Długotrwała izolacja społeczna czy kwarantanna w pierwszych dwóch latach pandemii Covid-19 dała się we znaki zarówno dorosłym, jak i dzieciom. Człowiek jako istota ewolucyjnie społeczna nie jest przystosowany do przebywania w osamotnieniu przez długi czas. Kontakty online, które stanowią pewną namiastkę tych fizycznych i "stacjonarnych", nie wystarczają do zapewnienia dobrostanu (wellbeingu). Rzadkie wychodzenie z domu, mało spotkań towarzyskich, fizyczne obostrzenia czy nawet zamknięcie lasów - stanowiły paliwo dla depresji i lęków. Dlatego też w trakcie pandemii nasilił się kryzys zaburzeń psychicznych.

Te negatywne aspekty izolacji dały się we znaki także najmłodszym, którzy zostali pozbawieni bezpośredniego kontaktu z rówieśnikami. Gdy szkoły były zamknięte, a lekcje odbywały się online, pogorszyło się nie tylko zdrowie, ale także wyniki w nauce. Sprawą tą dokładnie zajęli się badacze, którzy przeanalizowali, co się zmieniło w okresie od marca 2020 do czerwca 2021 (czyli w okresie nasilonej pandemii) u uczniów z Kaliforni, którzy wrócili do szkół. Badanie na próbie N=185,735 opiera się na danych z roszczeń medycznych drugiego co do wielkości prywatnego ubezpieczyciela w tym stanie. Dotyczą one dzieci i młodzieży w wieku 5-18 lat.

"Zamknięcie szkół w trakcie pandemii Covid-19 zaburzyło u dzieci edukację, socjalizację i dostęp do zasobów zdrowia psychicznego, wzmagając obawy o długoterminowe efekty na zdrowiu psychicznym dzieci. Celem [analizy] było oszacowanie skutków ponownego otwarcia szkół w erze pandemii na zdrowie psychiczne dzieci oraz wydatki na opiekę zdrowotną. Zróżnicowany czas otwarcia szkół stworzył unikalny quasi-eksperyment" - wyjaśniają autorzy badania opisanego w czasopiśmie "Epidemiology".

Naukowcy zastosowali metodę różnicy w różnicach (ang. difference in differences, DID), aby zbadać, jak stopniowe ponowne otwieranie szkół wpłynęło na diagnozy depresji, zaburzeń lękowych i zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), a także na wydatki związane z opieką zdrowotną w przypadku uczniów. Odkryli oni, że faktycznie powrót do szkół wpłynął dobroczynnie na psychikę dzieci oraz zmniejszył wydatki. O ile dokładnie?

Analiza dostarczyła nowe dane. "Ponowne otwarcie szkół powiązano ze spadkiem miesięcznej częstości występowania diagnoz zdrowia psychicznego o 1,2 pkt proc. (95% CI: -1,59, -0,74) oraz spadkiem wydatków na opiekę zdrowotną o 10,6% (95% CI: -13,4%, -7,8%)" - relacjonują autorzy badania. "Problemy ze zdrowiem psychicznym, które cechowało największe zróżnicowanie między stacjonarnymi i zdalnymi okręgami szkolnymi, to zaburzenia lękowe i depresja. Efekty były silniejsze u dziewczynek".

Eksperci wyjaśniają, że już 9 miesięcy po ponownym otwarciu szkół wydatki związane ze zdrowiem psychicznym na dobra inne niż leki spadły o 11%, na leki o 8%, a na leki na ADHD - o 5%. Z kolei szansa zdiagnozowania problemu psychicznego zmalała o 43% w porównaniu do okresu przed ponownym otwarciem szkół.

Zgodnie z fundamentalną zasadą medycyny, że lepiej zapobiegać, niż leczyć, wnioski z tego badania wydają się oczywiste. Żywy kontakt z innymi ludźmi ma kluczowe znaczenie dla naszego dobrostanu, a pośrednio i całego zdrowia. Nie zawsze jednak jest on możliwy.

Twórcy technologii cyfrowych tworzą różne rozwiązania, które miałyby symulować bliskość z innymi ludźmi jeszcze bardziej przekonująco - od specjalnych scen przypominających klasę, w której uczestnicy spotkania czy lekcji online "sadzani" są obok siebie, po pełną immersję w środowisku 3D, jaką przy pomocy gogli VR lub tylko na ekranie laptopa czy telefonu mogą doświadczyć użytkownicy Microsoft Teams. To jednak tylko erzac żywych kontaktów, o czym warto pamiętać.

"Nasze wyniki dostarczyły solidny dowód dla rodziców, edukatorów i ustawodawców, że nauka stacjonarna odgrywa kluczową rolę w dobrostanie dzieci. Te odkrycia stanowią lekcję dla przyszłych sytuacji kryzysowych związanych ze zdrowiem publicznym oraz zapewniają wgląd w to, dlaczego zdrowie psychiczne uległo pogorszeniu u dzieci w trakcie pandemii" - tłumaczy starsza badaczka, prof. Rita Hamad z Harvard School of Public Health.

Źródło: Pelin Ozluk, Jeff Romine, Gosia Sylwestrzak, Rita Hamad. Effect of School Reopenings on Children's Mental Health during COVID-19: Quasi-Experimental Evidence from California. Epidemiology, 2025; DOI: 10.1097/EDE.0000000000001930

Amerykańska armia ujawniła nowe szczegóły dotyczące swojej długodystansowej broni hipersonicznej Long-Range Hypersonic Weapon (LRHW), znanej potocznie jako Dark Eagle. Podczas wizyty sekretarza obrony Pete'a Hegsetha w Redstone Arsenal w Alabamie, oficerowie armii zaprezentowali kluczowe parametry systemu, w tym masę głowicy bojowej i zasięg. Te informacje potwierdzają, że Dark Eagle opiera się przede wszystkim na ogromnej energii kinetycznej, a nie na dużej ilości materiału wybuchowego.

Pocisk w bojowej części ok. 13,6 kg materiału wybuchowego. Dla porównania, standardowy pocisk artyleryjski 155 mm M107 zawiera ok. 6,86 kg materiału wybuchowego, więc głowica Dark Eagle odpowiada mniej więcej dwóm takim pociskom pod względem ilości ładunku. Podobne rozwiązanie stosuje pocisk GMLRS M30A1 do systemów HIMARS. W tym przypadku głowica waży ok. 88 kg, z czego 23 kg to materiał wybuchowy rozpraszający ok. 180 tys. kulek wolframowych. Zakładając podobne proporcje, całkowita masa głowicy Dark Eagle oscyluje wokół 50-60 kg. To znacznie mniej niż w tradycyjnych rakietach dalekiego zasięgu, ale w przypadku broni hipersonicznej nie jest to wadą. Otóż prędkość i manewrowość pozwalają na precyzyjne niszczenie celów o wysokim priorytecie, takich jak systemy obrony powietrznej, radary czy węzły dowodzenia.

