zmian, które w ostatnich tygodniach przybliżyły porozumienie, przedstawiciel administracji wymienił słabnącą kontrolę Iranu nad cieśniną Ormuz — przez którą w ostatnich tygodniach popłynęło więcej ropy niż w początkowej fazie konfliktu — oraz doprecyzowanie zapisów dotyczących zniszczenia i wywozu wzbogaconego materiału.