- Większość odebranych zwierząt to zwierzęta lękowe, które na widok człowieka wręcz "zamrażały się", zastygały w jednym miejscu, oddawały pod siebie mocz, kuliły się... Większość nie potrafi jeść z misek... Traktuje miski jak przedmiot z kosmosu. Jedzenie było dystrybuowane z taczek. To była breja, wodnista karma. Do tego kompletna apatia zwierząt. Zamrożenie psychiczne - mówi Interii dr Magdalena Silska, pełnomocniczka OTOZ Animals, kiedy rozmawiamy o głośnej ostatnio sprawie zamkniętego w styczniu schroniska w Sobolewie.

OTOZ Animals była jedną z tych organizacji, które ruszyły na ratunek znajdującym się tam psom.

- Większość zwierząt, którym pomagaliśmy, wynosiliśmy na własnych rękach. Nawet bardzo duże psy, kilkudziesięciokilogramowe. Nie były w stanie poruszać się na nogach. Nie ze względów motorycznych, tylko przez strach. Pamiętam, jak wynosiłam w kontenerze dwa małe pieski. Zatrzymała nas policja. Powiedzieli, że musimy czekać aż zostaną podpisane odpowiednie umowy, przyjedzie wójt. Trwało to kilka godzin. Kontener okrywaliśmy wtedy kocem. Jeden z tych piesków był tak zablokowany na rzeczywistość, że się nie ruszał. Musiałam go dotykać, sprawdzać. Miałam wrażenie, że po prostu umarł - opowiada nasza rozmówczyni.

- Zbieramy też dane z innych organizacji, cały czas się komunikujemy. Wszyscy mają te same obserwacje. Totalne stany lękowe zwierząt. U niektórych prawdopodobnie to będą lata pracy w tymczasowych domach, bo nie da się tego przepracować w adopcji. Być może niektóre z nich już zawsze będą potrzebowały wsparcia behawiorystycznego - mówi dalej.

Takich sytuacji jest więcej. Dramatyczne historie schronisk pojawiają się regularnie. Często interwencje udaje się podjąć dzięki determinacji obrońców praw zwierząt. Zapytaliśmy ich o przypadki z ostatnich lat, które wspominają najgorzej.

Jeden z naszych rozmówców, który zajmuje się obroną praw zwierząt od dwóch dekad podkreśla, że historię o najgorszych przykładach schronisk należy zacząć od Korabiewic na Mazowszu. Schronisko działało tam od lat 80. W 2003 roku zarejestrowała je Inspekcja Weterynaryjna.

Po interwencji wolontariuszy dotyczącej złej sytuacji zwierząt, w 2011 roku samorząd cofnął zgodę na prowadzenie schroniska ówczesnej zarządczyni obiektu.

Sprawa Korabiewic nie dotyczy tylko schroniska. Najwyższa Izba Kontroli badała wątek przedsiębiorcy, który odławiał psy i przekazywał je do obiektu. Działania mężczyzny oceniała negatywnie. W 2012 roku zarzuciła przekazywanie zwierząt po cofnięciu zgody na prowadzenie działalności, odławianie zwierząt na terenie gmin Nadarzyn i Piaseczno bez zgody na prowadzenie tam takiej działalności i nieprowadzenie rejestru odłowionych zwierząt.

Problemy w Korabiewicach skończyły się w tym samym roku. Wówczas schronisko przejęła Fundacja Viva!

Głośna była też historia schroniska w Krzyczkach koło Nasielska. Zostało zamknięte w 2008 roku, oficjalnym powodem były warunki sanitarne. Wolontariusze o sprawie informowali przez kilka lat. "Prawdziwy szok wywołało odnalezienie za ogrodzeniem schroniska masowego grobu ponad 300 zwierząt" - relacjonowała w 2011 roku "Interwencja".

Kolejna historia dotyczy schroniska w Wojtyszkach. Niegdyś było największym w Polsce ośrodkiem dla bezdomnych psów. Znajdowało się w nim kilka tysięcy zwierząt. Również w tym przypadku wolontariusze zwracali uwagę na złe warunki bytowania zwierząt przez lata.

Sprawa nabrała tempa w 2023 roku, kiedy prokuratura i policja weszły na teren obiektu. Ostatecznie schronisko przejął Dolnośląski Inspektorat Ochrony Zwierząt. Wcześniejsze kierownictwo schroniska - dwie kobiety - usłyszały zarzuty znęcania się nad zwierzętami ze szczególnym okrucieństwem. Sprawa wciąż toczy się w sądzie.

Nasi rozmówcy są jednak zgodni. Ze wszystkich spraw najgorzej wspominają historię schroniska w Radysach na Mazurach.

W 2020 roku na teren obiektu weszły służby. Psy były wygłodzone, w złym stanie, ale przede wszystkim znajdowały się w przepełnionych boksach. W tej sprawie prokuratura postawiła zarzuty o znęcanie się nad zwierzętami trzem osobom. Nie przyznały się do winy. Proces ruszył na początku 2025 roku, w tym będzie mieć swoją kontynuację.

- To było miejsce kaźni i to masowej. Znajdowało się tam czasem nawet około dwóch tysięcy zwierząt. Skumulowanie ich na tak małej powierzchni było absolutnie porażające - opowiada w rozmowie z Interią Magdalena Silska.

Rozmawialiśmy z wolontariuszami, którzy podejmowali interwencję w Radysach. Zebrany materiał w sprawie to ponad 100 tomów akt.

Nasi rozmówcy podkreślają, że największym problemem schroniska było zbyt wiele psów w boksach. W konsekwencji zwierzęta walczyły ze sobą lub o jedzenie.

Wymienione przypadki schronisk to zaledwie kilka przykładów. Dr Silską pytamy, dlaczego historie dramatów w prywatnych schroniskach pojawiają się regularnie i skąd wynika problem.