Armia USA planuje pełne uzbrojenie pierwszej baterii Dark Eagle jeszcze w tym roku. Jednostka w Joint Base Lewis-McChord (stan Waszyngton) otrzymała już większość rakiet, a bateria składa się z czterech mobilnych wyrzutni (każda z dwoma pociskami) oraz pojazdu dowodzenia. System był testowany w ćwiczeniach, m.in. Bamboo Eagle i Talisman Sabre, w tym po raz pierwszy poza USA, a mianowicie w Australii.

Generał dywizji Frank Lozano, dyrektor wykonawczy Programu Rakietowego i Kosmicznego USA, w wywiadzie dla Defense News poinformował niedawno, że najnowsza broń hipersoniczna Stanów Zjednoczonych zostanie rozmieszczona w Japonii i w Niemczech już na początku 2026 roku.

Mówimy tutaj o broni, która może wywrzeć presję psychologiczną na władze Rosji przed dokonaniem ataku na europejskie kraje NATO. Hipersoniczne pociski balistyczne Dark Eagle rozmieszczone w Niemczech bez problemu bardzo szybko sięgną strategicznych obiektów dla Kremla. Bez nich prowadzenie wojny będzie niemożliwe.

Pocisk balistyczny LRHW Dark Eagle składa się z przyspieszacza rakietowego pierwszego stopnia z układem napędowym na paliwo stałe SRM (Solid Rocket Motor) oraz drugiego stopnia, zintegrowanego z uniwersalnym kadłubem hipersonicznego pocisku szybującego o kryptonimie C-HGB (Common-Hypersonic Glide Body).

Zasięg ocenia się na ponad 3300 kilometrów, zatem mówimy tutaj o broni hipersonicznej dalekiego zasięgu, ale w kwestii balistycznej, już średniego zasięgu. Pentagon ujawnił, że pocisk może przemieszczać się z prędkością 6100 km/h (Mach 5), ale już pojazd szybujący C-HGB, przed uderzeniem w cel może rozpędzić się do 8600 km/h (Mach 7).

Dark Eagle ma być pierwszym pociskiem hipersonicznym USA, wobec którego nawet najnowsze i najpotężniejsze rosyjskie systemy obrony powietrznej mają być całkowicie bezradne. Mowa tutaj o systemach S-400 Trumf i S-500 Prometeusz. Jest to broń obronna, której zestaw kosztuje nawet miliard dolarów. Obecnie Kreml ma posiadać zaledwie kilka sztuk systemów S-500.

Jak tłumaczą eksperci BulgarianMilitary, S-400 i S-500 zostały zaprojektowane i zbudowane do obrony przed pociskami hipersonicznymi zdolnymi rozwinąć prędkość do 6100 km/h, czyli ponad 2000 km/h mniej od możliwości najnowszej amerykańskiej broni. Rosyjskie systemy nie mogą też śledzić pocisków, które manewrują w locie z tą prędkością, a taki atrybut ma pocisk USA.

Jak podaje Pentagon, Dark Eagle jest zaprojektowany do wystrzeliwania zarówno z mobilnych platform naziemnych, jak okrętów nawodnych i podwodnych. To zwiększa jego wszechstronność. Mobilność systemu jest kluczową cechą, ponieważ umożliwia szybkie rozmieszczenie i zmianę pozycji w odpowiedzi na zmieniające się sytuacje taktyczne.

To wszystko sprawia, że potencjalny atak Rosji na kraje NATO, będzie niczym innym jak samobójstwem, ponieważ baterie pocisków LRHW Dark Eagle mogą w ramach odwetu już po kilku minutach zniszczyć wszystkie strategiczne obiekty militarne Rosji i doprowadzić do jej upadku. Oczywiście, Rosja posiada broń jądrową, jednak pociski Dark Eagle mają również potencjał do skutecznego zniszczenia nawet silosów atomowych.

***

Bądź na bieżąco i zostań jednym z 88 tys. obserwujących nasz fanpage - polub GeekWeek na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!

Jest taki moment w grudniu, który zna chyba każdy. Stoisz w kolejce po karpia, w ręku telefon, w tle "Last Christmas", a algorytm właśnie podsuwa ci "idealny prezent" - tylko dziś, tylko teraz. W domu czeka jeszcze choinka do ubrania, lista zakupów spożywczych jest niekompletna, a głowa pełna myśli w stylu: "byle zdążyć". Właśnie wtedy podejmujemy najdroższe decyzje. Przedświąteczne zakupy to nie jest zwykłe kupowanie. To emocjonalny sprint, w którym rozsądek często zostaje gdzieś w tyle.

Grudzień ma swój własny mikroklimat psychologiczny. Światła, zapach pierników, reklamy pełne idealnych rodzin i przekaz prosty jak barszcz z torebki - jeśli kochasz, to kupujesz. Do tego dochodzi presja czasu, tradycja obdarowywania i poczucie, że "tak trzeba". Sklepy (te stacjonarne, jak i internetowe) doskonale wiedzą, że w tym okresie jesteśmy bardziej skłonni do szybkich, emocjonalnych decyzji. Efekt? Wydajemy więcej, częściej i szybciej, niż planowaliśmy, często usprawiedliwiając to "magią świąt".

W psychologii decyzji od dawna wiadomo, że nie jesteśmy racjonalnymi maszynami do liczenia. Jednym z mechanizmów, który szczególnie mocno działa przed świętami, jest tzw. efekt kotwicy. W praktyce wygląda to tak: widzisz przekreśloną cenę "499 zł", obok nową "299 zł" i automatycznie uznajesz okazję za świetną, nawet jeśli 299 zł wcale nie jest niską ceną. Do tego dochodzi presja niedoboru - "ostatnie sztuki", "zostało 2 godziny", "inni właśnie to kupują". Mózg odbiera to jako zagrożenie straty, a strata boli nas psychicznie bardziej niż potencjalny zysk.

