Trwają przygotowania terenu pod budowę nowego wieżowca w Londynie. Ta inwestycja ma stać się jednym z najbardziej charakterystycznych punktów miasta.

One London (wcześniej znany jako 1 Undershaft) to planowany 74-piętrowy wieżowiec w dzielnicy City of London.

Po ukończeniu Ona London ma osiągnąć wysokość 309,6 metra - zrównując się tym samym ze słynnym The Shard, najwyższym budynkiem w Wielkiej Brytanii.

Wieżowiec One London został zaprojektowany przez Eric Parry Architects na zlecenie Aroland Holdings Ltd. Projekt o wartości przekraczającej 1 miliard funtów jest finansowany przez konsorcjum azjatyckich inwestorów, a zarządza nim firma Stanhope.

One London stanie w samym sercu finansowej dzielnicy City of London, między znanymi drapaczami chmur, takimi jak 30 St Mary Axe (The Gherkin) o wysokości 180 m i 122 Leadenhall Street (The Cheesegrater) o wysokości 225 metrów.

Nowy wieżowiec powstanie w miejscu biurowca St Helen's (znany także jako Aviva). Prace nad wyburzeniem tego 118-metrowego budynku są w toku - proces ten stanowi największą tego typu rozbiórką w historii Londynu.

One London ma pełnić głównie funkcję biurową, jednak projekt nowego wieżowca zakłada, że nie tylko. Całość ma łączyć funkcje komercyjne, rekreacyjne i edukacyjne, stając się otwartą częścią miasta.

Oprócz przestrzeni dla firm w One London znajdą się również miejsca dostępne dla mieszkańców i turystów. Przewidziano m.in. publiczny taras z ogrodem na wysokości 11. piętra, najwyżej położony bar w Londynie na 71. piętrze oraz specjalne sekcje edukacyjne dla dzieci na najwyższych kondygnacjach - przestrzenie te powstaną we współpracy z London Museum.

- Ta wersja jest bardzo podobna pod względem wysokości i różnych innych aspektów do Wieży Eiffla w Paryżu. W dolnej części Wieża Eiffla ma taras nad wielkimi łukami, a tutaj mamy taras na 11. piętrze - niesamowite miejsce dla zwiedzających, z którego rozciąga się wspaniały widok na tę wyjątkową okolicę. Nie chciałem tworzyć kolejnej pochyłej szklanej powierzchni - mówił niedawno w rozmowie z Wallpaper architekt Eric Parry.

---

Filary, które architekt określa "olbrzymimi sekwojami", są ogromne, wykonane z kortenowskiej stali i "smukłe jak piękne drzewo".Eric Parry Architectsmateriał zewnętrzny

---

Uwagę mediów przykuwa jednak przede wszystkim planowany taras widokowy na szczycie wieżowca. Ma zapewniać wspaniałe widoki - będzie można podziwiać panoramę Londynu w pełnym, 360‑stopniowym zakresie. Atrakcja już teraz promowana jest jako najwyżej położony w Europie publiczny taras widokowy.

Prace przy budowie One London mają rozpocząć się w 2028 roku, a zakończenie inwestycji przewidziano na 2033 rok.

SpaceX wchodzi na giełdę i Elon Musk podgrzewa to istotne wydarzenie. Kontrowersyjny miliarder ujawnił nowe szczegóły projektu, który docelowo ma być najważniejszym w dotychczasowej historii firmy. To satelity AI, które mają trafić na orbitę nawet w liczbie miliona sztuk. Sam pomysł został nakreślony jesienią 2025 r.

Wspomniane satelity AI mają docelowo być najważniejszym projektem w dotychczasowej historii SpaceX. Oczywiście umieszczenie aż miliona statków tego typu na orbicie wydaje się dziś pomysłem bez szans na realizację. Dla porównania konstelacja Starlinków budowana jest od lat, a składa się dziś z "zaledwie" ponad 10 tys. sztuk.

Mimo to Elon Musk twierdzi, że jest to możliwe. Takie statki trzeba najpierw zbudować. Dlatego ma powstać specjalna fabryka zdolna do wyprodukowania nawet miliona satelitów. Jej działalność miałaby rozpocząć się pod koniec 2027 r.

Same satelity AI mają bazować w dużym stopniu na rozwiązaniach, które SpaceX umieściło w Starlinkach V3. Elon Musk wyjaśnia więc, że kluczowe technologie istnieją. Wystarczy je zaimplementować do nowych statków.

Sam pomysł jest bardzo kontrowersyjny. Już dziś środowiska naukowe skarżą się na Starlinki, które skutecznie "zaśmiecają" nocne niebo. Jak nietrudno się domyślić, milion satelitów AI na orbicie mogłoby doprowadzić do znacznego pogorszenia warunków.

Mimo to Elon Musk twierdzi, że przestrzeń kosmiczna jest ogromna i dodał, że nie powinno być ryzyka dla kolizji. Nawet przy tak dużej liczbie satelitów. Założyciel SpaceX ujawnił też kilka aspektów technicznych.

Satelity AI SpaceX zostaną wyposażone w nowoczesne łącza optyczne, co pozwoli na szybką wymianę danych. Ponadto mają generować 120 kW mocy w trybie ciągłym (do 150 kW w szczycie).

Nowe satelity AI mają być wynoszone na orbitę okołoziemską z użyciem rakiety Starship i jej pierwszego stopnia Super Heavy. Konstrukcja nie jest jeszcze gotowa, ale prace idą w dobrym kierunku.

Nowe roboty zostały wdrożone w Kunming, stolicy prowincji Junnan. W przeciwieństwie do dronów, które od lat pomagają w inspekcji sieci energetycznych, te maszyny poruszają się bezpośrednio po przewodach wysokiego napięcia. Ich elastyczna wielosegmentowa konstrukcja pozwala im omijać przeszkody, jak izolatory czy elementy mocujące. Dzięki temu docierają do miejsc trudno dostępnych zarówno dla ludzi, jak i bezzałogowych statków powietrznych.

Robotyczne węże wyposażono w kamery oraz zestaw czujników analizujących stan infrastruktury energetycznej. Urządzenia potrafią wykrywać uszkodzone przewody, zużyte elementy, a także niepokojące zmiany temperatury mogące zwiastować awarię. Według twórców systemu roboty przeprowadziły już inspekcję ponad 130 kilometrów linii dystrybucyjnych. Co więcej, ich skuteczność ma być nawet trzykrotnie wyższa niż w przypadku tradycyjnych kontroli wykonywanych przez pracowników.

Jedną z największych zalet nowego rozwiązania jest możliwość działania w strefach, gdzie loty dronów są ograniczone lub całkowicie zakazane. Dotyczy to między innymi obszarów znajdujących się w pobliżu lotnisk, a roboty są również mniej podatne na zakłócenia elektromagnetyczne generowane przez linie wysokiego napięcia. To problem, z którym od lat zmagają się operatorzy dronów wykonujących inspekcje infrastruktury energetycznej.

Szczególnie interesującym rozwiązaniem jest system zasilania, bo robotyczne węże nie wymagają częstego ładowania akumulatorów, ponieważ potrafią pozyskiwać energię bezpośrednio z linii energetycznych, po których się poruszają. Dzięki temu mogą pracować znacznie dłużej niż drony ograniczone pojemnością baterii, zapewniając niemal ciągły monitoring infrastruktury.