- Po pierwsze cały czas na wysokim poziomie funkcjonuje bezdomność zwierząt w Polsce. Natomiast system finansowania i kontroli schronisk zawiera bardzo dużo luk proceduralnych. Część schronisk jest prowadzona przez przedsiębiorców, biznesmenów nastawionych na zysk. System funkcjonuje tak, że w zależności od gminy za samo wyłapanie psa jest około trzech tysięcy złotych. Dodatkowo zwierzę, które już znajduje się w schronisku, też jest finansowane przez gminę - zaznacza pełnomocniczka OTOZ Animals.

- Dla przedsiębiorcy, dla którego taki ''biznes'' to jedyne źródło dochodu, nie jest korzystne inwestowanie w leczenie, lepszą karmę, infrastrukturę, szkolenia dla pracowników. Po prostu się to nie opłaca. To okrutne, ale tak to wygląda i schroniska prowadzone przez firmy nastawione na zysk zawsze będą tak wyglądały. Motywacją są pieniądze, a nie dobrostan zwierząt - podkreśla.

Jej zdaniem remedium na problem z prywatnymi schroniskami może być obywatelski projekt ustawy o ochronie praw zwierząt.

- Projekt w Sejmie złożyliśmy półtora roku temu. Pracowało nad nim kilka organizacji prozwierzęcych, OTOZ Animals, Viva!, Mondo Cane. Projekt ustawy uszczelnia system finansowania schronisk, kładzie silny akcent na projekty adopcyjne, na wykwalifikowanych pracowników - zaznacza Silska.

- Projekt dotyka też kwestii kastracji oraz chipowania zwierząt, czyli jednych z głównych remediów na problemy z bezdomnością zwierząt. Wprowadza też większą odpowiedzialność gmin. Bardziej rzetelne kontrole oraz rozliczenia finansowych działalności - mówi dalej.

Pod projektem podpisało się ponad pół miliona obywateli. Ma nadany sejmowy numer druku, ale wciąż czeka aż ruszy proces legislacyjny.

Naszych rozmówców pytamy również jak wiele jest jeszcze w Polsce miejsc, w których dochodzi do znęcania się nad zwierzętami. Część od razu mówi o przygotowaniach do interwencji w kilku obiektach.

- Byłabym bardziej ponura, jeśli chodzi o statystyki. Według mnie takich miejsc może być nawet kilkadziesiąt w skali kraju. Dostajemy zgłoszenia z prośbami o pomoc, które brzmią "błagam, przyjedźcie do tego psa, bo inaczej trafi do schroniska X, Y, a to przecież mordownia!". Znamy wiele mrocznych punktów na mapie Polski, gdzie jak bezdomne zwierzę wpadnie, to tak jakby wpadło w otchłań, znieczulicy, obojętności, i nieskutecznie działającego systemu ochrony - podkreśla rozmówczyni Interii.

Jakub Krzywiecki

- Byłam niepoprawną optymistką. Myślałam, że to nam się nie przytrafi. Nie mamy wielkiego domu, nic, co mogłoby kogoś szczególnie skusić. Miałam też poczucie, że włamania były częstsze kiedyś, a dziś to rzadkość - mówi Ola. Razem z mężem i dwójką dzieci mieszka na zamkniętym osiedlu domów wielorodzinnych. Do włamania doszło w środku dnia, w momencie, gdy wraz z mężem zawozili dzieci na stałe zajęcia dodatkowe. Dziś nie ma wątpliwości, że nie był to przypadek. 

- Jestem przekonana, że byliśmy wcześniej obserwowani. Sprawca doskonale wiedział, kiedy wyjdziemy z domu i jak długo nas nie będzie. Ta świadomość jest najbardziej niekomfortowa. Myśl, że ktoś mógł śledzić nasze codzienne aktywności, sposób spędzania czasu i rytm dnia, do dziś wywołuje u mnie niepokój - tłumaczy.

Po powrocie do domu początkowo nic nie wskazywało na włamanie. Ola zauważyła jedynie ślad błota na schodach, który w pierwszej chwili zrzuciła na pośpiech jednego z domowników. Chwilę później dostrzegła jednak kolejne ślady butów w kuchni i łazience. Jedno z okien było uchylone, a moskitiera odsunięta.

- Wtedy już wiedziałam - wspomina. Sprawdziła szafki z biżuterią i jej przypuszczenia się potwierdziły. - To był ogromny szok. Trudno pogodzić się z myślą, że ktoś bez zaproszenia wchodzi do twojego domu i zabiera to, na co pracowałaś albo co dostałaś od bliskich - mówi.

Od razu wezwali policję, jednak mimo przeprowadzonych czynności sprawcy nie udało się ustalić. Postępowanie zostało umorzone. - Usłyszeliśmy, że takie przestępstwa są bardzo trudne do wykrycia - relacjonuje Ola.

Konsekwencje zdarzenia były jednak znacznie większe niż straty materialne. - Najbardziej odczuły to dzieci. Bały się zostawać same, sprawdzały, czy ktoś nie jest w domu. Ten lęk był bardzo realny - opowiada.

Po włamaniu zamontowali czujniki ruchu i alarm, a rozważają także instalację kamer monitoringu. - Nasze poczucie bezpieczeństwa zostało zachwiane. Może to zabrzmi naiwnie, ale cieszę się, że skończyło się tylko na stratach materialnych. Najważniejsze, że nikogo z nas nie było wtedy w domu - dodaje.

W Polsce do włamania z kradzieżą dochodzi średnio co 20 minut. To 60 tysięcy zdarzeń rocznie. - To błąd myślenia zakładać, że nas to nie dotyczy, bo nic nie mamy albo dobrze się zabezpieczyliśmy. To fałszywe poczucie bezpieczeństwa - mówi Andrzej Mroczek, były policjant i wykładowca kryminologii Uniwersytetu Civitas.

Jak podkreśla, każda kilkugodzinna nieobecność w domu to potencjalne ryzyko włamania. - Każde mieszkanie może stać się celem. Wszystko zależy od profilu sprawcy. Włamywacze z "niższej półki" pokonują proste zabezpieczenia i biorą wszystko, co wpadnie im w ręce: alkohol, leki, jedzenie czy kosmetyki - tłumaczy ekspert.