W grudniu dochodzi jeszcze jeden czynnik, emocje społeczne. Kupujemy nie tylko dla siebie, ale dla innych. Chcemy sprawić radość, nie zawieść oczekiwań, nie wypaść gorzej niż "reszta". To skraca proces myślenia. Zamiast porównać ceny czy zastanowić się, czy dana rzecz faktycznie się przyda, działamy impulsywnie. A impulsywne zakupy, jak pokazują badania, niemal zawsze oznaczają wyższe wydatki i mniejszą satysfakcję po fakcie.

---

Świąteczny budżet dobrze zaplanować z wyprzedzeniem123RF/PICSEL

---

Impulsywny zakup ma charakterystyczny przebieg. Najpierw pojawia się nagłe poczucie "to jest to". Potem myśl, że decyzję trzeba podjąć natychmiast. Następnie usprawiedliwienie - "to tylko drobiazg", "w końcu są święta", "należy się jak psu buda". W praktyce są to często rzeczy zauważone przypadkiem... świeca przy kasie, zestaw "świąteczny" dorzucony do koszyka, promocja wyskakująca w aplikacji. Problem nie polega na tym, że kupujemy prezenty, ale na tym, że robimy to bez planu.

Najprostszym antidotum jest struktura. Lista osób, lista prezentów i realny limit kwotowy. Brzmi banalnie, ale działa, bo przenosi decyzję z emocji na papier lub ekran. Kiedy wiesz, że na prezent dla konkretnej osoby masz określoną kwotę i pomysł, znacznie trudniej dać się skusić "okazji", która akurat mignęła przed oczami.

Jednym z najskuteczniejszych trików jest wprowadzenie opóźnienia. Jeśli coś kosztuje więcej niż ustalona granica, daj sobie dobę lub dwie na decyzję. Ten czas często wystarczy, by emocje opadły i pojawiło się pytanie "czy ja naprawdę tego potrzebuję?". Warto też utrudnić sobie zakupy technicznie. Niezapisywanie kart w sklepach internetowych, wyłączenie powiadomień promocyjnych czy korzystanie z osobnego konta tylko na prezenty to drobne bariery, które skutecznie ograniczają impulsy.

W przypadku samych prezentów dobrze jest zmienić perspektywę. Najdroższe nie zawsze znaczy najlepsze. Badania i doświadczenie pokazują, że prezenty w formie doświadczeń, wspólnego czasu czy rzeczy praktycznych często cieszą bardziej niż przypadkowe gadżety. Zanim klikniesz "kup teraz", warto zadać sobie jedno pytanie: czy ten prezent realnie poprawi komuś życie albo stworzy wspomnienie? Jeśli odpowiedź brzmi "nie wiem", to sygnał ostrzegawczy.

Zakupy online wymagają dodatkowej czujności. Internet skraca drogę od zachcianki do płatności do kilku sekund. Warto porównywać ceny, czytać opinie i pamiętać, że "limitowana oferta" często wraca w innej formie kilka dni później. Grudniowa presja jest iluzją, którą ktoś bardzo starannie zaprojektował człowiek z gruntowną wiedzą psychologiczną.

Warto też obalić kilka mitów. Nie, nie każdą promocję trzeba wykorzystać. Nie, limitowana edycja zwykle nie jest wyjątkowa. I nie, większa liczba prezentów nie oznacza większej miłości. Krótkotrwała przyjemność z zakupów szybko mija, a rachunek na koncie zostaje na długo po zgaszeniu choinkowych światełek.

Czy dziecko rzeczywiście musi dostawać osobne prezenty od dziadków i rodziców? A może wystarczy zrzucić się na jeden. Czy to musi być mega droga zabawka, bo tańszej nie wypada (oczywiście w przypadku tańszej, nie mam na myśli tandety, która rozpada się rękach). Może ten mniejszy i tańszy garaż na samochodziki też ucieszy dziecko, a będzie łatwiej ustawić w pokoju. A może mniejszy, przenośny domek dla lalek będzie równie dobry, jak ten ogromny, kilka razy droższy?

Święta Bożego Narodzenia mają sens wtedy, gdy nie kończą się finansowym kacem. Najlepszą ochroną przed impulsywnym kupowaniem nie jest silna wola, tylko plan i kilka prostych zasad. Lista, budżet, chwila przerwy i świadomość własnych emocji potrafią zdziałać więcej niż setki poradników. No i nie myślmy, co my chcemy dać, tylko z czego druga osoba rzeczywiście się ucieszy. Bo może się okazać, że to nie będą mega drogie perfumy, tylko po prostu nowy, ciepły szalik.

A jeśli w tym roku uda się wyjść z grudnia bez poczucia, że portfel dostał po głowie, to może być jeden z najlepszych prezentów, jakie możemy sobie sprawić.

Kilka ciekawych pozycji naukowych:1) Rodrigues, R.I., Lopes, P. i Varela, M. (2021) Factors Affecting Impulse Buying Behavior of Consumers. Frontiers in Psychology, 12, artykuł 697080. Dostępne online: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2021.697080
2) Verplanken, B. i Sato, A. (2014) A meta-analysis of consumer impulse buying. Journal of Retailing and Consumer Services, 21(3), s. 1-10. Dostępne online: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S096969891300115X
3) Zhang, K. i Shi, X. (2022) Consumers' Impulsive Buying Behavior in Online Shopping Based on the Influence of Social Presence. Computational Intelligence and Neuroscience, 2022, artykuł ID 4276375. Dostępne online: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9270160/
4) Maharani, D. i Darma, G.S. (2025) Consumer Purchasing Behavior Analysis on Impulse Buying. Jurnal Manajemen Bisnis, 22(1), s. 45-58. Dostępne online: https://journal.undiknas.ac.id/index.php/magister-manajemen/article/view/603
5) Rusenova, P. (2025) Psychology of Impulse Shopping. Psychological Research (in the Balkans), 14(2), s. 77-91. Dostępne online: https://journalofpsychology.org/index.php/1/article/view/193
6) Gąsiorowska, A. (2013) Różnice indywidualne w skłonności do kupowania impulsywnego. Konstrukcja i walidacja skali pomiarowej. Psychologia Ekonomiczna, 3, s. 5-22. Dostępne online: https://psychologia-ekonomiczna.uek.krakow.pl/index.php/psychologia-ekonomiczna/article/view/7
7) Xie, Y., Li, J., Wang, S. i Chen, Z. (2024) Knowledge mapping of impulsive buying behavior research: a visual analysis using CiteSpace. Humanities and Social Sciences Communications, 11, artykuł 473. Dostępne online: https://www.nature.com/articles/s41599-024-03473-9
8) Krajowy Rejestr Długów (2025) Mężczyźni częściej niż kobiety pozwalają sobie na spontaniczne zakupy - wyniki badania. Polska Agencja Prasowa. Dostępne online: https://www.pap.pl/aktualnosci/badanie-mezczyzni-czesciej-niz-kobiety-pozwalaja-sobie-na-spontaniczne-zakupy

Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) ogłosiła przeprowadzenie unikalnej operacji specjalnej, w ramach której po raz pierwszy w historii skutecznie zaatakowano rosyjski okręt podwodny za pomocą podwodnych dronów kamikadze o nazwie Sub Sea Baby. Atak miał miejsce w porcie w Noworosyjsku, gdzie trafiono jednostkę projektu 636.3 klasy Warszawianka. W wyniku eksplozji okręt doznał krytycznych uszkodzeń i został de facto wyłączony z działań bojowych. Operacja była wspólnym dziełem 13. Głównego Zarządu Kontrwywiadu Wojskowego SBU oraz Marynarki Wojennej Ukrainy.