Wdrożenie nowych technologii zbiegło się z okresem chińskich egzaminów gaokao, uznawanych za jedne z najważniejszych testów edukacyjnych na świecie. W tym roku przystąpiło do nich około 12,9 miliona uczniów.

Aby zagwarantować nieprzerwane dostawy energii do szkół i centrów egzaminacyjnych, operatorzy sieci wykorzystują całe armie inteligentnych maszyn. Oprócz robotycznych węży na straży infrastruktury stoją także robotyczne psy, drony oraz zaawansowane systemy monitoringu.

To kolejny dowód na to, że przyszłość utrzymania infrastruktury krytycznej będzie należeć do autonomicznych robotów, które coraz częściej przejmują zadania niebezpieczne, kosztowne i trudne dla człowieka.

Za nami ceremonia otwarcia Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2026 r. Tegoroczny mundial odbywa się w Ameryce. Meta z tej okazji postanowiła wyjść naprzeciw oczekiwaniom użytkowników własnych aplikacji i przygotowała nowe funkcje, które dostają Facebook, Instagram, Messenger oraz WhatsApp.

Meta wyjaśnia, że w trakcie przygotowywania nowych rozwiązań dla własnych aplikacji nawiązała współpracę z odpowiednimi środowiskami. W celu uzyskania jak najlepszego odzwierciedlenia potrzeb użytkowników na mundial 2026. Tak powstały zestawy nowości, które obejmują poszczególne platformy.

---

Nowe funkcje z okazji mundialu 2026 w aplikacji WhatsApp.Metamateriały prasowe

---

Wspomniane nowości są już udostępniane w aplikacjach Facebook, Instagram, Messenger i WhatsApp oraz Threads. Meta twierdzi, że w ten sposób poszczególne platformy dostały specjalnie dostosowane pod kątem ich funkcjonalności opcje i dzięki temu fani piłki nożnej będą mogli lepiej wyrażać emocje czy szybciej uzyskiwać informacje o rozgrywkach.

Tegoroczny mundial 2026 zaczął się od meczu otwierającego w Meksyku. To pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej, które zorganizowały trzy państwa. W piątek odbędą się pierwsze spotkania w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.

mObywatel ciągle zyskuje na popularności i z aplikacji korzysta już ponad 12 mln Polaków. Ministerstwo Cyfryzacji niedawno zapowiedziało, że do końca czerwca w platformie pojawi się kilkanaście nowości i skrupulatnie wywiązuje się z obietnic. Kolejną nową funkcją są e-Doręczenia.

Nowość została zapowiedziana w trakcie piątkowej konferencji Ministerstwa Cyfryzacji, gdzie udział wzięli wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski oraz wiceminister resortu Dariusz Standerski. mObywatel po miesiącach zapowiedzi integruje się z platformą e-Doręczenia.

"To zmiana, która dotyka codziennego życia milionów obywateli i pokazuje, że cyfrowa Polska to nie wizja na przyszłość, ale rzeczywistość, którą budujemy dziś" - dodaje Krzysztof Gawkowski.

e-Doręczenia to wygodna forma na komunikowanie się z urzędami. Wysyłane tą drogą wiadomości są odpowiednikiem tradycyjnego listu poleconego i w ten sposób można załatwiać coraz więcej spraw bez wychodzenia z domu.

Jak działa nowa integracja? mObywatel daje dostęp do osobistej skrzynki i w tym celu nie trzeba posiadać adresu do e-Doręczeń. Aplikacja zapyta o wyrażenie zgody na przekazanie danych do Poczty Polskiej, która jest operatorem platformy. Mając taki adres można przejść bezpośrednio do skrzynki z wiadomościami.

Warto dodać, że nowość nie jest jeszcze widoczna u wszystkich użytkowników. Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Cyfryzacji wynika, że funkcja będzie udostępniana stopniowo i docelowo ma być gotowa do uruchomienia dla wszystkich użytkowników mObywatela do końca czerwca br. Wymagana jest aktualizacja aplikacji z numerkiem 4.84.0 lub nowsza.

PESA Bydgoszcz S.A. ma ambitne plany i już za kilka dni spółka ogłosi kluczowe partnerstwo. Firma zdecydowała się nawiązać współpracę z Hitachi Rail. Takie konsorcjum pozwoli stanąć do przetargów na superszybkie pociągi KDP.

PESA Bydgoszcz S.A. i Hitachi Rail zaprosili na specjalną konferencję prasową, która odbędzie się we wtorek 16 czerwca. Tego dnia firmy mają ogłosić kluczowe partnerstwo w różnych obszarach, co pozwoli obu podmiotom na uzyskanie korzyści.

Dokładne ramy zawartego porozumienia zostaną ujawnione w trakcie wtorkowego spotkania. Warto dodać, że PESA Bydgoszcz S.A. zdecydowała się na współpracę z Hitachi Rail, ale wcześniej pod uwagę brano także firmę Alstom.

Natomiast konkurencyjny Newag miał stanąć do przetargu na superszybkie pociągi KDP w ramach konsorcjum z Siemens Mobility, ale ostatecznie firma wycofała się z tej współpracy. Wcześniej rozważała partnerstwo z Hyundaiem.

Wiemy, że PESA Bydgoszcz S.A. jest jedną z dwóch firm (druga to Newag) z Polski, które zamierzają rywalizować o kontrakt na superszybkie pociągi KDP dla PKP Intercity. Polacy nie mają jednak doświadczenia w budowie składów dla prędkości ponad 300 k/h i stąd konieczność nawiązania konsorcjum.

Jeszcze w tym roku podobny przetarg ma ogłosić CPK. Do życia została już powołana spółka Port Polska.KDP, która ma odpowiadać za pool taborowy. W jego ramach firma chce kupić także superszybkie pociągi, które będą kursować po nowej linii kolejowej Y.

Hitachi Rail ma już doświadczenie w produkcji takich pociągów. Wszak jest jednym z producentów japońskich Shinkansenów. Wybór tego partnera przez PESA Bydgoszcz S.A. nie powinien więc dziwić.

Spotify w tym roku obchodzi 20. urodziny. W ramach świętowania okrągłej rocznicy Szwedzi postanowili odświeżyć ikonkę własnej aplikacji i podmieniono ją na nową, która przypominała kulę dyskotekową. To wywołało spore kontrowersje i teraz firma postanowiła ostatecznie wycofać się z podjętej decyzji.

Nowa ikonka aplikacji Spotify została wprowadzona w maju i szybko spotkała się z niezadowoleniem. Z płaskiego okręgu z trzema liniami zdecydowano się na nowy symbol nawiązujący do kuli dyskotekowej. Wielu osobom taka "nowość" nie przypadła do gustu i na giganta wylała się krytyka.

Część użytkowników nawet posunęło się do stwierdzenia, że jest to najgorsza zmiana w całej historii platformy. Spotify zareagowało na krytykę już w połowie maja i udostępniło na własnych kontach w platformach społecznościowych wpis o następującej treści.

Spotify w ten sposób przyznało się do błędu, ale ostatecznie na wycofanie zmian trzeba było poczekać nie jeden tydzień, a blisko miesiąc. Poprzednia ikona powróciła i dyskotekowa kula nie kuje już w oczy użytkowników.

Szwedzka platforma jest zdecydowanie numerem jeden na rynku aplikacji do streamingu muzyki. Obecnie ma już ponad 760 mln użytkowników na całym świecie. Tak duży sukces został odniesiony głównie za sprawą darmowego planu z reklamami.