Z kolei profesjonaliści działają inaczej. - Planowanie, rozpoznanie, odpowiedni sprzęt. Cel jest prosty: jak największy łup przy minimalnym ryzyku - dodaje Mroczek.

Najczęściej wyważają drzwi lewarem lub łomem, stosują bumping, przewiercają albo wyłamują wkładkę zamka, a czasem po prostu wybijają szybę. - Sforsowanie zabezpieczeń trwa od 3 do 60 sekund, a splądrowanie mieszkania 3-8 minut -wyjaśnia.

Damian mieszka i pracuje we Wrocławiu. Jak podkreśla, włamania w jego okolicy zdarzają się notorycznie. - Po takiej sytuacji nie można mówić o jakimkolwiek poczuciu bezpieczeństwa. Ono spada na samo dno. Nawet jeśli dom jest najlepiej zabezpieczony, kiedy z niego wychodzę, złodziej robi, co chce, bo i tak nie ponosi konsekwencji - mówi.

W swoim życiu przeżył dwa włamania - do swojego domu i do tego, w którym wykonywał zlecenie. Pracuje jako wykończeniowiec. - Straty wyniosły kilkanaście tysięcy złotych. Najbardziej bolało co innego. Usługa, którą zobowiązałem się wykonać, nie mogła zostać zrealizowana zgodnie z planem. Osoba, która pozbawiła mnie możliwości wykonania pracy, nie poniosła żadnych konsekwencji - zaznacza.

W obu przypadkach Damian niemal natychmiast zadzwonił na policję. - Przyjechał funkcjonariusz i technik, który zabezpieczył odciski palców - wspomina. Sprawców do tej pory nie udało się złapać. - Drugi raz policja podeszła do sprawy w identyczny sposób. Szczerze mówiąc, zaczynam się zastanawiać, po co właściwie są. Zawsze wydawało mi się, że państwo ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo, a w takich sytuacjach człowiek zostaje całkowicie bezradny - dodaje.

W odpowiedzi na bezsilność Damian wraz z sąsiadami postanowili wziąć sprawy w swoje ręce.

- Zorganizowaliśmy własny system obserwacji, zwracamy uwagę na to, co dzieje się na osiedlu. Niestety włamania wciąż się zdarzają. Powinna zmienić się polityka w tym kraju. Politycy pokazują, że można robić wszystko i nie ponosić konsekwencji. Potrzebujemy innych decydentów i systemu, który doprowadza sprawy do końca - mówi.

Zwraca też uwagę na odpowiedzialność społeczną. - Ludzie nie czują się odpowiedzialni za innych, nie są uważni. A wystarczyłoby się rozejrzeć, żeby zapobiec wielu trudnym sytuacjom - podsumowuje.

Chociaż od tamtego dnia minęło już kilka lat, Ada wciąż pamięta go bardzo wyraźnie. Jak przyznaje, to doświadczenie zostanie z nią do końca życia. - Wróciłam do domu po spotkaniu ze znajomymi, zbliżała się północ. Byłam w swoim pokoju w domu rodzinnym. W lustrze odbijało się okno i wtedy zobaczyłam człowieka w czarnej kominiarce. Włamał się przez bramę, za chwilę mógł być w środku - wspomina. Gdy zorientował się, że został zauważony, uciekł.

- Szybko obudziłam mamę i wezwałyśmy policję - dodaje. Do kradzieży ostatecznie nie doszło, ale strach nie minął. Przez kolejne miesiące Ada żyła w ciągłym napięciu. - Bałam się wracać do domu po zmroku. Prosiłam znajomych, żeby mnie odprowadzali, albo rodziców, żeby po mnie wychodzili. Dużo mówiłam o tym zdarzeniu, to chyba był mój sposób radzenia sobie ze stresem - przyznaje.

Tym większym, że sprawcy nigdy nie udało się zatrzymać. - Policja częściej patrolowała naszą okolicę, a my jako rodzina byliśmy dużo bardziej czujni. Regularnie sprawdzałam, co dzieje się w ogrodzie, prosiłam rodziców, żeby wieczorem upewniali się, że nikogo tam nie ma - opowiada.

Ta ostrożność została z nią do dziś. - Wiem, że włamania naprawdę się zdarzają. Nie tylko w wiadomościach czy filmach - podsumowuje.

Doświadczenie włamania może silnie wpłynąć na samopoczucie psychiczne i fizyczne. Narusza podstawowe poczucie bezpieczeństwa i kontroli. - Dla wielu osób dom przestaje być miejscem spokoju, a zaczyna kojarzyć się z zagrożeniem - mówi psycholożka i psychoterapeutka Monika Machnicka. W konsekwencji pojawiają się silne emocje: lęk, złość, bezradność czy poczucie niesprawiedliwości.

Częste są także objawy fizyczne, m.in. napięcie, problemy ze snem, nadmierna czujność i trudność w relaksowaniu się. - Obniża się zaufanie do świata, a część osób funkcjonuje w stałym poczuciu zagrożenia. Zdarza się również wstyd lub irracjonalne poczucie winy, mimo że odpowiedzialność zawsze leży po stronie sprawcy - podkreśla ekspertka.

Radzenie sobie ze skutkami włamania bywa procesem. - Pomocne jest stopniowe odzyskiwanie kontroli, np. poprzez poprawę zabezpieczeń czy uporządkowanie przestrzeni - wskazuje Machnicka.

Ryzyko włamania można jednak ograniczyć. Albo chociaż próbować. - Pomaga czujność sąsiadów, wizyty rodziny lub znajomych, opróżnianie skrzynki pocztowej i usuwanie ulotek spod drzwi. Ważne jest też niechwalenie się wyjazdem w mediach społecznościowych - zaznacza Andrzej Mroczek.