Na opublikowanych przez SBU nagraniach widać moment potężnej eksplozji w porcie, gdzie cumowały rosyjskie okręty wojenne, w tym trafiony okręt podwodny. Sub Sea Baby, będące podwodną wersją znanych i cenionych dronów nawodnych Sea Baby, zbliżyły się do celu i zdetonowały ładunki wybuchowe. Eksperci nie mają wątpliwości, że to innowacyjne użycie broni bezzałogowej podkreśla ewolucję ukraińskiej taktyki morskiej, która pozwala na precyzyjne uderzenia nawet w dobrze chronionych bazach Rosji. Atak ten jest uznawany za przełomowy, gdyż po raz pierwszy podwodny dron skutecznie wyeliminował okręt podwodny.

Okręty klasy Warszawianka są kluczowymi nosicielami pocisków manewrujących Kalibr, które Rosja od początku pełnoskalowej inwazji w 2022 roku wielokrotnie wykorzystywała do ataków na ukraińskie miasta i infrastrukturę krytyczną. Te precyzyjne pociski o zasięgu do 2500 km wielokrotnie trafiały w cele cywilne, powodując zniszczenia elektrowni, sieci energetycznych i budynków mieszkalnych. W efekcie ataków dochodziło do przerw w dostawach prądu, ciepła i wody dla milionów mieszkańców. Uszkodzenie takiego okrętu bezpośrednio osłabia zdolność Rosji do prowadzenia tych zbrodniczych uderzeń z morza, ratując życie cywilów i ograniczając zniszczenia w Ukrainie.

Trafiony okręt był nosicielem czterech wyrzutni pocisków manewrujących Kalibr. SBU podkreśliła, że okręt musiał stacjonować w Noworosyjsku właśnie z powodu wcześniejszych skutecznych operacji dronów nawodnych Sea Baby, które zmusiły Rosjan do wycofania floty z Zatoki Sewastopolskiej na okupowanym Krymie. Okręt podwodny projektu 636.3, znany jako klasa Warszawianka, to nowoczesna diesel-elektryczna jednostka o długości około 74 metrów, wyporności podwodnej ponad 3900 ton i załodze liczącej 52 osoby. Wyposażony jest w sześć wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm, może przenosić miny morskie oraz pociski Kalibr-PL, zdolne do rażenia celów na odległość do 2500 km.

Specjalna anechoiczna powłoka kadłuba pochłania fale dźwiękowe, czyniąc go jednym z najcichszych okrętów podwodnych na świecie, stąd przydomek "Czarna Dziura" nadany przez NATO. Rosja posiada kilka takich jednostek w Flocie Czarnomorskiej, zbudowanych w latach 2010-2016. Wartość jednego takiego okrętu szacowana jest na około 400 milionów dolarów, jednak ze względu na międzynarodowe sankcje koszt budowy nowego egzemplarza mógłby przekroczyć 500 milionów.

Strata ta jest więc nie tylko militarnym, ale i finansowym ciosem dla Rosji. Ten atak dowodzi rosnącej asymetrii w wojnie morskiej na Morzu Czarnym, gdzie Ukraina, mimo braku tradycyjnej floty, skutecznie neutralizuje rosyjską przewagę, dzięki innowacyjnym technologiom dronowym. Jak tłumaczą eksperci militarni, Sub Sea Baby, podobnie jak nawodni odpowiednicy, stają się kluczowym elementem ukraińskiej strategii, pozwalając na głębokie uderzenia w rosyjskie cele i zmuszając przeciwnika do ciągłego przemieszczania sił.

Okręty te zaprojektowano jeszcze za czasów Związku Radzieckiego, jako wersję rozwojową projektu 877. Co ciekawe, Polska też posiada taką jednostkę. Jest nią słynny i jedyny w naszej flocie ORP Orzeł, który został zwodowany w 1985 roku. Okręty podwodne projektu 636.3 "Warszawianka" charakteryzują się klasycznym, diesel-elektrycznym napędem, w zależności od wariantu mają 70-74 metry długości i wypierają w zanurzeniu ok. 3100 ton.

***

Bądź na bieżąco i zostań jednym z 88 tys. obserwujących nasz fanpage - polub GeekWeek na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!

Tajfuny, huragany i cyklony kojarzą się z wiatrem, falami i zniszczeniami. Nowe badania pokazują jednak, że niosą ze sobą coś jeszcze - mikroplastik. I to nie w przenośni. Najpotężniejsze układy pogodowe na Ziemi potrafią dosłownie "odkurzać" mikroplastik z oceanów i zrzucać go na ląd, często setki kilometrów dalej.

- Jako badacz zanieczyszczenia plastikiem obserwowałem, jak te ogromne systemy przechodzą nad Pacyfikiem. Pojawiło się kluczowe pytanie: czy one transportują plastik? Czy tajfun to tylko burza, czy także wektor zanieczyszczeń? - pisze dr Taiseer Hussain Nafea, inżynier środowiska na Uniwersytecie w Nottingham, który od lat śledzi drogi, jakimi zanieczyszczenia przemieszczają się w przyrodzie.

Podczas przejścia tajfunów Doksuri, Gaemi i Bebinca naukowcy co 12 godzin mierzyli całkowity opad atmosferyczny w chińskim Ningbo. Chodziło o uchwycenie dynamiki zjawiska, a nie uśrednionych danych. Efekt? W czasie spokojnej pogody ilość opadającego mikroplastiku była niska. Gdy nadciągał tajfun, rosła gwałtownie, nawet dziesięciokrotnie.