Płatną subskrypcję Spotify Premium ma znacznie mniej osób, bo ich baza nie przekroczyła jeszcze 300 mln użytkowników. Co nie zmienia faktu, że nadal jest to bardzo imponujący wynik.

Tak duża baza użytkowników sprawiła, że reakcja na nową ikonkę była naprawdę duża. Wprowadzona zmiana stała się nawet obiektem memów. Nie dziwi więc, że Szwedzi ostatecznie postanowili wycofać się z decyzji podjętej w maju.

PKP Intercity ogłosiło plany związane z zakupem składów KDP dla prędkości co najmniej 320 km/h pod koniec 2025 r. Obecnie czekamy na ogłoszenie ofert, które ma złożyć nawet osiem firm, głównie spoza Polski. Jednak na rozstrzygnięcie tego etapu przyjdzie nam jeszcze chwilę poczekać.

Przewoźnik poinformował o kolejnym opóźnieniu związanym z ogłoszeniem ofert, które ma dostać w związku z planowanym przetargiem na pociągi KDP. To już trzecia zmiana. Ostatnia z nich wskazywała na połowę miesiąca. Datę zmieniono i nową jest 25 czerwca.

Po raz kolejny zmiana terminu składania ofert wynika z prośby jednego z zainteresowanych podmiotów, który potrzebuje więcej czasu. Nie wiadomo, która firma zawnioskowała o przesunięcie. Wiemy jednak, że do przetargu planują stanąć dwie polskie spółki.

Oczywiście samo ogłoszenie ofert jest dopiero wstępem do znacznie dłuższego procesu. Właściwy przetarg pozwoli wyłonić finalistów, którym PKP Intercity ostatecznie powierzy budowę superszybkich pociągów jeżdżących z prędkością ponad 300 km/h. Warto dodać, że podobne składy planuje zakupić spółka CPK i tutaj stosowne postępowanie ma zostać ogłoszone później w tym roku.

Wiemy, że wstępne zainteresowanie przetargiem na superszybkie pociągi ogłosiły dwie polskie firmy. Są to Newag oraz PESA Bydgoszcz S.A. Żadna z nich nie ma jednak doświadczenia w produkcji taboru dla prędkości ponad 300 km/h i stąd też konieczność nawiązania konsorcjów z zagranicznymi podmiotami.

PESA Bydgoszcz S.A. ostatecznie zdecydowała się na współpracę z Hitachi Rail, choć pod uwagę brano także Alstoma. Natomiast Newag miał iść do postępowania z Siemens Mobility, ale umowa w tej kwestii została wypowiedziana. Wcześniej spółka brała pod uwagę partnerstwo z Hyundaiem.

Decyzje poznamy wkrótce. Zainteresowane przetargiem firmy mogą składać własne oferty na pociągi KDP dla PKP Intercity jeszcze przez dwa tygodnie. Docelowo przewoźnik chce kupić co najmniej 20 składów dla prędkości co najmniej 320 km/h z opcją do maksymalnie 55.

Wielu z nas uwielbia, gdy promienie słoneczne rozświetlają salon, jednak dla domowego telewizora ten naturalny blask może nie być tak łaskawy. Pytanie o to, czy bezpośrednie, poranne światło słoneczne wyrządza długotrwałe szkody matrycom, intryguje zarówno użytkowników, jak i ekspertów od sprzętu audio-wideo. Choć krótka odpowiedź brzmi "tak", to szczegółowa analiza problemu pokazuje, że ryzyko zależy w głównej mierze od technologii, w jakiej wykonano dany wyświetlacz.

W przypadku tradycyjnych telewizorów LCD oraz LED, włączając w to modele QLED czy zaawansowane Mini-LED, powody do niepokoju są stosunkowo niewielkie. Sprzęty te bazują na zewnętrznym podświetleniu diodowym umieszczonym za ekranem lub na jego krawędziach i są znacznie mniej podatne na przegrzewanie. Jeśli TV nie stoi bezpośrednio naprzeciwko okna, przez które przez cały dzień wpada intensywne światło, nie grozi mu nagłe uszkodzenie.

Potwierdzają to sami producenci, tacy jak Samsung, którzy na stronach wsparcia technicznego wyjaśniają, iż światło słoneczne nie wpływa na działanie ani trwałość paneli ciekłokrystalicznych. Mimo to część użytkowników profilaktycznie przykrywa swoje ekrany kocem lub zasłoną, gdy nie są one używane w ciągu dnia. Nie tylko się dzięki temu nie kurzą, ale i nie nagrzewają, co przy wysokich temperaturach i czarnym wykończeniu teoretycznie mogłoby doprowadzić do stopienia się elementów obudowy, a nawet uszkodzić wewnętrzną elektronikę.

W przypadku posiadaczy telewizorów OLED sytuacja wygląda już zupełnie inaczej. Tutaj problem bezpośredniego nasłonecznienia należy traktować bardzo poważnie. Konstrukcja tych paneli opiera się na materiałach organicznych (stąd litera "O" w nazwie), a każdy pojedynczy piksel świeci własnym światłem. Delikatna konstrukcja ekranów OLED sprawia, że nie osiągają tak wysokiej jasności średniej jak modele Mini-LED i wymagają systemów ochronnych.

Nowoczesne urządzenia są wyposażone w wewnętrzne funkcje, takie jak automatyczny ogranicznik jasności (ABL), który cyklicznie przyciemnia obraz, aby zapobiec przegrzaniu panelu lub jego trwałemu wypaleniu. Choć technologia ta mocno ewoluowała i jest dziś odporniejsza na wysokie temperatury oraz problemy z jednorodnością obrazu niż dekadę temu, to kilkugodzinna, codzienna ekspozycja na słońce wciąż stanowi realne zagrożenie.

Nawet nowoczesne, matowe wykończenia ekranów (stosowane chociażby w modelach takich jak Samsung S95F) świetnie rozpraszają refleksy i niwelują odblaski, ale nie eliminują wewnętrznej wrażliwości samych organicznych diod na słońce. Pod tym względem współczesne panele OLED przypominają dawne telewizory plazmowe, które ze względu na stosowane w nich fosfory były jeszcze bardziej czułe na uszkodzenia termiczne.

Dlaczego promienie słoneczne działają tak destrukcyjnie na te ekrany? Problem ten został szczegółowo zbadany przez koreańskich naukowców już pod koniec zeszłej dekady. W publikacji na łamach recenzowanego czasopisma "RSC Advances" badacze wykazali, że kluczowymi czynnikami niszczącymi są promieniowanie UV oraz wysoka temperatura. Ekspozycja na nie skutkuje "utratą jasności i żywotności, kurczeniem się pikseli oraz permanentnym uszkodzeniem i/lub nieprawidłowym działaniem panelu".

Eksperymenty dowiodły, że wystawienie tradycyjnej katody magnezowo-srebrnej na działanie promieni ultrafioletowych przez 300 godzin powoduje migrację atomów srebra do centrum katody oraz przemieszczanie się atomów magnezu do CPL (warstwy nakrywającej). W efekcie dochodzi do pogorszenia wstrzykiwania elektronów do warstwy emisyjnej i drastycznego wzrostu oporu na interfejsie metalu, co objawia się gwałtownym spadkiem jasności ekranu i szybkim wzrostem napięcia sterującego.