Nie bez znaczenia są zabezpieczenia techniczne. - Solidne drzwi i zamki, czujniki ruchu, kamery z aplikacją, alarmy, czasowe włączniki światła, sejfy przymocowane do podłoża. Każda dodatkowa warstwa ochrony zwiększa szansę, że włamywacz zrezygnuje - podkreśla ekspert.

Dobra wiadomość? Włamań jest mniej niż jeszcze kilka lat temu. - Od 2023 roku statystyki pokazują wyraźny spadek. To efekt większej świadomości, nowoczesnych technologii, pomocy sąsiedzkiej oraz skuteczniejszych działań policji - podsumowuje Andrzej Mroczek.

- Jeden z psów, który do nas trafił, wyglądał przeraźliwie. Przypominał stary, zużyty i bardzo śmierdzący mop. Jego sierść była tak skołtuniona i brudna, że zwierzę wyglądało jakby ktoś zamknął je w potwornej skorupie. Kiedy groomer (fryzjer zwierząt - red.) ogolił psa, zobaczyliśmy okropną ranę. W szyję dosłownie wrastała stara obroża, pies musiał przeżywać katusze. To naprawdę haniebne, jak można tak traktować zwierzęta - mówi Interii Ewelina Wiśniewska z Fundacji Psa Karmela, której członkowie wzięli pod opiekę kilka psów z niesławnego schroniska w Sobolewie.

Pozostałe psy nie wyglądały tak źle, ale jak słyszmy, były "psychicznie złamane".

- Widziałam wiele zwierząt po przejściach, ale te zdają się przepraszać, że żyją. Apatyczne wraki psów - dodaje.

Sprawa schroniska Happy Dog w Sobolewie i nagłośnienie koszmaru zwierząt przez Dodę, wolontariuszy i media stało się iskrą, która doprowadziła do kontroli inspekcji weterynaryjnej w placówkach w całej Polsce. Ale jak słyszmy od przedstawicieli broniących praw czworonogów, to za mało. Potrzeba systemowych zmian, które realnie poprawią sytuację.

Po pierwsze zmianie powinien ulec system kontroli - mówią Interii obrońcy praw zwierząt. To właśnie w rzetelnym nadzorze nad schroniskami wiedzą klucz do poprawy sytuacji.

- Szczególnie niepokojące jest to, że obecny system jest reaktywny, a nie prewencyjny. Reagujemy dopiero po fakcie, kiedy ujawniane są rażące zaniedbania i robi się szum medialny. Nieustannie funkcjonujemy w sytuacji gaszenia pożarów, zamiast stosować się do przepisów przeciwpożarowych. Brakuje realnego, jakościowego nadzoru i mechanizmów, które wykrywałyby patologie zanim zwierzęta jeszcze bardziej zapłacą za nie zdrowiem lub życiem - przekonuje przedstawicielka Fundacji Psa Karmela.

W jej opinii kontrole nie powinny być zapowiedziane, bo nie dają obrazu, jak schronisko działa na co dzień. Jak słyszę, "to ogromny błąd", który daje czas, by ukryć niewygodną prawdę. Bywa, że zwierzęta w najgorszym stanie "znikają". - Możemy się tylko domyślać, w jakich okolicznościach - mówi Wiśniewska.

Inspekcja Weterynaryjna to obecnie główny organ kontrolny. Powiatowi i wojewódzcy lekarze weterynarii mają obowiązek regularnych wizyt w schroniskach, by sprawdzić m.in. warunki bytowe zwierząt, higienę, opiekę weterynaryjną oraz zgodność z przepisami weterynaryjnymi. Takie wizyty powinny odbyć się co najmniej dwa razy w roku.

- Te kontrole opierają się na wymogach ustawowych, które są niewystarczające. Dlatego, że inspekcja weterynarii bada przede wszystkim papiery. Z drugiej strony mamy gminy, które są zobowiązane do zapobiegania bezdomności zwierząt. Zawierają więc umowy ze schroniskami, płacą za wyłapanie, przyjęcie i utrzymanie czworonogów. I na tym właściwie koniec. Później, podczas kontroli, większość urzędników nie ma zielonego pojęcia, jak takie schronisko powinno wyglądać i na co zwrócić uwagę - mówi Interii Anna Zielińska, wiceprezeska Fundacji Viva!.

Ponadto gmina może kontrolować schroniska tylko w takim zakresie, jaki został określony w umowie pomiędzy nią a właścicielem schroniska.

- Czasami gminy nie mają nawet tzw. punktu zaczepienia, kiedy widzą nieprawidłowość, której nie reguluje umowa - podkreśla.

---

Protest przed Urzędem Gminy w Sobolewie. Domagano się działania lokalnych władz w sprawie schroniska "Happy Dog"Pawel WodzynskiEast News

---

Samorządy nierzadko traktują kwestię bezdomności zwierząt i schronisk jak problem, który chcą mieć szybko z głowy. Kontrolerzy odhaczają, że nie ma nieprawidłowości, więc gmina nie ma problemu. Proceduralnie wszystko się zgadza, a rzeczywistość bywa różna.

Czasami - jak słyszmy - przerażająca.

- Gminy powinny mieć większą kontrolę nad wydatkowaniem publicznych środków przez schroniska i bardziej szczegółowo przyglądać się temu, jak one funkcjonują. Czy na przykład mają miejsce adopcje? Skoro gmina płaci za każdy dzień utrzymywania psa w schronisku, to wiadomo, że właścicielowi opłaca się trzymać go jak najdłużej. A gminy właściwie nigdy nie pytają o to, jaki jest współczynnik adopcji, czy zwierzęta są sterylizowane i jaki jest ich stan zdrowia - wylicza Anna Zielińska.

Tymczasem lepszy nadzór nad schroniskami jest w najlepszym interesie gmin i ich budżetów.

- Nieraz jest tak, że pies widnieje w rejestrze schroniska, gmina za niego płaci, a tego zwierzęcia po prostu nie ma - dodaje Ewelina Wiśniewska.