Podczas tajfunu Gaemi osiągnęła 12 722 cząsteczki na metr kwadratowy dziennie, dokładnie w momencie największej siły burzy. Po jej przejściu wartości równie szybko wracały do normy. To był wyraźny, krótkotrwały impuls zanieczyszczeń wygenerowany przez samą burzę.

Analiza cząstek nie pozostawiła wątpliwości. W spokojnych dniach dominowały polimery typowe dla miasta, jak PET czy nylon. Podczas tajfunów pojawiały się jednak materiały charakterystyczne dla środowiska morskiego i osadów dennych: PVC, akryle czy teflon.

Ponad 60 procent cząstek miało mniej niż 280 mikrometrów, czyli rozmiar łatwo unoszony w powietrze przez pękające na powierzchni oceanu pęcherzyki, których liczba gwałtownie rośnie przy silnym wietrze. Modele trajektorii powietrza potwierdziły, że w kluczowym momencie masy powietrza nadchodziły znad wzburzonego oceanu, a nie z lądu.

Mechanizm jest dla badacza spójny. Tajfun miesza górne warstwy oceanu, wyrzuca mikroplastik do aerozolu morskiego, przenosi go w głąb lądu, a intensywne opady "wypłukują" go z atmosfery (pamiętajmy, że opad to najlepszy naturalny oczyszczacz atmosfery). Silniejsza burza przenosi najwięcej plastiku, a to prowadzi do niepokojącego wniosku. Ocieplające się oceany sprzyjają silniejszym tajfunom, te skuteczniej transportują mikroplastik, który może zaburzać pochłanianie dwutlenku węgla przez oceany i dodatkowo napędzać ocieplenie.

Dla miast oznacza to nowe ryzyko. Razem z wiatrem i deszczem dociera niewidzialna chmura plastiku, którą wdychają ludzie. W tej perspektywie sprzątanie rzek i wybrzeży staje się nie tylko działaniem ekologicznym, lecz także elementem adaptacji do zmian klimatu i ochrony zdrowia publicznego.

Choć badanie dotyczyło tajfunów, a więc cyklonów tropikalnych uderzających w Azję, problem może dotyczyć również innych silnych burz tropikalnych w innych częściach świata, co wymaga dalszych badań.

Publikacja: Taiseer Hussain Nafea et al, Microplastics from Ocean Depths to Landfall: Typhoon-Induced Microplastic Circulation in a Warming Climate, Environmental Science & Technology (2025). DOI: 10.1021/acs.est.5c11101

Zespół naukowców ze Stanów Zjednoczonych, Singapuru i Wielkiej Brytanii postanowił zbadać zależność między stanem mikrobioty jelitowej małych dzieci a ich zdrowiem emocjonalnym w późniejszych latach. Odkryli oni, że związek faktycznie występuje. Już to, jaki jest stan flory bakteryjnej jelit dwulatków ma wpływ na to, jak 7,5-letnie dziecko będzie się czuło i jakich zaburzeń może doznawać. Wyniki badania zostały opublikowane w prestiżowym "Nature Communications".

Autorzy badania odkryli, że głównymi winowajcami są bakterie z rzędu Clostridiales oraz rodziny Lachnospiraceae. Ich wyższe stężenie w mikrobiomie dwulatków zostało powiązane z silniejszą łącznością sieci mózgowych związanych z emocjami oraz wyższym ryzykiem występowania objawów zaburzeń lękowych i depresyjnych już w wieku 7,5 lat.

To odkrycie może sugerować, że mikroby w jelitach niejako programują mózg dzieci, a efekty tego będą widoczne nawet po upływie lat. To również kolejny dowód, że powiedzenie "czym skorupka za młodu nasiąknie..." ma ewidentne naukowe potwierdzenie.

"Oś mikrobiom-jelita-mózg (MGBA - przyp. red.) odgrywa kluczową rolę w zdrowiu psychicznym. Badania łączące mikrobiom z funkcjami mózgu mają jednak ograniczony zakres, szczególnie na etapie rozwoju, kiedy występuje ogromna plastyczność, a wiele problemów ze zdrowiem psychicznym, takich jak depresja i lęki, zaczyna się manifestować" - zaznaczają autorzy badania. Postanowili oni zatem zbadać to, czego nikt wcześniej nie badał - kształtowanie się zdrowia emocjonalnego dzieci przy udziale konkretnych bakterii jelitowych.

Naukowcy przeprowadzili badanie obserwacyjnie na próbie 55 dzieci. Zbadali ich próbki kału, pobrane w wieku 2 lata, co pozwoliło zidentyfikować ich profile mikrobiomowe. Następnie przeanalizowali wysokiej jakości dane z fMRI (funkcjonalnego rezonansu magnetycznego) mózgu wykonane w wieku 6 lat. Uczestników wybrano spośród dzieci, których opiekunowie zgłosili występowanie problemów wewnętrznych, gdy miały one 7,5 roku.

Ostatnia część badania polegała na sprawdzeniu, czy istnieje pośredni związek między tymi wcześniejszymi profilami mikrobiomu a późniejszymi objawami widocznymi w sygnaturach mózgowych. Badacze odkryli, że faktycznie taki związek zachodzi. "Odkryliśmy że mikroby z rzędu Clostridiales i rodziny Lachnospiraceae są związane z internalizacją objawów w średnim dzieciństwie poprzez alteracje łączności wewnątrz sieci mózgowych związanych z emocjami" - czytamy w abstrakcie. Jak uważają eksperci, oznacza to, iż mikrobiom ma potencjał do programowania mózgu.

Zdaniem ekspertów występowanie pierwszych objawów depresyjnych i lękowych w dzieciństwie może mieć efekty kaskadowe, doprowadzając do depresji klinicznej lub zaburzeń lękowych (nazywanych dawniej nerwicą) w późniejszym dzieciństwie, wieku dorastania lub dorosłości.

Eksperci wysnuli także wniosek, że być może niektóre populacje bakterii jelitowych sprawiają, że małe dzieci są bardziej wrażliwe na stresory (czynniki stresujące) w czasie największej neuroplastyczności mózgu, co doprowadza do pojawienia się pierwszych objawów lękowych lub depresyjnych w późniejszym dzieciństwie.

Wiedzę o tym można wykorzystać profilaktycznie, by zapobiegać przyszłym problemom psychicznym dzieci już od najmłodszych lat. Przede wszystkim powinno się unikać karmienia dzieci produktami słodzonymi (cukrem i sokami zagęszczonymi) i wysokoprzetworzonymi, które negatywnie wpływają na profil mikrobiomu. Dzieciom można podawać produkty zawierające prebiotyki, probiotyki, postbiotyki i psychobiotyki (w zależności od wieku), które wspierają namnażanie się dobrych bakterii.