W tym samym badaniu koreańscy uczeni znaleźli rozwiązanie tego problemu. Udowodnili oni, że zastąpienie tradycyjnych rozwiązań nową jednostką katodową wykorzystującą iterb w warstwie wstrzykiwania elektronów całkowicie blokuje migrację atomów i gwarantuje pełną stabilność. Telewizory oparte na iterbie po 300 godzinach naświetlania UV nie wykazały żadnych strat w jasności, zmian w napięciu ani kurczenia się obszaru emisji pikseli RGB.

Zanim jednak tak stabilne komponenty staną się powszechnym standardem chroniącym urządzenia przed trudnymi warunkami zewnętrznymi, właściciele obecnych telewizorów OLED, chcąc zapewnić im długą żywotność, powinni rozważyć zmianę aranżacji salonu i przestawienie odbiornika z dala od zasięgu promieni słonecznych.

Źródła:

Samolot X-59 QueSST (Quiet SuperSonic Technology) to naddźwiękowy odrzutowiec, nad którym pracuje NASA z firmą Lockheed Martin. Maszyna została stworzona do lotu z prędkością większą niż dźwięk przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu poziomu hałasu. Maszyna przeszła wiele testów, a ostatni lot przyniósł przełom.

Podczas lotu 5 czerwca X-59 osiągnął prędkość około Mach 1,1, a to oznacza, że w końcu oficjalnie przekroczył prędkość dźwięku.

- X-59 po raz pierwszy w historii osiągnął dzisiaj prędkości naddźwiękowe - to ważny kamień milowy dla misji Quesst NASA i istotny krok w kierunku nadchodzących lotów, które zademonstrują jego cichą technologię naddźwiękową przed przyszłymi przelotami nad społecznościami - podaje NASA Aeronautics.

X-59 to samolot doświadczalny, który ma pomóc w przywróceniu komercyjnych lotów naddźwiękowych nad lądem. Na długi czas problem związany m.in. z hałasem generowanym przez tego typu maszyny zatrzymał postęp - gdy taki samolot przekracza barierę dźwięku, sprężone powietrze tworzy stożek fali uderzeniowej i pojawia się grom dźwiękowy - osiągający 110-140 decybeli. W tym zakresie hałasu źródła dźwięków stają się ekstremalnie głośne i mogą narażać ludzi oraz zwierzęta na dyskomfort, więc wiele państw wprowadziło zakaz takich lotów naddźwiękowych nad lądem.

Nowy projekt NASA oraz Lockheed Martin ma to zmienić - i udowodnić, że szybkie loty samolotem mogą przebiegać cicho. To mogłoby doprowadzić do zniesienia przepisów federalnych USA, które obowiązują od 1973 roku. Dzięki specyficznie wydłużonemu kształtowi (30,5 m długości przy rozpiętości skrzydeł 9 m) oraz umiejscowieniu silnika na górze kadłuba X-59 ma nie wytwarzać typowego, głośnego huku, lecz serię łagodniejszych impulsów. Przy docelowej wysokości i prędkości samolot ma emitować odgłosy o natężeniu 75 decybeli, czyli mniej więcej tyle, ile samochód na autostradzie.

- X-59 przygotowuje się do cichego, naddźwiękowego debiutu. Od pierwszego lotu samolotu 28 października 2025 roku zespół poczynił ogromne postępy, wykonując 16 lotów w ciągu ostatnich 90 dni i wchodząc w stały rytm testów - powiedział administrator NASA Jared Isaacman.

Jak wskazuje NASA X-59 osiągnął tym samym "ważny etap, kiedy po raz pierwszy przekroczył prędkość dźwięku, co stanowi podstawę do zademonstrowania jego możliwości cichej, naddźwiękowej podróży, która odbędzie się pod koniec roku".

- Pilot doświadczalny NASA Jim "Clue" Less wystartował i wylądował w bazie sił powietrznych Edwards w Kalifornii, osiągając prędkość maksymalną około Mach 1,1 (ok. 1147 km na godzinę) i wysokość ok. 13 228 m. Lot X-59 rozpoczął się o godzinie 11:08 czasu pacyficznego i trwał 81 minut, a zespół koncentrował się na parametrach lotu zarówno przy prędkościach poddźwiękowych, jak i naddźwiękowych - podaje NASA w komunikacie i wskazuje, że podczas tego lotu, w pobliżu przelatywał samolot NASA F-15, aby monitorować X-59. Agencja twierdzi, że huki F-15 zagłuszały wszelkie dźwięki wydawane przez X-59.

X-59 ma wkrótce wykonać swój pierwszy lot w "warunkach misji" na wysokości ok. 16 tys. m i osiągnąć prędkość Mach 1,4 - ta prędkość i wysokość stanowią podstawowe warunki dla X-59, gdy ostatecznie będzie przelatywał nad kilkoma miejscowościami w USA, umożliwiając NASA zebranie danych o tym, jak ludzie mogą odbierać jego dźwięki. Agencja udostępni następnie pozyskane informacje wybranym organom regulacyjnym, co może pomóc w ustanowieniu nowych przepisów, umożliwiających przyszły, realny rynek komercyjnych lotów naddźwiękowych nad lądem.

Stadler rozpoczął testy potężnej lokomotywy EURO9000 w Polsce na początku tego roku. Firma niedawno zaprezentowała wielosystemowy pojazd mediom, gdzie można było mu się przyjrzeć z bliska. Celem testów jest uzyskanie odpowiedniej homologacji.

Stadler kontynuuje testy na torze doświadczalnym w Żmigrodzie i celem inwestycji jest uzyskanie stosownej homologacji dla jednostki. Stalowy potwór ma jeździć po różnych krajach Europy.

W trakcie pokazu można było zobaczyć EURO9000 z bliska, jak i w trakcie testów. Ponadto przedstawiciele firmy omawiali możliwości lokomotywy, a eksperci udzielali odpowiedzi na pytania.

Lokomotywa EURO9000 została zaprojektowana do trudnych zadań. Kolos ma sześć osi i Stadler umieścił w niej czterosystemowe zasilanie z sieci trakcyjnej (1,5, 3, 15 i 25 kV DC). Natomiast jazdę na odcinkach niezelektryfikowanych umożliwiają dwa silniki spalinowe o łącznej mocy 1900 kW.

Podczas zasilania z sieci lokomotywa osiąga moc maksymalną 9 MW i jest w stanie rozpędzać się do prędkości nawet 160 km/h. W trakcie jazdy z wagonami ma jeździć wolniej, bo z prędkością do 120 km/h. Ponadto jest w stanie osiągać siłę trakcyjną przy rozruchu na poziomie 500 kN.

Na uwagę zasługują również akumulatory zapewniające moc na poziomie 1,2 MW. Magazynowanie energii odbywa się z użyciem inteligentnego systemu w trakcie hamowania. Stadler planuje sprzedawać EURO9000 na różnych rynkach. Największy kontrakt podpisano z luksemburskim NEXRAIL.

Zarząd Dróg Wojewódzkich (ZDW) w Krakowie realizuje kluczową inwestycję w Nowym Sączu: budowę nowego połączenia drogowego wraz z nowym mostem nad rzeką Dunajec (tzw. trzeci most na Dunajcu).

Właśnie wyłoniono wykonawcę budowy nowej trasy, która połączy drogę krajową nr 87 z drogą wojewódzką nr 969 i zapewni odciążenie istniejącej infrastruktury.

Wybór oferty ogłoszono 27 maja br. Najlepszą propozycję w przetargu przedstawiło konsorcjum Intop S.A. z Warszawy i Przedsiębiorstwo Drogowo-Mostowe S.A. z Dębicy. Marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka poinformował we wpisie na Facebooku, że wykonawca "wybuduje most, trasę, ronda, chodniki oraz ścieżki rowerowe". Czas przeznaczony na wykonanie prac wynosi 36 miesięcy od daty zawarcia umowy.