Jak słyszymy, brakuje też przejrzystości wydawania publicznych pieniędzy. Traci na tym samorząd, tracą zwierzęta, a dorabia się tylko nieuczciwy właściciel.

Kiedy już dojdzie do kontroli, wolontariusze narzekają na brak dostępu do wyników. - Nie ma jawności, jeśli chodzi o poszczególne wydatki. Gmina płaci schronisku określoną stawkę i tyle. Nie wiemy, jakie kwoty z tego zostały wydane na karmę, na leczenie, a ile wziął przedsiębiorca do kieszeni. Skoro zwierzęta w schroniskach są finansowane z pieniędzy obywateli, to powinniśmy mieć prawo wiedzieć, jak realnie wygląda opieka nad nimi. Teraz nie wiemy, co pies rzeczywiście dostaje z tej kwoty, którą płacą na niego samorządy - przekonuje przedstawicielka Fundacji Psa Karmela.

Bywa że i powiatowi lekarze weterynarii "przymykają oko" lub - trwając w lokalnych sieciach powiązań - nie zachowują obiektywizmu. Czasami zwyczajnie brakuje czasu lub kompetencji, by wnikliwie ocenić sytuację i dobrostan zwierząt.

Jak mówi wiceprezes fundacji Viva!, "system spycha na powiatowych lekarzy weterynarii główną odpowiedzialność, dając im niewystarczające narzędzia do kontroli w postaci wytycznych".

W środowisku obrońców praw zwierząt panuje przekonanie, że jest potrzeba opracowania nowych wytycznych, które uwzględnią uwagi zarówno gmin, weterynarzy i organizacji broniących praw zwierząt oraz pozwolą na wnikliwą ocenę sytuacji, a nie jedynie załatwienie formalności.

Postulują, by w kontrolach brały udział osoby bezstronne, niepowiązane z gminą czy właścicielem schroniska np. przedstawiciele organizacji broniących praw zwierząt.

- W takiej kontroli, poza przedstawicielem inspekcji weterynarii, mogliby brać udział przedstawiciel wojewody lub MSWiA, biegły sądowy z zakresu dobrostanu zwierząt, członek organizacji społecznej z doświadczeniem likwidacji schronisk, lekarz weterynarii wolnej praktyki, behawiorysta, biegły rewident i prawnik zorientowany w kwestiach finansowania schronisk - przekazała dziennikarce Polsat News Agnieszce Gozdyrze - Katarzyna Śliwa-Łobacz z fundacji Mondo Cane.

---

Protestujący przeciwko złym warunkom w schronisku w Sobolewie, weszli na jego teren i wynosili psyPawel WodzynskiEast News

---

Sobolew jest jednym z dowodów na to, że obecny system zawodzi. - Schronisko przechodziło kontrole i nie stwierdzano nieprawidłowości, a potem my zabieramy stamtąd psa z wrośniętą obrożą. To oznacza, że nikt z kontrolujących rzetelnie nie oceniał stanu tego zwierzęcia - przypomina Ewelina Wiśniewska.

Jak słyszmy, sytuację w schroniskach mogłaby poprawić także obligatoryjna obecność wolontariuszy. - Powinniśmy wszyscy działać wspólnie na rzecz zwierząt. Do niektórych schronisk wolontariusze nie są wpuszczani. Dlaczego? Czy ktoś chce coś ukryć? - pyta Wiśniewska.

Wprowadzenie obowiązku przyjmowania wolontariuszy byłoby formą społecznej kontroli. Bo to najczęściej oni nagłaśniają sprawy zaniedbań. - W przypadku Sobolewa, wolontariusze z fundacji "Złap dom" wykonali kawał dobrej roboty. Przez długi czas odbijali się od administracyjno-formalnego muru i byli ignorowani, ale dzięki ich uporowi sprawa została nagłośniona - przypomina Anna Zielińska.

Jak słyszymy, sytuację mogłoby poprawić także ustalenie maksymalnego wynagrodzenia dla osób kierujących schroniskami oraz wprowadzenie wymaganych kwalifikacji. 

- Musimy wiedzieć czego wymagać, a także jasno określić kary, które będą na tyle dotkliwe, że zadziałają odstrszająco - podkreśla Zielińska.

Organizacje prozwierzęce podkreślają, że podmioty prawomocnie skazane lub wobec których toczą się postępowania dotyczące znęcania się nad zwierzętami, powinny mieć zakaz prowadzenia schronisk.

Na tę samą kwestię zwrócił uwagę Główny Inspektor Weterynarii (GIW). Wskazał też, że obecnie samorządy w różny sposób realizują zadania związane z opieką nad zwierzętami, czasami w sposób niezgodny z ustawą o ochronie zwierząt lub pomijając jej kluczowe elementy.

Obszary, które zdaniem GIW wymagają ujednolicenia i doprecyzowania to m.in.: konieczność weryfikacji, czy schronisko, z którym gmina zamierza współpracować, znajduje się pod nadzorem powiatowego lekarza weterynarii i posiada weterynaryjny numer identyfikacyjny (WNI). Ważna jest też lokalizacja schroniska ("w rozsądnej odległości od gminy"), by umożliwić realną kontrolę.

Są jeszcze dwie zmiany, które zdaniem organizacji prozwierzęcych, mogłyby radyklanie ograniczyć problem bezdomności zwierząt, tłumiąc przysłowiowy pożar w zarodku. Chodzi o obowiązkową kastrację oraz chipowanie psów i kotów.

- Te kwestie są najważniejsze, bo doprowadziłby do zmniejszenia bezdomności zwierząt i ich niekontrolowanego rozrodu - podkreśla Ewelina Wiśniewska.

- Świetnym przykładem jest Aleksandrów Kujawski, gdzie po wprowadzeniu bezpłatnego chipowania psów, spadła ich liczba w schronisku - mówi Anna Zielińska.

Chip gwarantuję identyfikację psa, kiedy się zagubi. Jak dowiaduje się Interia, obecnie w schroniskach przebywają nie tylko zwierzęta bezpańskie i niechciane, wiele z nich miało domy, ale straciło ja np. na skutek wypadku, zagubienia czy ucieczki.