Zdrowie psychiczne nie jest dane skądś z zewnątrz ani raz na zawsze. Dbanie o nie wymaga starań przez całe życie. Mikrobiota jelitowa to tylko jeden z aspektów, którym należy się zaopiekować. I choć to oczywiście wymaga pewnego wysiłku, lepiej jest zapobiegać niż leczyć. Wiele się mówi o stanie psychiatrii dziecięcej w Polsce - przede wszystkim o niedoborze specjalistów. Przyjemniej, taniej i łatwiej jest też jeść zdrowo, niż biegać później na terapię.

Źródło: Querdasi, F.R., Uy, J.P., Labus, J.S. et al. Childhood gut microbiome is linked to internalizing symptoms at school age via the functional connectome. Nat Commun 16, 9359 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-64988-6

Dwie nowe umowy stanowią kontynuację wysiłków w polonizacji czołgów K2, jednego z najważniejszych procesów modernizacji polskiej armii. Jak podaje portal Defence24 pierwsza umowa licencyjna została podpisana między Hyundai Rotem, producentem czołgów K2, a Polską Grupą Zbrojeniową na serwis, remonty, naprawy i modernizację maszyn. Natomiast druga umowa sublicencyjna została zawarta między Agencją Uzbrojenia a Zakładami Mechanicznymi Bumar-Łabędy w Gliwicach i obejmuje uprawnienia m.in. do obsługi i napraw.

Dwie umowy licencyjne stanowią ważne uzupełnienie do już pozyskanych kompetencji przez Zakłady Bumar-Łabędy i PGZ. Przypomnijmy, że 28 października pomiędzy Hyundai Rotem, Polską Grupą Zbrojeniową oraz Zakładami Bumar-Łabędy podpisano umowę dotyczącą transferu technologii produkcji. Zakłady W Gliwicach otrzymają specjalistyczne wyposażenie oraz narzędzia, które są niezbędne do uruchomienia montażu końcowego czołgów podstawowych serii K2 i pochodnych wozów.

Dodatkowo transfer technologii już ma obejmować wytwarzanie w polskich zakładach części elementów czołgów K2 m.in. produkcję struktur wieży i kadłuba. Zakres tej produkcji jest dalej ustalany, łącznie z wpięciem w niego innych polskich producentów, co ma być przedmiotem kolejnych kontraktów.

Centrum polonizacji czołgów K2 są Zakłady Bumar-Łabędy. Tym samym Gliwice po prawie 20 latach znów zaczną tworzyć nowe czołgi. Przy tym stają się swoistym hubem koreańskich maszyn w całej Europie, gdzie rośnie zainteresowanie K2 m.in. na Słowacji oraz w Rumunii.

Przypomnijmy, że Polska wybrała K2 jako nowy typ czołgów podstawowych swojej armii w 2022 roku, po potrzebie szybkiego przezbrojenia i uzupełnienia pustek po przekazaniu ogromnego wsparcia Ukrainie. 27 lipca tamtego roku ówczesny minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak podpisał pierwszą umowę wykonawczą na dostawy 180 czołgów K2GF dla naszej armii. Pierwsze z nich trafiły do 20. Bartoszyckiej Brygady Zmechanizowanej jeszcze w grudniu 2022, o czym pisał na łamach interii GeekWeek Filip Mielczarek.

Czołgi K2GF mają trzyosobową załogę, 10,8 m długości, 3,6 m szerokości i 2,4 m wysokości. Jako napęd wykorzystują silnik wysokoprężny HD Hyundai Infracore DV27K o mocy 1500 KM z automatyczną skrzynią biegów. Przy masie maksymalnej ok. 55 ton osiągają prędkość do 65 km/h na drodze i 50 km/h w terenie, mogąc jechać maksymalnie na odległość do 450 km. Ich uzbrojenie stanowi armata gładkolufowa Hyundai WIA CN08 120 mm o długości 55 kalibrów.

---

Czołg K2GF w służbie 16. Dywizji Zmechanizowanej@16Dywizjamateriał zewnętrzny

---

28 sierpnia bieżącego roku podpisana została druga umowa wykonawcza na czołgi K2, która dotyczyła m.in. planów produkcji w Polsce. Na jej podstawie zakupiono kolejnych 180 K2, z czego 116 w wersji GF a 64 w zmodernizowanej wersji K2PL. 61 K2PL ma zostać zmontowanych właśnie w Gliwicach. K2PL będzie posiadał generalną charakterystykę K2GF, jednak z ważnymi modyfikacjami, skrojonymi pod wymogi Wojska Polskiego. Jednym z najważniejszych będzie aktywny system ochrony oraz zagłuszacz dronów. Czołgi K2PL mają zostać dostarczone do 2030 roku. Warto dodać, że w Polsce ma postać także 81 wozów towarzyszących na bazie czołgów K2 (31 wozów zabezpieczenia technicznego, 25 wozów inżynieryjnych i 25 mostów towarzyszących). Istotne jest, że spodziewane są kolejne umowy na czołgi K2PL, które będą powstawać w Polsce, przede wszystkim dla naszej armii.

Valter Binotto to laureat prestiżowej nagrody Wildlife Photographer of the Year i pasjonat astrofotografii, który od ponad dekady dokumentuje efemeryczne błyski towarzyszące burzom. Tym razem udało mu się uchwycić prawdziwą rzadkość, a mianowicie kombinację dwóch zjawisk należących do grupy Transient Luminous Events (TLE), czyli przejściowych zjawisk świetlnych zachodzących wysoko nad chmurami burzowymi, często w jonosferze, nawet 80-90 km nad Ziemią.

Jedno z nich to sprite'y, zwane też duszkami czy gnomami, czyli wielkoskalowe wyładowania elektryczne w jonosferze, które obserwujemy jako duże, słabo świecące błyski (najlepiej widoczna jest ich dolna część, czyli czerwone strugi), powstające ponad aktywnym systemem burzowym (są związane z wyładowaniami z chmury do gruntu oraz pomiędzy chmurami).

Podczas wyładowania atmosferycznego do Ziemi następuje neutralizacja ładunku chmury i gwałtowne przemieszczenie się elektronów swobodnych w górę. Powoduje to jonizację atmosfery ponad regionem burzowym, a azot i tlen zaczynają emitować na górze duszka światło czerwone. Rozpoczynają się one na wysokości 50-90 km nad powierzchnią Ziemi i przebiegają w dół (ale nigdy nie dochodzą fizycznie do górnej warstwy chmury burzowej), a ich dolna granica jest obserwowana na wysokości 40 km.