- Inwestycja usprawni ruch między południową częścią miasta a gminą Chełmiec i zachodnią obwodnicą Nowy Sącz. Celem tego przedsięwzięcia jest przede wszystkim poprawa bezpieczeństwa drogowego, zwiększenie przepustowości oraz ograniczenie natężenia ruchu w centrum miasta - zaznaczył Smółka.

W ramach tej inwestycji zostanie wybudowana droga klasy G o długości ponad 3,5 km. Odcinek na terenie gmin Chełmiec i Podegrodzie oraz miasta Nowy Sącz połączy drogę powiatową nr 1583K i drogę krajową nr 87 z drogą wojewódzką nr 969.

Ponadto w ramach inwestycji powstanie pięć rond, a także chodniki i ścieżki dla rowerzystów. Nowy most nad Dunajcem ma mieć około 530 metrów.

Budowa trzeciej przeprawy nad Dunajcem od dłuższego czasu była postrzegana jako kluczowa dla rejonu. Obecny system drogowy już od wielu lat boryka się z rosnącym natężeniem ruchu, a Most Heleński często należy do najbardziej zatłoczonych punktów w tej okolicy.

Całkowita wartość wybranej oferty to niemal 180 milionów złotych. Projekt będzie współfinansowany z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, który pokryje blisko 80 procent wszystkich wydatków. Resztę środków będzie pochodzić od samorządu województwa oraz poszczególnych gmin.

Inwestycja posiada decyzję o Zezwoleniu na Realizację Inwestycji Drogowej (ZRID) z rygorem natychmiastowej wykonalności. Zakończenie realizacji tego projektu przewidziano na koniec 2029 roku. Konsorcjum zaoferowało 84 miesiące gwarancji i rękojmi na wykonane prace.

Rosja ma budować naddźwiękowy samolot pasażerski, co ujawniło United Aircraft Corporation cytowane przez Rosyjską Agencję Informacyjną (TASS). Czy projekt rzeczywiście powstanie, a nie pozostanie jedynie czystą ambicją kraju zapisaną na kartkach?

Z informacji przekazanych przez prezesa UAC, Wadima Badekha agencji TASS wynika, że prace nad maszyną trwają w Centrum Badawczym im. Żukowskiego i aktywnie biorą w nich udział inżynierowie oraz inni specjaliści zajmujący się lotnictwem.

Badekha stwierdza, że odbywające się prace nie ograniczają się już do dokumentacji papierowej samolotu i w rzeczywistości zmierzają w kierunku zbudowania prototypu.

Kiedy to nastąpi? Tego na razie nie wiadomo, bo żadnych dat nie podano. Wiemy jednak, że celem projektu jest opracowanie samolotu pasażerskiego, który będzie mógł osiągać duże prędkości, a przy okazji zapewni zgodność z obowiązującymi standardami, również z zakresu bezpieczeństwa.

Pasażerskie loty naddźwiękowe zakończyły się wraz z wycofaniem samolotów Concorde. TASS dodaje, że w kwietniu br. Centrum Badawcze Instytutu Żukowskiego opatentowało projekt przyszłego naddźwiękowego samolotu pasażerskiego, który cechuje się zmniejszoną głośnością huku akustycznego i obniżonym poziomem hałasu w pobliżu lotnisk.

Z jednej strony projekt może odzwierciedlać ambicje Rosji z zakresu rozwijania technologii lotniczo-kosmicznych. Z drugiej kraj po inwazji na Ukrainę mierzy się z konsekwencjami sankcji i dużymi ograniczeniami w dostępie do zachodnich rozwiązań, co skutecznie hamuje zapędy Rosjan.

Trudno powiedzieć, na jakim dokładnie etapie może znajdować się ten projekt. Rosjanie w przeszłości stworzyli pierwszą taką maszynę, którą był TU-144. Naddźwiękowe loty pasażerskie chcą też przywrócić Amerykanie i duży udział w tym przedsięwzięciu ma NASA. Agencja zbudowała we współpracy z Lockheed Martin prototyp samolotu o nazwie X-59. Wkrótce maszyna ma odbyć pierwszą próbę lotu naddźwiękowego. Jeśli test zakończy się sukcesem, to otworzy drogę do dalszych działań.

Nowe lotnisko w Chinach - Tongren Dejiang - obsłużyło pierwszy lot pasażerski. Tym samym położony w południowo-zachodniej części kraju port lotniczy został oficjalnie otwarty, stając się 12. lotniskiem cywilnym w prowincji Kuejczou i drugim w mieście Tongren.

Koszt całego projektu wyniósł ok. 2,2 miliarda juanów (320 milionów dolarów), a prace objęły dostosowanie górzystego obszaru. Port znajduje się na średniej wysokości około 1100 metrów nad poziomem morza, a żeby go zbudować, konieczne było przekształcenie terenu - utworzenie sztucznego płaskowyżu.

---

Lotnisko budowano z myślą o jego przyszłym rozwoju i zwiększaniu przepustowości. Obecna faza projektu ma obsłużyć ponad pół miliona pasażerów rocznie.namuwiki, CC BY-NC-SA 2.0 KR, https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.0/kr/materiał zewnętrzny

---

Raporty rządowe z budowy portu Tongren Dejiang wskazują, że inwestycja ta była dużym wyzwaniem inżynieryjnym i logistycznym. Niezbędne było bowiem odpowiednie przygotowanie górzystego terenu - za pomocą ładunków wybuchowych i ciężkiego sprzętu specjaliści musieli "ściąć" wierzchołki wzniesień. Serwis Guizhou Daily podał, że "zużyto ponad 6000 ton materiałów wybuchowych, aby zrównać z ziemią pięć wysokich wzgórz".

Tony skruszonego materiału posłużyły, by wyrównać teren, który następnie odpowiednio zabezpieczono. Maszyny utwardzały grunt, tworząc stabilną, płaską "półkę", na której wylano pas startowy. Obok wzniesiono terminal, wieże i infrastrukturę towarzyszącą. Po kilku latach prac port w końcu został ukończony, niedawno uzyskał wszelkie konieczne pozwolenia i obsłużył pierwszy lot.

Tongren Dejiang może obsłużyć do 550 000 pasażerów rocznie, uwzględniono także 1350 ton ładunków i poczty. Lotnisko posiada pas startowy o długości 2 800 m i szerokości 45 m oraz terminal o powierzchni około 7 000 m². Port przystosowany jest do obsługi maszyn klasy C, typu Boeing 737 czy Airbus A320 - wyznaczono tu sześć stanowisk dla samolotów.

Obecnie jedynymi liniami obsługującym nowe lotnisko w prowincji Kuejczou są Colorful Guizhou Airlines z czterema przelotami w tygodniu do i z Guiyang. Zapowiedziano już stopniowy rozwój siatki połączeń, uruchomione mogą zostać loty m.in. do Kantonu, Pekinu czy Szanghaju.

Budowa portów lotniczych w górzystym terenie to dla Chin nie pierwszyzna. W podobny sposób jak Tongren Dejiang - poprzez "ścinanie gór" - wybudowano również inne lotniska, m.in. Hechi Jinchengjiang czy Chongqing Wushan. Tak położone porty lotnicze nie tylko ułatwiają lokalnym społecznościom przemieszczanie się, ale są też reklamowane jako atrakcje turystyczne - ponieważ gdy okolica pokrywa się mgłą, pasy startowe wyglądają jak zawieszone w chmurach, co tworzy niezapomniane widoki.