- Takich przypadków jest naprawdę wiele. Zwierzę, które się gubi, najczęściej nie ma informacji, kto jest jego opiekunem. Wiele tych zwierząt należy do osób starszych, które mają ograniczone możliwości poszukiwania pupila w social mediach, a odnalezienie zagubionego czworonoga wymaga często wiele wysiłku - tłumaczy wiceprezeska Fundacji Viva!.

Chipy pozwalają na natychmiastowe ustalenie, kto jest właścicielem, a zwierzę zamiast trafić do schroniska, co generuje dodatkowe koszty, wraca o domu.

Chipy ukróciłyby też znany w środowiskach prozwierzęcych proceder zarabiana na tym samym psie. - Bywało i tak, że hycel odławiał to samo zwierzę w trzech gminach, żeby trzykrotnie zarobić. W przypadku zachipowanego zwierzęcia byłoby to niemożliwe - podkreśla.

Akurat ta zmiana niebawem może stać się faktem. Wkrótce do Sejmu ma trafić rządowy projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK), który zakłada wprowadzenie obowiązku chipowania i rejestracji psów i kotów oraz prowadzenie centralnej bazy danych.

Anna Zielińska przypomina, że w Sejmie od ponad roku leży też obywatelski projekt "Stop łańcuchom, pseudohodowlom i bezdomności zwierząt". - On odpowiada na wiele palących problemów, m.in. kwestię obowiązkowej sterylizacji i kastracji zwierząt nieprzeznaczonych do rozrodu, regulacji nadzoru nad schroniskami czy ograniczenia pseudohodowli. Mamy nadzieję, że ten projekt będzie procedowany, a zaproponowane rozwiązania staną się faktem - mówi.

Tyrada Rose'a na Twitterze/X, a potem jego niemające nic wspólnego ze sztuką dyplomacji przepychanki słowne z premierem Donaldem Tuskiem, były jak wrzucenie kanistra z benzyną do już i tak buchającego potężnymi płomieniami ogniska. Prawo i Sprawiedliwość oraz Kancelaria Prezydenta upatrują w dyplomatycznym kryzysie wspaniałej okazji do zbicia politycznego kapitału i pogrążenia przeciwników.

Rzecz w tym, że dokładnie tak samo widzi to druga strona. Marszałek Sejmu i jego otoczenie nie zamierzają odstawiać nogi w konfrontacji z prezydentem Nawrockim. Co więcej, są przekonani o swoim końcowym sukcesie.

- Stanie twardo po stronie polskiego interesu i godności naszych żołnierzy, ale też umiejętność bycia asertywnym także w relacjach z naszymi partnerami, będzie doceniona przez wyborców - nie ma cienia wątpliwości Magdalena Biejat.

W rozmowie z Interią wicemarszałkini Senatu z ramienia Lewicy podkreśla, że Polska wobec administracji Donalda Trumpa musi być asertywna i nie może być mowy o traktowaniu naszego kraju przedmiotowo. - Oczywiście, że dla Polski Ameryka jest ważnym partnerem, ale Ameryka, która traktuje nas po partnersku, a nie jak swoją kolonię czy 51. stan - ocenia.

---

Premier Donald Tusk i marszałek Sejmu Włodzimierz CzarzastyFilip NaumienkoReporter

---

Wbija też szpilę politykom PiS-u, którzy po wpisach Toma Rose'a rzucili się do zmasowanej krytyki Włodzimierza Czarzastego i Lewicy.

- PiS robi politykę wobec Stanów Zjednoczonych na kolanach - nie przebiera w słowach. I dodaje: - Formacja, która tyle krzyczy o suwerenności i tyle ma do powiedzenia o tym, ile rzeczy rzekomo narzuca Polsce Unia Europejska, nie ma nagle żadnego problemu z tym, że ambasador obcego kraju próbuje nam wybierać marszałka Sejmu. Dobrze byłoby, gdyby jednak zastanowili się, gdzie leży interes Polski i polska suwerenność.

Na tym jednak Biejat nie kończy. - Dzisiaj najważniejszym sojusznikiem Polski jest i musi pozostać Unia Europejska. To tutaj, na tym sojuszu, powinniśmy budować nasze bezpieczeństwo - zaznacza wicemarszałkini Senatu.

Spokojna o los zarówno marszałka Czarzastego, jak i całej formacji po awanturze z ambasadorem Rose'em jest też Anna Maria Żukowska. - W koalicji Lewicy to nie zaszkodzi - stwierdziła w rozmowie z Interią z pełnym przekonaniem, tuż przed tym, jak Donald Tusk na Twitterze/X stanął w obronie swojego koalicjanta i przywołał do porządku amerykańskiego dyplomatę.

W ocenie przewodniczącej klubu parlamentarnego Lewicy nie ma w tym cienia przypadku. - Jeśli nagle stanąłby po stronie Amerykanów i zechciał poświęcić Czarzastego, to poza rozbiciem koalicji naraziłby się na zarzuty, że zachowujemy się jak amerykańska kolonia - tłumaczy nasza rozmówczyni.

Podaje jednak jeszcze dwa argumenty na poparcie swojej tezy. Pierwszy: stanięcie po stronie Amerykanów i ukaranie Czarzastego zostałoby bezwzględnie wykorzystanie przez PiS i prezydenta, którzy przedstawialiby to jako porażkę Tuska i rządu, a swoje polityczne zwycięstwo. Drugi: nastroje społeczne w Polsce są coraz mocniej anty-Trumpowe, a szef rządu "bardzo mocno na to patrzy".

W zmianie nastrojów społecznych nie ma cienia przesady. Potwierdzają to najnowsze badania opinii publicznej.