Drugie zjawisko to tzw. ELVE, widoczne na zdjęciu jako rozległy czerwony pierścień przypominający świecący dysk - jak przekonuje Binotto, należą one do najrzadszych i najtrudniejszych do uchwycenia zjawisk tego typu. Powstają one w wyniku wyjątkowo silnego wyładowania atmosferycznego, które generuje impuls elektromagnetyczny (EMP), pobudzający cząsteczki azotu w górnych warstwach atmosfery. Efektem jest błysk o średnicy setek kilometrów, trwający zaledwie kilka milisekund.

Na dowód fotograf dodaje, że od ponad 10 lat zarejestrował setki sprite'ów, ale zaledwie trzy ELVE'y - w tym ten niezwykły, podwójny przypadek nad Veneto. Jeśli zaś chodzi o pierwsze zdjęcie sprite'a w historii, to wykonano je w 1989 roku, a ELVE'a rok później, podczas misji wahadłowca Space Shuttle Discovery. Dziś, dzięki czułym aparatom przystosowanym do fotografii w podczerwieni, można je dokumentować z powierzchni Ziemi.

Zdaniem badaczy, obserwacje tego typu pozwalają lepiej zrozumieć interakcje pomiędzy wyładowaniami atmosferycznymi a jonosferą, a także wpływ impulsów elektromagnetycznych na górne warstwy atmosfery: "To, co dla naukowców jest trudne do zbadania, można czasem uchwycić dzięki cierpliwości i przypadkowi. Dziś dostęp do wiedzy i technologii jest znacznie łatwiejszy niż dekadę temu, więc każdy pasjonat nieba może spróbować własnych sił" - podsumowuje autor wyjątkowej fotografii.

W tym roku poszukiwaczom złotego pociągu się poszczęściło. Co prawda nie położyli jeszcze ręki na skarbie, ale mają już ku temu sposobność. Najpierw otrzymali od Nadleśnictwa Świdnica potrzebne zezwolenia na badania georadarowe. Był to ponoć warunek, po którego spełnieniu lider poszukiwaczy z grupy "Złoty Pociąg 2025" obiecał się ujawnić. I tak też zrobił, o czym pisaliśmy na początku grudnia. Michał Motak ujawnił swoją tożsamość i wyjaśnił, że odkrył lokalizację skarbu techniką radiestezji, a teraz zamierza to udowodnić przy użyciu instrumentów naukowych.

Lider poszukiwaczy wystąpił właśnie w pierwszym wywiadzie na YouTube. W ponad godzinnej rozmowie, którą prowadziła Joanna Lamparska, wziął udział także drugi gość - Dariusz Gwiazda z firmy TechDiam, która zajmuje się pracami geofizycznymi, wierceniem i cięciem betonu. To ona zweryfikuje, czy wskazania Motaka są poprawne. Rozmówcy przygotowują się już do prac z georadarem.

"Po raz pierwszy publicznie wypowiada się człowiek, który oficjalnie zgłosił do urzędu lokalizację trzech wagonów z okresu II wojny światowej, ukrytych w zamaskowanym tunelu na terenie Wałbrzycha. Choć robocza nazwa przedsięwzięcia 'Zloty Pociąg 2025' brzmi sensacyjnie, Zgłaszający, Michał Motak z Kudowy Zdroju, mówi o czymś znacznie mniejszym" - głosi fragment opisu wywiadu. A o czym on jest?

W rozmowie z szefem grupy poszukiwawczej złotego pociągu oraz szefem firmy, która zajmie się pracami geofizycznymi, ujawniono kulisy poszukiwań i plany prac. Michał Motak podał dokładny opis tunelu o wymiarach 9 x 9 metrów, a także stalowej, rozsuwanej bramy i trzech wagonów towarowych wypełnionych skarbami.

W wywiadzie zaadresowano też największą kontrowersję ostatniego miesiąca, a mianowicie radiestezję - technikę poszukiwania rzekomych promieniowań, takich jak żyły wodne czy podziemne pustki, przy pomocy różdżki lub wahadełka, co przez naukowców uznawane jest za pseudonaukę.

Ta technika została skonfrontowana z tzw. twardą geofizyką. Radiesteta, który odkrył lokalizację złotego pociągu, bynajmniej od tej konfrontacji nie ucieka i sam stara się o niepodważalne potwierdzenie przy użyciu powszechnie uznanych metod.

Jak wyjaśnił Dariusz Gwiazda, georadar ma szansę powodzenia, jeśli pozwoli na to struktura gruntu. Gdy jednak znajdować się tam będzie glina pochłaniająca fale elektromagnetyczne, to detekcja podziemnej pustki może być niemożliwa. Niemal na pewno do gry wejdzie koparka i łopaty. Przede wszystkim jednak właściciel firmy planuje odwiert i wpuszczenie do środka kamery.

"Odwiert byłby dobrym rozwiązaniem. Byśmy zajrzeli do środka, co tam jest. Ja wiem, co tam jest, jestem tego pewny" - mówi Michał Motak. Gość programu szczegółowo wyjaśnił, w jaki sposób dokonał wykrycia podziemnej struktury, a także przedstawił jej rzut na schematycznym rysunku. W tunelu widzimy trzy wagony.

Poszukiwacz odpowiadał też na pytania dotyczące pochodzenia złotego pociągu, szybu, w którym został ukryty, oraz relacji świadków. Przyznał też, że w przypadku potwierdzenia odkrycia skorzysta z przysługującego mu 10% znaleźnego. W wywiadzie padają daty, nazwiska i nieznane wcześniej publicznie szczegóły zgłoszenia do urzędu.

Wiemy już, że zgoda od właściciela terenu jest. Co dalej? Teraz do zdobycia zostało tylko pozwolenie od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i można będzie ruszyć z pracami.

źAktualizacja: poniżej oświadczenie Gary'ego Cohena, CEO firmy iRobot (producenta urządzeń z serii Roomba).

Polski dystrybutor urządzeń iRobot, firma DLF kontynuuje współpracę. Poniżej wypowiedź prezesa zarządu.

Jeszcze kilka lat temu mając na myśli robota sprzątającego na myśl od razu przychodziła marka Roomba. Dziś ten rynek wygląda zupełnie inaczej. Firma iRobot Corp., która jest właścicielem popularnych urządzeń, już od dłuższego czasu odczuwała presję ze strony konkurencji, przede wszystkim z Chin i sytuacja finansowa spółki zrobiła się nieciekawa. Gigant ogłosił, że podjął działania związane z sytuacją firmy.