Otwarcie nowego portu lotniczego Tongren Dejiang to kolejny etap ekspansji chińskiej sieci połączeń. Lotnictwo cywilne w Chinach dynamicznie się rozwija, a regionalne lotniska odgrywają w tym coraz większą rolę. W ostatnich latach w kilku prowincjach powstały nowe terminale i pasy startowe, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu mieszkańców oraz rozwojowi turystyki.

Port Polska to ogromne lotnisko, które wybuduje CPK. Plan projektu zakłada gotowość już w pierwszej połowie przyszłej dekady. Jacy przewoźnicy będą obsługiwani przez największy port lotniczy w Polsce? Okazuje się, że skorzystają z niego także tańsze linie czy operatorzy czarterowi.

Początkowy plan związany z największym lotniskiem w Polsce zakładał przede wszystkim skoncentrowanie się na ruchu tradycyjnym oraz przesiadkowym. Natomiast operacje związane z tańszymi lotami miałyby zostać przesunięte do innych portów lotniczych w regionie. Nowe informacje na ten temat uzyskał serwis rynek-lotniczy.pl.

Z informacji przekazanych przez serwis źródłowy wynika, że po uruchomieniu Port Polska dojdzie do wygaszania ruchu cywilnego na Lotnisku Chopina. Co ciekawe, dotyczy to także przewoźników niskokosztowych.

Plan operacyjny nowego lotniska zakłada, że około 60 proc. slotów przypadnie Polskim Liniom Lotniczym LOT. Mimo to budowana infrastruktura ma być gotowa także na obsługę przewoźników "budżetowo-wakacyjnych". Co to oznacza w praktyce?

Port Polska ma być gotowy również do obsługi samolotów tanich linii lotniczych oraz operatorów czarterowych. Będzie to miało przede wszystkim wielkie znaczenie w sezonie wakacyjnym, kiedy to Polacy częściej wybierają się w inne regiony.

Oczywiście proces przenoszenia przewoźników z dotychczasowych lotnisk nie nastąpi od razu. Ma to odbywać się etapami i zostanie rozłożone w czasie. Szczegółowe harmonogramy zostaną nakreślone w ramach strategii ORAT (Operational Readiness and Airport Transfer).

Dotyczy to również terminalu, który ma zostać zaprojektowany z myślą o różnych grupach operatorów. Także tych niskokosztowych. Duże znaczenie w całej inwestycji ma odegrać automatyzacja, co ułatwi odprawianie wielu pasażerów jednocześnie.

Przed nami konferencja WWDC26, czyli najważniejsze tego typu wydarzenie organizowane każdego roku przez Apple. Tegoroczna edycja to przede wszystkim zapowiedź systemu operacyjnego iOS 27 dla iPhone'ów oraz pozostałego oprogramowania na inne urządzenia z logo nadgryzionego jabłka. Zobaczmy, czego można się spodziewać.

W trakcie WWDC26 Apple zaprezentuje system operacyjny iOS 27 dla iPhone'ów. Później oprogramowanie będzie można przetestować w ramach publicznego programu pilotażowego wersji beta. Natomiast sfinalizowana aktualizacja powinna być gotowa we wrześniu.

W trakcie keynote otwierającego wydarzenie możemy spodziewać się prezentacji najważniejszych nowości z iOS 27. Tym razem nie czeka nas rewolucja w wyglądzie oprogramowania dla iPhone'ów, którą Apple w zeszłym roku zaserwowało nam wraz z Liquid Glass. Tym razem spodziewajmy się jedynie ulepszeń obejmujących ten język designu.

Dużą rolę w iOS 27 odegra nowa Siri oraz nowe narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, ale o tym za chwilę. Spodziewajmy się także udoskonaleń obejmujących inne obszary oprogramowania. Wśród nich będą nowe funkcje w poszczególnych aplikacjach.

Dla przykładu aplikacja Aparat ma pozwolić na tworzenie spersonalizowanych widżetów. W ten sposób użytkownicy będą mogli umieszczać skróty do najczęściej używanych opcji, które będą dostępne zaraz po uruchomieniu. W Skrótach pojawi się możliwość prostego tworzenia nowych zadań z wykorzystaniem poleceń głosowych. Natomiast w Zdjęciach pojawi się więcej opcji z zakresu kolekcji.

Część z nowości ujawniło samo Apple i dotyczą one funkcji z zakresu ułatwień dostępności. Na przykład osoby niewidome lub słabo widzące będą mogły posiłkować się podpowiedziami, które zostaną wygenerowane na podstawie obrazów przechwyconych przez aparat fotograficzny iPhone'a.

Apple nieco przespało boom na sztuczną inteligencję i Siri obecnie nie dorównuje możliwościom Google Gemini czy innych konkurencyjnych czatbotów. Wraz z iOS 27 ma to się zmienić i firma położyła duży nacisk na rozwój funkcji opartych na AI.

Wraz z iOS 27 zobaczymy nową Siri, która przy okazji otrzyma dedykowaną aplikację. Bloomberg niedawno uzyskał wgląd w projekt tego oprogramowania. W systemie pojawi się nowy dymek o nazwie Szukaj lub zapytaj. Pozwoli on wywołać asystentkę Apple.

---

Tak ma wyglądać nowa aplikacja dla Siri z iOS 27.Bloombergmateriał zewnętrzny

---

Nowa aplikacja Siri przypomina w zasadzie rozwiązania konkurencji. Ma ona postać czatu, gdzie użytkownik może prowadzić konwersacje z AI i otrzymywać odpowiedzi na zadawane pytania. Będzie też możliwość wysyłania plików do analizy (przycisk załącznika). Ponadto nowa asystentka cyfrowa Apple ma zapewnić bardziej spersonalizowany kontekst czy lepiej integrować się z innymi aplikacjami i komponentami systemu.

Nowa Siri to nie wszystko, bo pojawi się także coś, co można nazwać Apple Intelligence 2.0. Dotychczasowe narzędzia z tego pakietu oparte na AI mają zostać znacząco rozbudowane. Dotyczy to Visual Intelligence, Image Playground (generowanie znacznie lepszych obrazów) czy Genmoji (proponowanie sugerowanych emoji). Przy okazji użytkownicy dostaną większy wybór i poza ChatGPT pojawią się integracje z innymi modelami, na przykład Claude.

Apple zdecydowało się nawiązać współpracę z Google i nowe funkcje AI z iOS 27 zostaną w dużym stopniu oparte na modelach Gemini. Oczywiście wiele osób zastanawia się także nad tym, czy nowa Siri przemówi w końcu po polsku? Jest to bardzo prawdopodobne i po wielu latach oczekiwania możemy się tego doczekać.

Pierwsze wersje poglądowe iOS 27 i pozostałych nowych systemów operacyjnych, które zobaczymy na WWDC26, zostaną udostępnione 8 czerwca. Zaraz po keynote otwierającym konferencję. Najpierw jednak dostęp uzyskają deweloperzy. Publiczny program pilotażowy wystartuje później, bo w lipcu i dopiero wtedy nowe oprogramowanie będą mogli testować wszyscy chętni użytkownicy zgodnych sprzętów z logo nadgryzionego jabłka.