Politycy Lewicy, z którymi rozmawiamy, wspominają przede wszystkim o sondażu CBOS-u przeprowadzonym w dniach 26-28 stycznia. Ankieterzy zapytali Polaków o to, jak ci oceniają dotychczasową działalność prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Aż 60 proc. respondentów wyraziło negatywny pogląd na politykę Donalda Trumpa. W tym aż 35 proc. ocenia ją "zdecydowanie źle". Zwolenników republikański polityk ma znacznie mniej - to zaledwie 28 proc. polskiego społeczeństwa. Jednak odpowiedź "zdecydowanie dobrze" wybrało tylko 7 proc. ankietowanych. 13 proc. Polaków nie ma jeszcze wyrobionego zdania na temat polityki Trumpa.

Na tym nie koniec kiepskich sondażowych wieści znad Wisły dla administracji Trumpa. Aż 54,1 proc. Polaków uważa, że obecne Stany Zjednoczone nie są dla Polski wiarygodnym sojusznikiem. Niemal jedna czwarta społeczeństwa (24,2 proc.) jest o tym zdecydowanie przekonana. Wiarę w sojusznika zza Atlantyku wyraża z kolei 35,4 proc. badanych, ale tylko co dziewiąty Polak jest o tym absolutnie przekonany.

---

Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald TrumpBrendan SmialowskiAFP

---

Jeśli dodać do tego polityczny, antyamerykański zwrot w samej Unii Europejskiej, który jest bezpośrednim wynikiem nieudanej próby aneksji Grenlandii przez Amerykanów, zmiana stanowiska polskiego rządu i koalicji rządzącej zyskuje nowy wymiar.

Mimo tego Prawo i Sprawiedliwość do spółki z Kancelarią Prezydenta zamierzają ostro punktować coraz bardziej asertywne działania rządu wobec Amerykanów, a przede wszystkim ostatnie wypowiedzi marszałka Sejmu. Włodzimierz Czarzasty na "specjalne względy" ze strony prawicy może liczyć nie tylko ze względu na awanturę z ambasadorem Stanów Zjednoczonych.

- Z punktu widzenia Lewicy te ataki Nawrockiego nie tylko nam nie szkodzą, ale wręcz nas wzmacniają - z pełnym przekonaniem stwierdza nasz rozmówca z kierownictwa Lewicy, pytany o coraz gorętszy konflikt Kancelarii Sejmu z Kancelarią Prezydenta. Podkreśla jednak przy tym, że to "Nawrocki wybrał wojnę totalną".

Słowa o "wojnie totalnej" to nawiązanie do opisanych przez "Gazetę Polską" rzekomych "niebezpiecznych związków" Włodzimierza Czarzastego z mającą polskie obywatelstwo Rosjanką Swietłaną Czestnych. Według tygodnika działająca na rynku sztuki kobieta ma mieć powiązania z petersburskimi elitami biznesowymi, a także kontrolowanym przez Kreml Sbierbankiem. Dziennikarze "Gazety Polskiej" zarzucili też Czarzastemu, że nie poddał się kontroli służb specjalnych, gdy zasiadał w sejmowej komisji ds. specsłużb w pierwszej połowie trwającej kadencji parlamentu.

Prezydent Karol Nawrocki oczekuje od rządu wyjaśnienia całej sprawy podczas zwołanej na 11 lutego Rady Bezpieczeństwa Narodowego (RBN). Agenda spotkania składa się z trzech punktów, a jeden z nich brzmi: "Podjęte przez organy państwa działania, mające na celu wyjaśnienie wszelkich okoliczności wschodnich kontaktów towarzysko-biznesowych Marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego".

Przewodniczący Lewicy i jego najbliższe otoczenie są jednak spokojni zarówno co do przeszłości marszałka Sejmu, jak i przebiegu posiedzenia RBN. Momentem przełomowym było oświadczenie rzecznika prasowego ministra koordynatora służb specjalnych. 4 lutego Jacek Dobrzyński poinformował opinię publiczną, że "podlegający ochronie kontrwywiadowczej ze strony polskich służb specjalnych marszałek Sejmu" posiada "dostęp do informacji o najwyższej klauzuli tajności". Podkreślił również, że "służby specjalne nie mają w tym zakresie żadnych zastrzeżeń i bezwzględnie realizują przepisy obowiązujące w tym zakresie".

Nieco później sam Czarzasty odwinął się Nawrockiemu. - Panie prezydencie, ja jestem czysty, a pan? Porozmawiajmy o tym na Radzie Bezpieczeństwa Narodowego - powiedział podczas konferencji prasowej w Sejmie. - Chciałem panu powiedzieć, że po pierwsze nie dam się zastraszyć. Po drugie, czekam na pana oświadczenie w sprawie pana przeszłości. Po trzecie, nie zmienię linii postępowania wobec pana - zaznaczył.

Kancelaria Sejmu zaproponowała więc, żeby porządek najbliższego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego uzupełnić o czwarty punkt. Chodzi o "wyjaśnienie charakteru kontaktów prezydenta Karola Nawrockiego ze środowiskiem pseudokibiców oraz osobami powiązanymi z przestępczością zorganizowaną", a także o "wyjaśnienie przeszłej pracy Prezydenta w charakterze ochrony w Grand Hotel Sopot, który w latach 90. i na początku XXI wieku był miejscem spotkań przedstawicieli świata przestępczego oraz ewentualnej nielegalnej działalności". Kancelaria Prezydenta tę prośbę szybko odrzuciła.

Z informacji Interii wynika, że ta strategia nie jest dziełem przypadku, a wynikiem politycznej kalkulacji i analizy nastrojów elektoratu obozu rządzącego. A ten stoi murem za Czarzastym, który mocno zapunktował stawiając twardy opór prezydentowi.

- Każda taka sytuacja daje siłę. Przedwczoraj było słabo, ale wczoraj wieczorem było bardzo dobrze - usłyszeliśmy 5 lutego od osoby ze ścisłego kierownictwa Lewicy.

Nasz rozmówca podkreślił przy tym, że Lewica i Kancelaria Sejmu nie zamierza ustawać w wywieraniu presji na głowę państwa: - Nawrocki jest coraz bardziej pod ścianą, bo ludzie coraz bardziej oceniają go nie za rzucane obietnice, tylko za zerową sprawczość.