Spółka iRobot Corp. już od dłuższego czasu zmagała się z problemami natury finansowej oraz strukturalnej. Gigant przyznał oficjalnie, że stał się niewypłacalny. Firma złożyła wniosek o restrukturyzację pod nadzorem sądu. Co to oznacza?

Z informacji przekazanych przez Agencję Reutera wynika, że iRobot złożył wniosek w ramach Chapter 11. To oznacza, że firma chce sobie zapewnić ochronę przed wierzycielami pod nadzorem sądowym. Jest to więc próba ratowania spółki przed bankructwem i totalną likwidacją. Główni inwestorzy otrzymają kontrolę nad aktywami w zamian za umorzenie dotychczasowych długów.

Spółka już od kilku lat coraz mocniej odczuwała presję rynkową ze strony chińskich producentów robotów sprzątających (Roborock, Dreame, Ecovacs, Xiaomi), którzy własne urządzenia oferowali przede wszystkim w niższych cenach. To sprawiło, że maszyny z serii Roomba zaczęły sprzedawać się coraz gorzej.

Próbę ratowania iRobot Corp. podjęto dwa lata temu w ramach planowanej fuzji z Amazonem. Firma Jeffa Bezosa zaproponowała aż 1,4 mld dolarów za włączenie robotów z serii Roomba do jej ekosystemu dla domu inteligentnego. Transakcja nie doszła jednak do skutku i na drodze do celu stanęły organy regulujące rynki w Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej, które zablokowały umowę.

Nieudana próba ratowania spółki we współpracy z Amazonem doprowadziła do dalszych problemów w iRobot. Doszło do zwolnień grupowych i restrukturyzacji, ale to w dłuższej perspektywie czasu okazało się niewystarczające.

Działania ogłoszone przez iRobot Corp. rodzą oczywiście pytania użytkowników robotów sprzątających Roomba o dalszy los tych maszyn. Firma zapewnia, że urządzenia nie przestaną działać i nadal można z nich korzystać. Będzie także oferowane dotychczasowe wsparcie techniczne.

Mówi się o tym, że marka zostanie wcielona przez producenta kontraktowego iRobot, którym jest chińskie Picea Robotics. Proces z pewnością trochę potrwa i zostanie poprzedzony działaniami, których celem będzie zwiększenie wartości spółki.

Przypomnijmy, że pociąg pancerny to pociąg złożony z lokomotywy pancernej i kilku wagonów uzbrojonych w działa i broń maszynową, a czasami także z drezyn lub bojowych wagonów motorowych. Po raz pierwszy pomysł budowy pociągów pancernych pojawił się w 1826 roku we Francji, w 1846 roku w Austrii zastosowano pierwszą częściowo opancerzoną platformę kolejową z działem, a z opancerzonych w sposób prowizoryczny pociągów korzystali też Brytyjczycy podczas II wojny burskiej.

Dojrzałe konstrukcje pociągów pancernych, pokryte w całości stalowym pancerzem i uzbrojone w obrotowe wieże artyleryjskie, pojawiły się dopiero podczas I wojny światowej. Używane były głównie przez Austro-Węgry, Niemcy i Rosję na froncie wschodnim. Podczas II wojny światowej pociągów pancernych bojowo używała Polska, Niemcy i Związek Radziecki - oprócz zadań bojowych pełniły także funkcje patrolowe i policyjne. Jak już wspomnieliśmy, większość użytkowników - poza Federacją Rosyjską - dawno porzuciła jednak to rozwiązanie.

Takie platformy oferują ograniczoną ochronę i mogą być przydatne w operacjach o niskiej intensywności lub wsparcia, szczególnie wzdłuż stosunkowo bezpiecznych korytarzy kolejowych. Pociągi nadal pozostają jednak podatne na ostrzał artyleryjski, ataki dronów i sabotaż - zagrożenia powszechne na dynamicznym ukraińskim polu walki. Niemniej rosyjskie media wczesnym latem tego roku opublikowały właśnie zdjęcia zmodernizowanego pociągu opancerzonego "Jenisej", który ma operować na kierunku Pokrowsk we wschodniej Ukrainie.

Zgodnie z informacjami podanymi przez serwis In Factum, pociąg ma pełnić wielozadaniową rolę w rejonie działań zbrojnych, tj. wspierać naprawy torowisk, eskortować transporty logistyczne oraz prowadzić rozpoznanie. Skład wyposażony został w systemy przeciwlotnicze, jak podwójne działko ZU-23-2 oraz wieżyczki przystosowane do ciężkich karabinów maszynowych NSW, a także… bojowy wóz piechoty BMP-2 umieszczony na jednym z wagonów platformowych.

Jak się właśnie dowiadujemy, był to jednak dopiero początek działań Kremla w tym zakresie, bo zamierza on wyposażyć wszystkie swoje pociągi pancerne w systemy wizyjne oparte na sztucznej inteligencji, które mają znacząco zwiększyć ich zdolności rozpoznawcze i obronne. Według doniesień rosyjskich mediów, tzw. wizja techniczna ma trafić do wszystkich jednostek tego typu pozostających w służbie, w tym do składów "Bajkał", "Amur", "Wołga" i wspomniany już "Jenisej".

Nowy system ma umożliwiać automatyczne monitorowanie otoczenia przy użyciu sieci kamer zdolnych do identyfikacji potencjalnych zagrożeń. Po wykryciu celu system wysyła sygnał alarmowy do załogi, która może natychmiast odpowiedzieć ogniem z działek automatycznych, karabinów maszynowych lub zestawów przeciwlotniczych. Rozwiązanie ma chronić pociągi przed dronami rozpoznawczymi i bojowymi, które w ostatnich miesiącach stały się poważnym zagrożeniem na froncie.

Według rosyjskich źródeł system był już testowany w warunkach bojowych, ale wykorzystywane w nim "oprogramowanie" wciąż wymagać ma dalszego "treningu", aby zapewnić dokładną identyfikację obiektów w zróżnicowanych warunkach terenowych. I nie da się ukryć, że brzmi to trochę jak "nie działa", bo choć rosyjskie media przedstawiają projekt jako dowód technicznego postępu, eksperci zwracają uwagę, że Moskwa ma dużo do nadrobienia w temacie AI, a do tego pomysł łączenia jej z XIX-wiecznym środkiem transportu jest raczej dowodem desperacji niż innowacyjność rosyjskiej armii.