Rodzi się również pytanie o zgodność iOS 27 z dotychczasowymi modelami iPhone'ów. Wygląda na to, że tegoroczna aktualizacja nie trafi na wszystkie urządzenia, które rok temu dostały iOS 26. Apple planuje pozbyć się wsparcia dla kilku modeli. Lista zgodnych widoczna jest niżej.

Jak nietrudno zauważyć, na liście nie ma smartfonów z rodziny iPhone 11 i modelu SE 2. generacji. Ich właściciele nie dostaną iOS 27 i trzeba będzie obejść się smakiem.

Przy okazji warto mieć na uwadze, że pakiet Apple Intelligence (także w nowej wersji 2.0) nadal będzie wymagać iPhone'ów 15 Pro lub nowszych. Na starszych telefonach wraz z aktualizacją iOS 27 się nie pojawi.

iOS 27 dla iPhone'ów jest pewnie najbardziej wyczekiwanym systemem, ale podczas WWDC26 zobaczymy także nowe wersje oprogramowania z numerkami 27 na pozostałe urządzenia. Są to watchOS, macOS, tvOS, iPadOS, visionOS czy nowy software dla głośników HomePod.

Tutaj również spodziewajmy się nowej Siri oraz licznych nowości bazujących na sztucznej inteligencji. Apple chce rozszerzyć własne AI m.in. o tvOS czy głośniki HomePod.

Czego natomiast nie zobaczymy podczas WWDC26? Prawdopodobnie znowu zabraknie premiery jakichkolwiek nowych urządzeń. Na te trzeba będzie poczekać do września i jesieni.

Keynote otwierający WWDC26 został zaplanowany na poniedziałek 8 czerwca. Start przewidziano na godzinę 19:00 czasu w Polsce. Oczywiście wydarzenie będzie można oglądać na żywo. Firma udostępni relację, którą zobaczymy m.in. na kanale producenta w serwisie YouTube.

Nie pozostaje nic innego, jak czekać na start WWDC26. Tegoroczne wydarzenie z pewnością przyniesie wiele interesujących nowości.

Wraca pomysł z budową ogromnej jednostki pływającej, którą zaproponowano już kilkadziesiąt lat temu. Freedom Ship to największy statek na świecie, a dokładniej jego propozycja, która rozpala wyobraźnię od lat. Freedom Cruise Line International, które jest pomysłodawcą tego projektu, udostępniło nowe grafiki jednostki i te z pewnością robią wrażenie.

Freedom Ship to coś więcej niż największy statek świata. W rzeczywistości będzie to pływające miasto z własną infrastrukturą, które pomieści kilkadziesiąt tys. osób.

Odświeżona koncepcja Freedom Cruise Line International zakłada, że jednostka będzie długa na około 1,8 kilometra. To kilka razy więcej od Icon of the Seas, czyli największego wycieczkowa na świecie o długości 365 metrów, który jest w stanie pomieścić 7,6 tys. pasażerów.

Największy statek świata ma być miastem z 50 tys. stałych mieszkańców oraz 10 tys. osób wchodzących w skład załogi. Ponadto będzie w stanie zabierać w rejsy do 20 tys. pasażerów. Jednostka ma składać się z 30 pokładów, które zostaną wypełnione m.in. mieszkaniami.

Na pokładzie Freedom Ship znajdzie się infrastruktura, którą znamy z miast. Będą to m.in. szpital, tereny zielone, restauracje, szkoła, park wodny, sklepy, a nawet system tramwajowy, który ułatwi komunikację z różnymi częściami statku. W planach jest także stadion na 15 tys. osób.

Całość będzie zasilana energią jądrową. Tak wielkie rozmiary sprawiają, że największy statek świata nie cumowałby do portów i pozostawał zawsze na wodach międzynarodowych. Jednostka mogłaby opływać Ziemię co około 2-3 lata.

Wszystko to wygląda bardzo ciekawie na papierze, ale zbudowanie takiej jednostki pływającej nie jest proste. Sam pomysł został rzucony już w latach 90. ubiegłego wieku i do tej pory nie doczekał się realizacji.

Freedom Cruise Line International szacuje, że budowa tak wielkiego statku pochłonie około 16 mld dolarów. To ogromna kwota, która to jednak może być znacznie zaniżona. Dla porównania France Libre, czyli największy lotniskowiec Francji, który ma być gotowy za ponad dekadę, ma kosztować około 10 mld euro, a będzie okrętem kilka razy mniejszym od Freedom Ship. Można więc zakładać, że projekt jest niedoszacowany.

Czy twórcy pomysłu na Freedom Ship tym razem pozyskają finansowanie, które pozwoliłoby choćby na przejście do kolejnej fazy projektowania? Trudno powiedzieć i warto dodać, że w przeszłości nie udało się tego zrobić. Poprzednia próba miała miejsce około 10 lat temu i również nie zakończyła się sukcesem.

Freedom Cruise Line International twierdzi, że budowa takiego kolosa potrwa co najmniej 3-4 lata. Na miejsce realizacji projektu wskazuje się stocznię w Indonezji. Oczywiście pomysł budzi kontrowersje, które obejmują m.in. izolację ludzi przebywających na statku od reszty świata.

W latach 20. XX wieku ludzie mieli bardzo futurystyczne wyobrażenia o XXI wieku. Wiele z nich było zaskakująco trafnych, ale równie dużo kompletnie mijało się z rzeczywistością. Dominowało przekonanie, że technologia rozwiąże niemal każdy problem i całkowicie zmieni codzienne życie.

Jednym z najpopularniejszych motywów były latające samochody. Artyści i futuryści wyobrażali sobie miasta pełne powietrznych aut, unoszących się nad ulicami. Uważano, że zwykłe drogi staną się przestarzałe, a ludzie będą przemieszczać się między dachami budynków. Do dziś to się nie spełniło, choć istnieją prototypy takich pojazdów. Futuryzm odegrał ogromną rolę w tworzeniu takich wizji. Fascynacja maszynami, szybkością i elektrycznością była wtedy ogromna.

---

Obraz przedstawiający pejzaż miejski w stylu science fiction autorstwa Antona BrzezińskiegoCristina MonaroGetty Images

---

Bardzo często przewidywano też automatyzację pracy domowej. W gazetach i ilustracjach pojawiały się roboty gotujące obiady, sprzątające mieszkania i opiekujące się dziećmi. W pewnym sensie część tych prognoz się sprawdziła - dziś istnieją roboty sprzątające, inteligentne urządzenia czy asystenci głosowi, ale nie w tak spektakularnej formie, jak oczekiwano.

Ludzie sprzed wieku wierzyli również, że będziemy pracować znacznie mniej. Zakładano, że maszyny przejmą większość obowiązków, a człowiek będzie miał mnóstwo wolnego czasu. Niektóre prognozy mówiły nawet o 15-godzinnym tygodniu pracy. Tymczasem technologia często po prostu zwiększyła tempo życia i oczekiwania wobec pracowników.

Ogromne nadzieje wiązano z podbojem kosmosu. Po rozwoju lotnictwa wielu ekspertów uważało, że do początku XXI wieku ludzie będą mieszkać na Księżycu i regularnie podróżować między planetami. Powstawały ilustracje pokazujące kosmiczne miasta i rodzinne wycieczki rakietami. Misja Apollo 11 później tylko podsyciła te oczekiwania, choć rzeczywistość okazała się znacznie trudniejsza i droższa.