Łukasz Rogojsz

Firma Nutricia Polska Sp. z o.o. poinformowała GIS o "potrzebie prewencyjnego wycofania" ze sprzedaży niektórych produktów do żywienia niemowląt. Istnieje zagrożenie, że znajduje się w nich cereulidyna - niszcząca mitochondria cytotoksyna wytwarzana przez mikroorganizm Bacillus cereus.

Przedsiębiorstwo poinformowało o niebezpieczeństwie na swoich stronach internetowych i podjęło działania celem usunięcia możliwie skażonych towarów ze sklepów. GIS wydał ostrzeżenie, by nie spożywać wskazanych pokarmów.

Komunikat wystosowany przez GIS dotyczy następujących produktów:

Data minimalnej trwałości: 07.08.2026

Data minimalnej trwałości: 02.10.2026

Data minimalnej trwałości: 15.10.2026

Data minimalnej trwałości: 08.01.2027

Data minimalnej trwałości: 15.07.2026

Data minimalnej trwałości: 12.08.2026

Data minimalnej trwałości: 13.08.2026

Data minimalnej trwałości: 21.08.2026

Data minimalnej trwałości: 09.10.2026

Data minimalnej trwałości: 19.09.2026

Data minimalnej trwałości: 30.09.2026

Data minimalnej trwałości: 04.11.2026

Data minimalnej trwałości: 05.11.2026

Data minimalnej trwałości: 21.11.2026

Data minimalnej trwałości: 05.12.2026

Data minimalnej trwałości: 25.12.2026

Data minimalnej trwałości: 14.01.2027

Data minimalnej trwałości: 16.01.2027

Data minimalnej trwałości: 26.10.2026

Data minimalnej trwałości: 28.11.2026

Data minimalnej trwałości: 03.02.2027

Data minimalnej trwałości: 14.07.2026

Data minimalnej trwałości: 09.11.2026

Data minimalnej trwałości: 10.07.2026

Data minimalnej trwałości: 23.07.2026

Data minimalnej trwałości: 07.08.2026

Data minimalnej trwałości: 17.10.2026

Data minimalnej trwałości: 17.11.2026

Data minimalnej trwałości: 15.08.2026

Data minimalnej trwałości: 26.11.2026

Data minimalnej trwałości: 25.12.2026

Data minimalnej trwałości: 06.06.2026

Data minimalnej trwałości: 20.07.2026

Data minimalnej trwałości: 17.09.2026

Data minimalnej trwałości: 21.11.2026

Data minimalnej trwałości: 20.12.2026

Data minimalnej trwałości: 17.07.2026

Data minimalnej trwałości: 06.08.2026

Data minimalnej trwałości: 03.10.2026

Data minimalnej trwałości: 15.11.2026

Data minimalnej trwałości: 25.11.2026

Data minimalnej trwałości: 24.12.2026

Data minimalnej trwałości: 25.12.2026

Data minimalnej trwałości: 27.12.2026

Data minimalnej trwałości: 15.01.2027

Data minimalnej trwałości: 22.08.2026

Data minimalnej trwałości: 12.07.2026

Data minimalnej trwałości: 21.08.2026

Data minimalnej trwałości: 11.01.2027

Data minimalnej trwałości: 15.04.2027

Data minimalnej trwałości: 13.05.2027

Data minimalnej trwałości: 04.06.2027

Data minimalnej trwałości: 10.07.2027

Data minimalnej trwałości: 18.08.2027

Data minimalnej trwałości: 05.09.2027

Data minimalnej trwałości: 10.01.2027

Data minimalnej trwałości: 31.01.2027

Data minimalnej trwałości: 12.03.2027

Data minimalnej trwałości: 12.05.2027

Data minimalnej trwałości: 05.06.2027

Data minimalnej trwałości: 12.06.2027

Data minimalnej trwałości: 12.07.2027

Data minimalnej trwałości: 10.08.2027

Data minimalnej trwałości: 03.09.2027

"Żadne inne produkty wprowadzane do obrotu przez firmę NUTRICIA Polska sp. z o.o. nie są objęte tym wycofaniem" - czytamy w wydanym oświadczeniu.

Firma odpowiedzialna za produkty wskazała, by w razie dodatkowych pytań kontaktować się z lekarzem prowadzącym lub serwisem konsumenckim producenta pod numerem telefonu 801 16 55 55 lub adresem e-mail: serwis@nutricia.com.pl.

Z podobnym problemem zmagają się również konsumenci w kilku innych europejskich krajach. W czwartek Danone wycofał niektóre partie mleka modyfikowanego dla niemowląt z Austrii, Francji, Niemiec, Węgier, Polski, Rumunii i Szwajcarii. W piątek do listy dołączyła Wielka Brytania.

Działania - podobnie jak w przypadku Nutricia Polska - podjęte zostały z powodu możliwości wystąpienia w produktach cereulidyny. Na początku stycznia tożsame kroki podjęła szwajcarska firma Nestlé.

Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowia (UKHSA) rozpoczęła w czwartek dochodzenie dotyczące 36 przypadków, w których u dzieci, które spożyły skażone partie produktu, stwierdzono objawy odpowiadające zatruciu cereulidyną.

Jak podaje AFP, oczy przedsiębiorstw odpowiedzialnych za skażone towary zwróciły się w stronę mającej siedzibę w Wuhan chińskiej firmy Cabio Biotech - jednego z największych na świecie producentów kwasu arachidonowego. Substancję tę wykorzystuje się w wytwarzaniu mleka skondensowanego oraz innych pokarmów dla niemowląt.

Zatrucie cereulidyną może prowadzić do ostrego zatrucia pokarmowego, objawiającego się m.in. bólem brzucha, mdłościami, intensywnymi biegunkami i wymiotami. Na toksynę szczególnie wrażliwe są niemowlęta.

Źródło: GIS, AFP