---

Wizualizacja pochodzi z deski kreślarskiej architekta kosmicznego z firmy North American Aviation, Inc. i przedstawia podziemną instalację księżycową zaprojektowaną w oparciu o założenie, że na powierzchni Księżyca nie będzie powietrza. Powstała w 1962 roku.BettmannGetty Images

---

Niektórzy uważali, że w XXI wieku cechy dzieci będzie można precyzyjnie zaprogramować, a one same będą rozwijały się w laboratoriach. Dzisiaj ta wizja wydaje się nieprawdopodobna. Medycyna rozwinęła się jednak w wielu obszarach, choćby w zapłodnieniu in vitro.

Część z tych wizji była jednak wyjątkowo trafna. Przewidywano na przykład możliwość rozmów na odległość z obrazem, czyli coś bardzo podobnego do wideorozmów. Pojawiały się też koncepcje przenośnych urządzeń komunikacyjnych przypominających smartfony czy też pomysły zakupów bez wychodzenia z domu.

---

Grafika pochodzi z serii pocztówek stworzonych przez francuskich artystów na przełomie XIX i XX wieku, przedstawiających życie w roku 2000. Ta jest autorstwa Jeana-Marca Côté.APIGetty Images

---

Europa przez lata uzależniła swój sektor kosmiczny od innych krajów. W tym przede wszystkim Stanów Zjednoczonych oraz Rosji. Obecnie trwają działania, których celem jest uzyskanie większej autonomiczności. Jednym z projektów, które pozwolą osiągnąć ten cel, jest statek kosmiczny Space Rider, nad którym Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) pracuje od lat.

Space Rider (Space Reusable Integrated Demonstrator for Europe Return) to bezzałogowy statek kosmiczny, który będzie maszyną wielokrotnego użytku. To oznacza, że po zakończonej misji ma wracać na Ziemię i będzie go można wykorzystać ponownie, jak to było w przypadku wahadłowców kosmicznych NASA.

Pomysł na Space Rider powstał już dekadę temu i jest prowadzony przez włoski Program na rzecz Wielokrotnego Użytku Demonstratora Orbitalnego w Europie (PRIDE) we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną. Stanowi kontynuację eksperymentu Intermediate eXperimental Vehicle (IXV) wystrzelonego w 2015 r. Był to na razie jego jedyny lot, ale maszynę udało się sprowadzić na Ziemię i eksperyment zakończył się sukcesem. To stało się impulsem do dalszych prac.

---

Intermediate eXperimental Vehicle, czyli protoplasta statku Space Rider.ESAmateriały prasowe

---

W 2017 r. Thales Alenia Space ze spółką ELV (European Launch Vehicle) pozyskały kontrakt o wartości 36,7 mln euro na kontynuowanie prac. Dwa lata później (w listopadzie 2019 r.) Rada Ministerialna ESA ostatecznie zatwierdziła projekt i przeznaczyła na jego rozwój 195,73 mln euro.

Kolejne fundusze udało się pozyskać w 2020 r. Wtedy Thales Alenia Space i Avio otrzymały 167 mln euro, które miały zostać przeznaczone na prace konstrukcyjne, w tym związane z budową systemu powrotnego oraz napędu.

Space Rider to bezzałogowy pojazd kosmiczny, który często porównywany jest z samolotem kosmicznym X-37b. Bezzałogowiec Amerykanów testowany jest od lat i obecnie spędza na orbicie okołoziemskiej długie miesiące. Statek Europejskiej Agencji Kosmicznej też ma latać nad naszymi głowami przez dłuższy czas. Po co?

ESA wierzy, że Space Rider będzie idealną platformą do przeprowadzania eksperymentów w warunkach mikrograwitacji i bez potrzeby wysyłania na orbitę astronautów. Ma to być swego rodzaju laboratorium kosmiczne, które pozwoli realizować różne badania.

Brak załogi oznacza znacznie mniejsze koszty całych misji. Ponadto Space Rider na koniec ma wracać na Ziemię, gdzie po przeglądzie będzie mógł być wystrzelony w kosmos ponownie.

Statek kosmiczny Europejskiej Agencji Kosmicznej ma latać na pokładzie rakiety Vega C. Na orbicie mógłby spędzać dla przykładu 2-3 miesiące. Następnie, po odrzuceniu modułu serwisowego, pojazd wpadałby do atmosfery i następnie lądował na powierzchni.

Space Rider nie jest jeszcze gotowy do pierwszego lotu w kosmos. W 2024 r. we Włoszech przeprowadzono serię testów z wykorzystaniem symulatora masy o wadze 3 ton. Zrzucano go ze śmigłowca z wysokości 3,5 kilometra i następnie przeprowadzano ocenę systemu hamowania opartego na spadochronach.

Jesienią 2025 r. Rada Ministerialna ESA podpisała umowę z Portugalską Agencją Kosmiczną. Jej celem jest zbudowanie centrum kosmicznego na wyspie Santa Maria na Azorach. W tym samym miejscu mają powstać również odpowiednie lądowiska dla statku Space Rider.

Harmonogram zakłada pewną gotowość centrum kosmicznego już w 2028 r. Na ten sam rok planowana jest pierwsza misja bezzałogowego statku w kosmos. Czy uda się go wystrzelić już za około dwa lata? Jest to możliwe, a ESA niedawno pochwaliła się kolejnymi postępami prac nad samym pojazdem.

Europejska Agencja Kosmiczna pod koniec kwietnia pochwaliła się, że przeprowadziła bardzo ważne testy konstrukcji. Polegały one na określeniu wytrzymałości na bardzo trudne warunki termiczne, z którymi Space Rider będzie musiał się zmierzyć w trakcie powrotu na Ziemię. Wpadnięcie w atmosferę planety wystawi statek na bardzo wysokie temperatury.

---

Kadłub statku Space Rider ma specjalną osłonę termiczną.ESAmateriały prasowe

---

W trakcie testów Europejska Agencja Kosmiczna przeprowadziła próby materiałów w specjalnym tunelu aerodynamicznym, w którym temperatura wzrastała do 1600 stopni Celsjusza. Kadłub pojazdu ma na spodzie i klapach sterujących 21 płytek wykonanych z "ISiComp". To specjalny materiał ceramiczny opracowany przez Włoskie Centrum Badań Aeronautycznych (CIRA) i firmę Petroceramics.

Wspomniany plazmowy tunel aerodynamiczny wykorzystany w trakcie testów jest największy na świecie. Stworzyła go CIRA i pozwala na "bombardowanie" materiałów specjalnym strumieniem gazu z prędkością 10 razy większą od prędkości dźwięku.

Europejska Agencja Kosmiczna w kwietniu pochwaliła się także zbudowaniem pełnowymiarowego modułu statku, który posłuży do dalszych testów zrzutowych. Został on stworzony w rumuńskim Narodowym Instytucie Badań Lotniczych i Kosmicznych. Następnie przetransportowano go do Włoskiego Centrum Badań Lotniczych i Kosmicznych.

Pojazd testowy wielkości minivana jest pełnowymiarowy i ma 4,6 metra długości. Takie same gabaryty będzie miał moduł wejściowy statku. W roli systemu opadania wykorzystano specjalną paralotnię o szerokości aż 27 metrów i długości 10 metrów. Jej integracja była dużym wyzwaniem i pamiętajmy, że będzie musiała utrzymać konstrukcję ważącą prawie 3 tony.

Teraz moduł testowy Space Rider zostanie poddany kolejnym testom zrzutowym, które zostaną przeprowadzone nad poligonem Salto di Quirra na Sardynii.